Maria Trzcińska
 Sędzia Maria Trzcińska z egzemplarzem swojej publikacji KL Warschau – obóz zagłady dla Polaków w świetle dokumentów (fot. 2008) | |
| Data urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Miejsce spoczynku | |
| Zawód, zajęcie | |
| Alma Mater | |
Maria (Marianna) Trzcińska (ur. 22 marca 1931[1], zm. 22 grudnia 2011 w Warszawie) – polska sędzia zatrudniona w latach 1974–1996 w Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i Instytucie Pamięci Narodowej.
Prowadziła śledztwo i badała zbrodnie niemieckie w Polsce w czasie II wojny światowej. Autorka monografii dotyczącej warszawskiego obozu koncentracyjnego KL Warschau[2], której tezy zostały odrzucone przez Instytut Pamięci Narodowej oraz licznych historyków[3][4][5].
Kontrowersje
Trzcińska twierdziła, że liczba ofiar KL Warschau była dziesięć razy większa oraz że obóz wykorzystywał komory gazowe w tunelach przy stacji kolejowej Warszawa Zachodnia.
Działania specjalnej grupy badawczej powołanej w 2006 roku przez IPN nie potwierdziły ustaleń sędzi Trzcińskiej[6][7]. Badania prowadzone przez Zygmunta Walkowskiego opublikowane w 2017 roku ustaliły że tunele wskazywane przez Trzcińską były przejezdne przez całą wojnę i nie mogły mieścić komór gazowych[3].
Trzcińska pojawiała się m.in. w Radiu Maryja, mówiąc o tym, że niemiecki obóz nazistowski w stolicy był używany w stalinowskiej Polsce jako więzienie dla żołnierzy Armii Krajowej. Zaangażowała się w konflikt z IPN dotyczący treści jej badań i ich dalszych publikacji. Jej wniosek dotyczący praw autorskich został odrzucony przez Instytut jako dotyczący już opłaconej własności państwowej, wliczając w to dokumenty historyczne i świadectwa ocalałych[8].
Jej dodatkowe roszczenia, dokonane w imieniu „Stowarzyszenia Komitetu Budowy Pomnika Ofiar Obozu Zagłady KL Warschau” o domniemanym znacznie większym rozmiarze niemieckiego obozu w rejonie stacji kolejowej Warszawa Zachodnia, również zostały odrzucone przez IPN oraz badania zdjęć lotniczych[3][9][10].
Została pochowana na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kw. 50F, rząd III, grób 26).
Publikacje
- Obóz zagłady w centrum Warszawy. Konzentrationslager Warschau. Radom: Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2002. ISBN 83-88822-16-0.
- KL Warschau – obóz zagłady dla Polaków w świetle dokumentów. Radom: PWE, 2007.
Przypisy
- ↑ Ryszard Bender: Maria Trzcińska – niezłomny strażnik pamięci. 2012-01-02. [dostęp 2014-06-08].
- ↑ Bogusław Rąpała, Maria Trzcińska nie żyje, [w:] Nr 298 (4229), „Nasz Dziennik”, 23 grudnia 2011.
- 1 2 3 Zygmunt Walkowski: podczas II wojny obok Dworca Zachodniego nie było komory gazowej [online], dzieje.pl [dostęp 2025-07-18].
- ↑ Bogusław Kopka, Konzentrationslager Warschau: historia i następstwa, Monografie / Instytut Pamięci Narodowej--Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej--Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2007 (t. 32), ISBN 978-83-60464-46-5 [dostęp 2025-07-18].
- ↑ Christian Davies, Under the Railway Line, „London Review of Books”, 41 (09), 9 maja 2019, ISSN 0260-9592 [dostęp 2025-07-18] (ang.).
- ↑ Jerzy Kochanowski. Śmierć w Warschau. „Polityka.pl – Historia”, 2009-09-04. [dostęp 2013-09-25].
- ↑ Iwona Szpala. Postawią pomnik innemu KL Warschau. „Gazeta.pl”, 2009-10-08. [dostęp 2013-09-25].
- ↑ Komunikat w związku z publikacją „Kto się boi pomnika ofiar KL Warschau?” („Nasz Dziennik” 20–21.10.2007 r.). IPN, 2013. [dostęp 2013-09-25].
- ↑ Informacja o śledztwie w sprawie KL Warschau. IPN, 2003-05-08.
- ↑ Bogusław Kopka, Prawda o KL Warschau, Obóz koncentracyjny KL Warschau mieścił się m.in. na terenie, gdzie stoi Muzeum Polin