Mariusz Biedrzycki

Mariusz Biedrzycki (ur. w 1971 r. w Koprze w Słowenii^[1]), polski biolog, autor literatury popularnonaukowej^[1], eseista^[2], publicysta^[3][4] i tłumacz^[5][6]; wspinacz i aktywista środowiska wspinaczkowego^[7].

Jako student na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Jagiellońskiego był stypendystą w Szwecji na Uniwersytecie w Lund, gdzie zainteresował się koncepcją memu. Po studiach napisał książkę pod tytułem Genetyka kultury, w której zawarł własne koncepcje dotyczące rozwoju nauki i ewolucji kulturowej^[1]. Książka została uznana za najlepszą książkę popularnonaukową Wydawnictwa Prószyński i S-ka w 1998 roku^[8].

W środowisku wspinaczkowym jest znany jako bieDruń, wspina się od 1986 roku. Jest pasjonatem wspinaczki zarówno po drogach ubezpieczonych, jak i na własnej asekuracji, miłośnikiem wspinaczki tradycyjnej, jak również autorem lub współautorem ponad 260 dróg w skałkach i górach na terenie Polski, Albanii, Austrii, Chorwacji, Słowenii, Grecji i Wenezueli^[7].

Przeszedł bez asekuracji 48 dróg wielowyciągowych oraz prawie 2000 jednowyciągowych dróg skałkowych. Jako pierwszy przeszedł w tym stylu między innymi wschodnią ścianę Sępiej Baszty w Dolinie Kobylańskiej (Lewa Sępia VI.1 i Prawa Sępia VI.1+)^[9] oraz wschodnią ścianę Mnicha w Dolinie Rybiego Potoku^[10][11][12].

Jest pomysłodawcą Inicjatywy Środowisk Wspinaczkowych „Nasze Skały”^[13] – powołanej w celu rozwiązywania konfliktów pomiędzy wspinaczami a właścicielami terenów skalnych. Akcja ta ma na celu zapewnienie wspinaczom dostępu do skał^[7].

20 lipca 2010 r. zrealizował projekt jurajskiej „łańcuchówki” – w ciągu jednego dnia przeszedł samotnie, bez asekuracji, 50 różnych dróg skalnych w stopniu trudności od III do VI+^[7].

30 sierpnia 2018 r. jako pierwszy przeszedł samotnie, bez asekuracji, całą północno-wschodnią ścianę Mnicha w Tatrach Wysokich od podstawy do wierzchołka szczytu, kombinacją kilku dróg wspinaczkowych o nazwie Kombinacja Wizjonerów i wycenie najtrudniejszego wyciągu VII-^[10][11].

27 marca 2024 r. przeszedł bez asekuracji (free solo) Drogę Łapińskiego-Paszuchy, ostatnią z dwudziestu trzech wielowyciągowych dróg i kombinacji przebytych bez asekuracji, począwszy od późnej wiosny 2019 r., na Sokolicy w Dolinie Będkowskiej – najwyższej ścianie Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Na cały projekt złożyło się 77 wyciągów przebytych w stylu free solo na tej ścianie, w tym najtrudniejsze polskie przejście na drodze wielowyciągowej w tym stylu, czyli dwuwyciągowa Droga Skwirczyńskiego (VI.2, VI+), przebyta bez asekuracji w dniu 25 lipca 2023 r.^[14][15]

7 lipca 2024 r. na Mnichu w Tatrach odpadł podczas wycofywania się z próby przejścia najtrudniejszej kombinacji wyciągów wspinaczkowych kiedykolwiek zaatakowanych w stylu free solo. Wpadł do Studni w Mnichu i uległ ciężkim obrażeniom, a w skomplikowanej akcji ratowniczej TOPR brało udział 13 ratowników^{[16][17][18][19][20]}.

Brat poety Miłosza Biedrzyckiego, syn Katariny Šalamun-Biedrzyckiej oraz Wojciecha Biedrzyckiego, wnuk Emila Biedrzyckiego.

Genetyka kultury, Warszawa 1998, Prószyński i S-ka, ISBN 83-7180-347-8. (Najlepsza książka popularnonaukowa wydawnictwa Prószyński i S-ka w roku 1998^[8]).

Majda Koren, Ugotuj mi bajkę!, tłumaczenie: Mariusz Biedrzycki, ilustracje: Agata Dudek, Warszawa 2017, Agencja Edytorska Ezop, ISBN 978-83-64600-09-8. (Nominacja do nagrody IBBY^[21]).

Nejc Zaplotnik, Ścieżka, tłumaczenie: Mariusz Biedrzycki, Kraków 2019, Góry Books, ISBN 978-83-62301-36-2. (Książka Górska Roku 2019 w kategorii Literatura wspinaczkowa^[22]).