Mark VIII
 | |
| Dane podstawowe | |
| Państwo | |
|---|---|
| Producent |
Rock Island Arsenal |
| Typ pojazdu | |
| Trakcja |
gąsienicowa |
| Załoga |
8–11 |
| Historia | |
| Prototypy |
1918 |
| Produkcja |
1919–1920 |
| Wycofanie |
1936 |
| Egzemplarze |
100 |
| Dane techniczne | |
| Silnik |
12-cylindrowy model Liberty L-12 o mocy 338 KM |
| Transmisja |
mechaniczna |
| Poj. zb. paliwa |
303 l |
| Pancerz |
grubość: 6–16 mm |
| Długość |
10,43 m |
| Szerokość |
3,66 m |
| Wysokość |
3,12 m |
| Prześwit |
0,53 m |
| Masa |
36,7 t (własna) |
| Nacisk jedn. |
16,1 psi |
| Osiągi | |
| Prędkość |
8,85 km/h |
| Pokonywanie przeszkód | |
| Kąt podjazdu |
84% |
| Dane operacyjne | |
| Uzbrojenie | |
| 2 × działo QF Hotchkiss kal. 57 mm 5 × km Browning M1917 kal. 7,62 mm | |
| Użytkownicy | |
| Stany Zjednoczone, Kanada | |
Mark VIII (znany także jako Liberty Tank, International Tank, Anglo-American Tank) – brytyjsko-amerykański projekt czołgu z okresu I wojny światowej, mający na celu wyposażenie Francji, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych w jeden typ ciężkiego czołgu.
Historia
Podczas I wojny światowej ententa dążyła do współpracy przy produkcji ciężkiego czołgu. Pomysł polegał na produkcji elementów silnika w Stanach Zjednoczonych, pancerza i uzbrojenia w Wielkiej Brytanii, a montażu wszystkiego we Francji[1]. Prace rozwojowe rozpoczęto w 1918 roku w Wielkiej Brytanii, a pusty kadłub, wyprodukowany przez North British Locomotive Company Limited, został wysłany do Stanów Zjednoczonych w lipcu, aby zainstalować silnik i układ jezdny do wstępnych testów. Jednak prace te nie zostały jeszcze ukończone, gdy wojna zakończyła się w listopadzie rozejmem w lesie Compiègne, co spowodowało wstrzymanie projektu[2].
Amerykanie chcieli kontynuować rozwój czołgu i na początku 1919 roku zakupili części do stu pojazdów z Wielkiej Brytanii, które miały zostać zmontowane w Rock Island Arsenal. Tymczasem otrzymany już pojazd został przetestowany w Savanna w stanie Illinois, a próby wykazały konieczność wprowadzenia pewnych modyfikacji[2]. Produkcja modelu Mark VIII rozpoczęła się w Rock Island Arsenal 1 lipca 1919, a linia montażowa była w pełni sprawna po dwóch miesiącach. Montaż ostatniego setnego pojazdu został ukończony 22 marca 1920 roku[3].
W okresie międzywojennym doktryna United States Army dotycząca użycia pojazdów opancerzonych uległa jednak zmianie na korzyść lżejszych pojazdów, co szybko sprawiło, że Mark VIII stał się przestarzały. Używano go wówczas do testowania nowego sprzętu, takiego jak wieża z widzeniem stroboskopowym, lub do eksperymentów, takich jak transport lekkiego czołgu M1918 Ford 3-Ton na jego kadłubie[4]. W 1932 roku Mark VIII został wycofany ze służby czynnej i umieszczono w rezerwie w Aberdeen w stanie Maryland. Model ten został usunięty z listy wyposażenia armii amerykańskiej 5 maja 1936 roku. Część czołgów przekazano później Canadian Army w celach szkoleniowych[5].
Opis
Amerykański Mark VIII napędzany był dwunastocylindrowym, chłodzonym cieczą silnikiem Liberty L-12, który rozwijał moc 338 koni mechanicznych przy 1400 obrotach na minutę. Połączony był z przekładnią obiegową, która z kolei przekazywała siłę napędową na koła napędowe za pomocą łańcucha. Silnik oddzielony był od przedziału załogi ścianą grodziową, a kolejna ściana grodziowa oddzielała silnik od trzech 303-litrowych zbiorników paliwa umieszczonych z tyłu pojazdu[6].
Pancerz składał się z płyt stalowych o grubości od 6 do 16 milimetrów, przytwierdzonych nitami do konstrukcji nośnej[6]. Główne uzbrojenie stanowiły dwa 6-funtowe działa QF Hotchkiss kalibru 57 milimetrów, zamontowane w sponsonach po bokach. Początkowo planowano siedem karabinów maszynowych Hotchkiss Mle 14 jako uzbrojenie dodatkowe, ale w pojazdach produkcyjnych zachowano tylko pięć i zastosowano wersję karabinu maszynowego Browning M1917 specjalnie dostosowaną do czołgów[7].
Załoga składała się zazwyczaj z jedenastu osób: dowódcy, kierowcy, mechanika, czterech żołnierzy obsługujących karabiny maszynowe, dwóch działonowych i dwóch ładowniczych. Wydaje się jednak, że w niektórych przypadkach pojazd był używany tylko przez ośmiu ludzi, a dwóch ładowniczych i jednego żołnierza obsługującego karabin maszynowy usuwano[8].
Indiana Jones
Czołg, który pojawia się w amerykańskim filmie przygodowym Indiana Jones i ostatnia krucjata (1989), wzorowany jest na kształcie kadłuba czołgu Mark VIII, ale z dodaną wieżą[9].
Przypisy
- ↑ Hunnicutt 1988 ↓, s. 9.
- 1 2 Hunnicutt 1988 ↓, s. 11.
- ↑ Hunnicutt 1988 ↓, s. 22.
- ↑ Hunnicutt 1988 ↓, s. 24.
- ↑ Hunnicutt 1988 ↓, s. 25.
- 1 2 Hunnicutt 1988 ↓, s. 15.
- ↑ Hunnicutt 1988 ↓, s. 13.
- ↑ Hunnicutt 1988 ↓, s. 18.
- ↑ Hatay Heavy Tank (Indiana Jones). Tank Encyclopedia. [dostęp 2026-01-02]. (ang.).
Bibliografia
- Richard Pierce Hunnicutt: Firepower: A History of the American Heavy Tank. Random House Publishing Group, 1988. ISBN 978-0-89141-304-2.
Linki zewnętrzne
- Prezentacja czołgu Mark VIII w serwisie YouTube (ang.)