Marmozetnik

Marmozetnik
	Hapalomys
	E. Blyth, 1859
	; Marmozetnik mniejszy (H. delacouri )
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	Supramyomorpha
Infrarząd	myszokształtne
Nadrodzina	myszowe
Rodzina	myszowate
Podrodzina	myszy
Plemię	incertae sedis
Rodzaj	marmozetnik
	Typ nomenklatoryczny
	Hapalomys longicaudatus E. Blyth, 1859
Gatunki
	7 gatunków (w tym 4 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	7 gatunków (w tym 4 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Marmozetnik^[2] (Hapalomys) – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące we wschodniej i południowo-wschodniej Azji^[3]^[4]^[5].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 102–165 mm, długość ogona 135–202 mm, długość ucha 10–15 mm, długość tylnej stopy 22–32 mm; brak szczegółowych danych dotyczących masy ciała^[4]^[6].

Systematyka

Rodzaj Hapalomys zdefiniował w 1859 roku brytyjski zoolog Edward Blyth w artykule zatytułowanym Raport Kuratora Działu Zoologicznego za okres od lutego do maja 1859 r. opublikowanego w czasopiśmie „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) marmozetnik długoogonowy (H. longicaudatus).

Etymologia

Hapalomys: gr. ἁπαλος hapalos ‘delikatny, miękki’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’^[7].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki^[8]^[6]^[3]^[2]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[2]	Podgatunki^[4]^[3]^[6]	Rozmieszczenie geograficzne^[4]^[3]^[6]	Podstawowe wymiary^[4]^[6]^[a]	Status IUCN^[9]
Hapalomys longicaudatus	E. Blyth, 1859	marmozetnik długoogonowy	gatunek monotypowy	endemit Malezji: rozproszony w półwyspowej części; przypuszczalnie wymarły w południowo-wschodniej Mjanmie i Tajlandii; zakres wysokości: około 500 m n.p.m.	DC: 14–16,5 cm DO: 17,6–20 cm MC: brak danych	EN
Hapalomys delacouri	O. Thomas, 1927	marmozetnik mniejszy	gatunek monotypowy	południowa Chińska Republika Ludowa (południowy Junnan, południowe Kuangsi i wyspa Hajnan), północny Laos, północna Tajlandia (prowincja Loei) i środkowy Wietnam; zakres wysokości: 1200–1500 m n.p.m.	DC: 10,2–14,6 cm DO: 13,5–17,1 cm MC: brak danych	NT
Hapalomys suntsovi	Abramov, Balakirev & Rozhnov, 2017		gatunek monotypowy	endemit Wietnamu: znany tylko z Parku Narodowego Bù Gia Mập (prowincja Bình Phước); być może przyległa wschodnia Kambodża; zakres wysokości: około 540 m n.p.m.	DC: 12,7–14,6 cm DO: 15–16,5 cm MC: brak danych	LC

Kategorie IUCN: NT – gatunek bliski zagrożenia, EN – gatunek zagrożony; LC – gatunek najmniejszej troski.

Opisano również gatunki wymarłe z plejstocenu^[10]:

Hapalomys angustidens Zheng Shaohua, 1993^[11] (Chińska Republika Ludowa)
Hapalomys eurycidens Zheng Shaohua, 1993^[11] (Chińska Republika Ludowa)
Hapalomys gracilis Zheng Shaohua, 1993^[11] (Chińska Republika Ludowa)
Hapalomys khaorupchangi Chaimanee, 1998^[12] (Tajlandia)

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 E. Blyth. Report of Curator, Zoological Department, for February to May meetings, 1859. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 28, s. 296, 1859. (ang.).
1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 268. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 458. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 653–654. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Hapalomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-05].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 293. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 309, 1904. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-16]. (ang.).
↑ Taxonomy: Hapalomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-12-07]. (ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Hapalomys Blyth, 1859, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-09-16] (ang.).
1 2 3 郑绍华 / S.-h. Zheng: 川黔地区第四纪啮齿类 / Quaternary Rodents of Sichuan-Guizhou Area, China. 北京 / Beijing: 科学出版社 / Science Press, 1993, s. 64. ISBN 978-7-03-003122-8. (chiń. • ang.).
↑ Y. Chaimanee. Plio-Pleistocene rodents of Thailand. „Thai Studies in Biodiversity”. 3, s. 69, 1998. (ang.).

[9] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Blyth-1] 1 2 E. Blyth. Report of Curator, Zoological Department, for February to May meetings, 1859. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 28, s. 296, 1859. (ang.).

[Cichocki&inni-2] 1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 268. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-3] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 458. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Denys&inni-4] 1 2 3 4 5 Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 653–654. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).

[Wilson&Reeder-5] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Hapalomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-05].

[amw-6] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 293. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-7] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 309, 1904. (ang.).

[mdd-8] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-16]. (ang.).

[10] Taxonomy: Hapalomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-12-07]. (ang.).

[zij-11] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Hapalomys Blyth, 1859, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-09-16] (ang.).

[zhe-12] 1 2 3 郑绍华 / S.-h. Zheng: 川黔地区第四纪啮齿类 / Quaternary Rodents of Sichuan-Guizhou Area, China. 北京 / Beijing: 科学出版社 / Science Press, 1993, s. 64. ISBN 978-7-03-003122-8. (chiń. • ang.).

[cha-13] Y. Chaimanee. Plio-Pleistocene rodents of Thailand. „Thai Studies in Biodiversity”. 3, s. 69, 1998. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[a]

[9]

[10]

[11]

[12]