Marx Engels Gesamtausgabe

Pierwszy pomysł wydania dzieł zebranych Marxa pojawił się już w roku 1850 gdzie Hermann Becker, członek Związku Komunistów planował wydać jego artykuły sprzed rewolucji 1848-1849. Marx udzielił zgody i w 1851 zostały zaplanowane dwa tomy po dwadzieścia pięć arkuszy każdy, jednak ukazał się tylko pierwszy zeszyt pierwszego tomu który nie trafił na rynek księgarski gdyż David Riazanov zweryfikował tylko dwa egzemplarze. Zawiera on „Uwagi dotyczące nowej pruskiej instrukcji o cenzurze” oraz krytykę debat szóstego Landtagu reńskiego nad wolnością prasy. Piętnaście lat później w 1867 Engels spodziewał się że wydawca Marxa: Meissner, wyda zbiór prac Marxa jednak wydał on ponownie tylko "Osiemnasty brumaire'a". Kolejne próby nie dochodziły do skutku ze względu na represje socjalistów min. w 1877 przez socjaldemokrate Adolfa Hepnera^[2].

W 1881 i w 1883 Karl Kautsky zaproponował Engelsowi wydanie wszystkich dzieł ich duetu jednak Engels się sprzeciwił wskazując na niemieckie prawodawstwo, gdyż prawa wydawnicze nie były w jego posiadaniu^[3].

Kolejny pomysł wydania pism Marxa i Engelsa pojawił się w grudniu 1910 roku na spotkaniu Austro-Marksistów w którym uczestniczył David Riazanov który zrealizował swój pomysł w latach 20. XX w. w ZSRR^[3][4].

Gdy Marx zmarł w 1881 przekazał swoje zapiski Engelsowi, a ten zostawił je w swojej woli w 1895 SPD, gdzie Eduard Bernstein i August Bebel funkcjonowali jako powiernicy. Zgodnie z wolą Engelsa część pism Marxa w szczególności listy zostały przekazane córkom Marxa – Eleanor Marx, a następnie Laurze Lafargue. Po jej śmierci większość pism została zebrana w archiwum SPD w Berlinie. Gdy Hitler doszedł do władzy w 1933 znaczna część została sprzedana holenderskiej firmie ubezpieczeniowej która z kolei oddała je Międzynarodowemu Instytutowi Historii Społecznej w Amsterdamie gdzie rezydują do dzisiaj^[5].

Pierwsza MEGA lub MEGA¹ zainicjowana przez Instytut-Marksa-Lenina w Moskwie pod zarządem Riazanova miała obejmować 42 woluminy z których pięć zostało opublikowanych między 1927 a 1931 rokiem kiedy Riazanov został usunięty jako redaktor naczelny i zastąpiony przez Vladimira Adoratskiego który wydał kolejne siedem do roku 1941.^[6][7] Jednak zaostrzenie polityki Kominternu w 1928 spowodowało zerwanie stosunków z SPD, które w tamtym czasie posiadało większość pism Marxa i Engelsa. Ten kryzys połączony z powstaniem nazistowskich Niemiec przerwało próby wydania pierwszej MEGA^[5].

Prace nad drugą, kompletną edycją dzieł zebranych Marxa i Engelsa rozpoczęto w latach 70. w Berlinie i Moskwie jako MEGA². Po 1989 roku i upadku muru berlińskiego naukowcy, politycy i wydawcy z wielu krajów europejskich, Japonii i USA zdecydowanie opowiedzieli się za kontynuacją wydawania tej edycji. Prace kontynuują nad wydaniem ostatnich tomów z sekcji I, III i IV, również w formie elektronicznej (najnowsze tomy ukazały się w kwietniu 2025^[1]).

MEGA składa się z materiałów Marxa między 1835 do jego śmierci w 1881, jak i Engelsa od 1838 do jego śmierci w 1895, podzielonych na cztery części gdzie każda z nich zajmuje się etapem w rozwoju myśli intelektualnej Marxa i Engelsa:

• Kompletność – prezentuje w całości spuściznę literacką Marxa i Engelsa – na tyle, na ile została przekazana i jest dostępna dla naukowców. Analizy autorstwa pozwoliły również na potwierdzenie lub zaprzeczenie autorstwa Marxa lub Engelsa w wielu tekstach, a tym samym na dokładniejsze zdefiniowanie pojęcia dzieła^[9].

• Wierność oryginałowi – MEGA wszystkie teksty są reprodukowane w języku oryginału. Stanowi to podstawę do badań nad słownictwem, terminologią i wyjaśniania zagadnień historyczno-genetycznych terminologii^[9].

• Prezentacja rozwoju tekstu- MEGA dokumentuje rozwój dzieła w sposób kompletny i przejrzysty, od pierwszego szkicu koncepcyjnego do wersji ostatecznej, przy pomocy nowoczesnych metod redakcyjnych^[9].

• Szczegółowy komentarz – Każdy tom jest publikowany z komentarzem i osobnym tomem który pokazuje każdą zmianę w originale^[9].