Mary Tourtel
![]() Miejsce urodzenia Mary Tourtel (2007) | |
| Data i miejsce urodzenia |
28 stycznia 1874 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
15 marca 1948 |
| Dziedzina sztuki | |
| Ważne dzieła | |
Mary Tourtel z domu Caldwell (ur. 28 stycznia 1874 w Canterbury, zm. 15 marca 1948 tamże) – brytyjska ilustratorka książek dla dzieci oraz autorka komiksów, najbardziej znana jako twórczyni postaci Ruperta (org. Rupert Beara), jednego z najsłynniejszych brytyjskich bohaterów komiksowych. W latach 1920-1935 tworzyła pierwsze historie o Rupertcie dla dziennika „Daily Express”, nadając serii kierunek artystyczny i kształtując jej podstawowy zestaw postaci.
Życiorys
Wczesne lata
Urodziła się jako Mary Caldwell w 1874 w Canterbury. Pochodziła z artystycznej rodziny – jej ojciec był kamieniarzem i twórcą witraży, zaś rodzeństwo również związało życie ze sztukami plastycznymi[1]. W latach 1884–1889 pobierała naukę rysunku w Simon Langton School for Girls, następnie studiowała w Sidney Cooper School of Art w Canterbury oraz w Royal College of Art. W tej ostatniej szkole poznała swojego przyszłego męża, Herberta Birda Tourtela, poetę z Guernsey[2].
Para zadebiutowała wspólną publikacją The Coming of Ragnarok (1898), którą Mary zilustrowała. W 1900 zawarli związek małżeński. W kolejnych latach artystka tworzyła ilustracje do licznych książek dla dzieci, m.in. A Horse Book (1901), The Humpty Dumpty Book (1902), The Three Little Foxes (1903) czy The Strange Adventures of Billy Rabbit (1908)[2].
Kariera prasowa
Od 1919 Mary Tourtel współpracowała z „Daily Express” oraz jego niedzielnym wydaniem „Sunday Express”, tworząc krótkie historyjki obrazkowe, m.in. serię When Animals Work, która cieszyła się dużym uznaniem czytelników. W jej pracach pojawiały się już prototypy postaci zwierzęcych, które później rozwinęła w cyklu o Rupertcie[2].
Rupert
W 1920 redakcja „Daily Express” poszukiwała komiksu konkurencyjnego wobec popularnych serii publikowanych w innych dziennikach. Zadanie znalezienia autora przypadło Herbertowi Tourtelowi, który ostatecznie zwrócił się do swojej żony. Premiera historii o Little Lost Bear[3] – jeszcze bez imienia Rupert – ukazała się 8 listopada 1920. Herbert pisał teksty, a Mary tworzyła rysunki[2].
Mary Tourtel opracowała wygląd Ruperta, jego rodziców oraz większość bohaterów drugoplanowych, m.in. Billa Borsuka, Podgy’ego, Algy’ego, Edwarda Trunka, Williego Mouse’a czy Mędrca-Kozła (Wise Old Goat). Akcja serii toczyła się głównie w sielankowym miasteczku Nutwood, z którego bohater wyruszał w fantastyczne podróże[2].
Wczesne historie o Rupertcie cechowały się baśniową, miejscami mroczną atmosferą typową dla klasycznych opowieści dla dzieci. Tourtel nie unikała motywów grozy, co bywało przedmiotem krytyki. Rysowała realistycznie, z niewielką zmiennością mimiki postaci, a jej plansze miały tradycyjną, statyczną kompozycję[2].
Po śmierci Herberta Tourtela w 1931 artystka kontynuowała serię samotnie, jednak jej historie stawały się coraz bardziej ponure. W 1935, ze względu na pogarszający się wzrok i zmęczenie, przekazała cykl Alfredowi Bestallowi, który rozwijał go przez kolejne trzy dekady[2].
Życie prywatne i śmierć
Po przejściu na emeryturę Tourtel żyła z dochodów ze sprzedaż y praw autorskich do swoich historii. Ostatnie lata spędzała głównie w hotelach i u krewnych. Przyznała w wywiadach, że żałowała, iż poświęciła karierę ilustratorki na rzecz serii komiksowej[2].
W 1948 u Tourtel zdiagnozowano guz mózgu. Zmarła 15 marca 1948 w Canterbury w wieku 74 lat[2].
Nagrody i wyróżnienia
Mary Tourtel była laureatką licznych nagród artystycznych, m.in.:
- National Book Prize (1893),
- Princess of Wales Scholarship (1894),
- Owen Jones Medal (1888),
- Rosa Bonheur Prize (1900)[2].
W 2003 roku Canterbury Heritage Museum otworzyło stałą ekspozycję poświęconą Rupertowi. W 2020 Royal Mail wydała serię znaczków z okazji 100-lecia postaci[2][4].
Dziedzictwo
Mary Tourtel pozostawiła po sobie 85 historii o Rupertcie. Mimo że późniejsi twórcy, szczególnie Alfred Bestall, cieszyli się większą estymą krytyków i fanów, to właśnie ona stworzyła fundamenty jednego z najważniejszych brytyjskich komiksów dla dzieci[2].
Rupert stał się ikoną brytyjskiej kultury popularnej – jego przygody ukazują się nieprzerwanie od 1920, co czyni serię najdłużej publikowanym brytyjskim komiksem. Postać doczekała się licznych adaptacji teatralnych, telewizyjnych i animowanych, a także bogatego merchandisingu[2].
Przypisy
- ↑ Mary Cadogan, Tourtel [née Caldwell], Marylocked (1874–1948), Oxford University Press, 2004, DOI: 10.1093/ref:odnb/59003 (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Mary Tourtel [online], lambiek.net, 4 października 2024 [dostęp 2025-11-20] (ang.).
- ↑ Rupert’s Early Days [online], followersofrupertbear.co.uk, 2 kwietnia 2018 [dostęp 2025-11-20] (ang.).
- ↑ Rupert Bear [online], shop.royalmail.com [dostęp 2025-11-20] (ang.).
Linki zewnętrzne
- Mary Tourtel w bazie Goodreads
