Masakra w Kanie (1996)

Masakra w Kanie

Państwo	Liban
Miejsce	Kana
Data	18 kwietnia 1996
Liczba zabitych	106 cywili
Liczba rannych	co najmniej 116 cywili i 4 żołnierzy UNIFIL
Typ ataku	ostrzał artyleryjski
Sprawca	Siły Obronne Izraela
Położenie na mapie Libanu miejsce zdarzenia
33°12′32″N 35°17′56″E/33,209000 35,299000

Masakra w Kanie – masakra ludności cywilnej dokonana 18 kwietnia 1996 w pobliżu Kany w południowym Libanie, okupowanym wówczas przez Izrael^[1]. Siły Obronne Izraela (IDF) ostrzelały wówczas artylerią kompleks Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), w którym schronienie znalazło około 800 libańskich cywilów^[2][3]. W wyniku ostrzału zginęło 106 osób, a około 116 zostało rannych. Czterech żołnierzy z Fidżi, służących w Tymczasowych Siłach Zbrojnych ONZ w Libanie (UNIFIL), zostało ciężko rannych^[4][5].

Atak miał miejsce podczas izraelskiej Operacji Grona Gniewu prowadzonej przeciwko Hezbollahowi. Według strony izraelskiej ostrzał artyleryjski miał na celu osłonięcie izraelskiej jednostki specjalnej, która znalazła się pod ostrzałem moździerzowym prowadzonym z rejonu kompleksu i wezwała wsparcie. Twierdzenia te zostały odrzucone przez śledztwo ONZ, które – na podstawie nagrań wideo – uznało, że ostrzał był celowy^[6]. Nagrania przedstawiały izraelskiego drona zwiadowczego nad kompleksem przed ostrzałem^[7]. Rząd izraelski początkowo zaprzeczał obecności drona, a następnie, po ujawnieniu dowodów, twierdził, że wykonywał on inne zadanie. Izrael odrzucił ustalenia raportu ONZ dotyczące incydentu^[8].

W kwietniu 1996 załamało się zawieszenie broni, które zakończyło walki między Hezbollahem a Izraelem w lipcu 1993. W czasie pięciu tygodni starć, od 4 marca do 10 kwietnia 1996, zginęło siedmiu izraelskich żołnierzy, trzech libańskich cywilów i co najmniej jeden bojownik Hezbollahu. Rannych zostało szesnastu izraelskich żołnierzy, siedmiu libańskich cywilów i sześciu izraelskich cywilów^[9][10][11].

9 kwietnia, w odpowiedzi na naruszenia rozejmu, generał major Amiram Lewin z IDF zapowiedział:

11 kwietnia, po pierwszych izraelskich atakach na pozycje Hezbollahu, rząd izraelski – za pośrednictwem stacji radiowych Armii Południowego Libanu (SLA) – ostrzegł mieszkańców 44 miast i wsi w południowym Libanie, aby w ciągu 24 godzin opuścili swoje domy^[10][12][13].

Do 14 kwietnia 1996 w kompleksie ONZ w Kanie schronienie znalazło 745 osób. Kompleks ten, stanowiący od 18 lat kwaterę batalionu UNIFIL, był wyraźnie oznaczony na izraelskich mapach i opatrzony dużymi znakami „UN”^[14].

16 kwietnia Hezbollah wystrzelił 120 rakiet typu katiusza w kierunku Izraela, zabijając jedną osobę w Kirjat Szemona, podczas gdy Izrael odpowiedział ogniem ponad 3000 pocisków artyleryjskich i przeprowadzał około 200 nalotów dziennie na cele w Libanie. Ostrzeliwano również drogi wypełnione uchodźcami, próbującymi dotrzeć do Bejrutu. W dniu 18 kwietnia w kompleksie ONZ schronienie znalazło od 600 do 800 uchodźców^[14][6].

Według raportu ONZ, 18 kwietnia bojownicy Hezbollahu wystrzelili kilka serii rakiet i moździerzy z rejonu położonego w pobliżu kompleksu^[4]:

• między 12:00 a 14:00 – dwa lub trzy pociski rakietowe z miejsca 350 metrów na południowy wschód od kompleksu,
• między 12:30 a 13:00 – cztery lub pięć rakiet z miejsca 600 metrów na południowy wschód od kompleksu,
• około 15 minut przed izraelskim ostrzałem – od pięciu do ośmiu pocisków moździerzowych kalibru 120 mm z miejsca 220 metrów na południowy zachód od centrum kompleksu.

Według świadków moździerz został ustawiony tam między 11:00 a 12:00, jednak personel UNIFIL nie podjął prób jego usunięcia. 15 kwietnia jeden z żołnierzy fidżyjskich został postrzelony w klatkę piersiową, próbując powstrzymać bojowników Hezbollahu przed odpaleniem rakiet^[4].

Na krótko przed ostrzałem dwóch lub trzech bojowników Hezbollahu miało wejść na teren kompleksu ONZ, gdzie znajdowały się ich rodziny^[4].

W tym czasie 67-osobowa izraelska jednostka specjalna Maglan, dowodzona przez Naftaliego Bennetta, działała na terytorium Libanu w poszukiwaniu wyrzutni rakiet Hezbollahu. 18 kwietnia, około godziny 13:52, pododdział tej jednostki znalazł się pod ostrzałem moździerzowym prowadzonym z cmentarza oddalonego o 170 metrów od kompleksu ONZ. Według świadków bojownicy po ostrzale uciekli do kompleksu, gdzie schronili się wśród cywilów^{[15][16][17][18][4][6]}.

Bennett wezwał wsparcie artyleryjskie. Z powodu niemożności dotarcia jednostek lądowych do miejsca zdarzenia, dowództwo podjęło decyzję o ostrzale artyleryjskim. O godzinie 14:07 rozpoczął się ogień z czterech haubic M109A2 kalibru 155 mm. W ciągu pięciu minut oddano 36 strzałów – 26 z zapalnikami uderzeniowymi i 10 zbliżeniowymi. 13 pocisków trafiło w teren kompleksu ONZ^{[15][16][17][18][4][6]}.

W wyniku ostrzału zginęło 106 osób – jedna osoba była chrześcijaninem, pozostałe były szyitami. Rannych zostało 116 cywilów. Jeden z mieszkańców, Saadallah Balhas, stracił w wyniku ostrzału 37 członków swojej rodziny^[14].

Żołnierz UNIFIL z oddziału FMR (Force Mobile Reserve) nagrał w czasie ostrzału wideo przedstawiające obecność bezzałogowego drona i dwóch izraelskich śmigłowców w rejonie Kany. Izrael początkowo zaprzeczał, by w okolicy znajdował się jakikolwiek dron, jednak po ujawnieniu materiału wideo przyznał, że dron rzeczywiście tam był, twierdząc, że wykonywał inne zadanie^[14].

Nagranie zostało potajemnie przekazane dziennikarzowi Robertowi Fiskowi, który opublikował kadry z filmu 6 maja 1996 roku w brytyjskim dzienniku The Independent^[7][14].

Masakra w Kanie wywołała falę międzynarodowego potępienia. W wyniku presji dyplomatycznej Izrael zakończył operację „Grona Gniewu” wcześniej, niż pierwotnie planowano^[19][20].

ONZ powierzyła przeprowadzenie śledztwa generałowi Franklinowi van Kappenowi z Holandii. W jego raporcie stwierdzono m.in., że:

• rozkład miejsc uderzeń wskazuje na dwa wyraźne skupiska, oddalone od siebie o ok. 140 metrów, co jest sprzeczne z izraelską wersją o jednym celu;
• wzór uderzeń nie odpowiada przypadkowemu przestrzeleniu celu;
• podczas ostrzału nastąpiło przesunięcie ognia w kierunku kompleksu ONZ;
• sposób użycia zapalników nie odpowiada przypadkowemu porządkowi ognia;
• brak śladów ostrzału w rejonie, który Izrael wskazywał jako drugi cel;
• wbrew wielokrotnym zaprzeczeniom, w czasie ostrzału w rejonie Kany znajdowały się dwa izraelskie śmigłowce i bezzałogowy dron^[21].

Raport stwierdzał, że jest mało prawdopodobne, aby ostrzał kompleksu ONZ był wynikiem błędu technicznego lub proceduralnego^[21].