Mateusz Szpytma

Mateusz Szpytma
Ilustracja
Państwo działania

Polska

Data i miejsce urodzenia

22 lipca 1975
Łańcut

Doktor nauk humanistycznych
Specjalność: historia najnowsza Polski
Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Doktorat

2012
Uniwersytet Jagielloński

Wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej
Okres spraw.

od 2016

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Brązowy Krzyż Zasługi Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka Honorowa za Zasługi dla Polonii i Polaków za Granicą Złoty Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”

Mateusz Szpytma (ur. 22 lipca 1975 w Łańcucie[1]) – polski historyk i muzealnik, doktor nauk humanistycznych, od 2016 zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.

Życiorys

Ukończył historię i nauki polityczne na Uniwersytecie Jagiellońskim[2]. W 2012 na Wydziale Historycznym tej uczelni, na podstawie pracy pt. Zjednoczone Stronnictwo Ludowe w województwie krakowskim w latach 1949–1956 (Geneza. Członkowie. Działalność) napisanej pod kierunkiem Andrzeja Chwalby, uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie historii[3].

Od 2000 zatrudniony w krakowskim oddziale Instytutu Pamięci Narodowej. Był współpracownikiem Janusza Kurtyki, w okresie jego prezesury pełnił funkcję asystenta prezesa i zastępcy dyrektora sekretariatu prezesa IPN[4]. Zaangażowany w badanie zbrodni w Markowej[5], był współtwórcą Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej i dyrektorem tej placówki. W lipcu 2016 powołany na wiceprezesa IPN[6]. W 2017 został członkiem Rady Programowej Żydowskiego Instytutu Historycznego[7]. W 2018 wszedł w skład Rady Muzeum przy Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie[8]. W 2022 powołany na członka Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej[9].

W kwietniu 2026 Kolegium IPN rekomendowało go na stanowisko prezesa tej instytucji[10]. W lipcu tego samego roku Sejm (głównie głosami posłów PiS, PSL i Konfederacji) wybrał go na to stanowisko[11][12]. W sierpniu 2026 Senat nie wyraził zgody na objęcie przez niego tego urzędu[13][14].

Odznaczenia i wyróżnienia

W 2024 otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski[15].

Odznaczony również Brązowym (2009)[16] i Srebrnym (2016)[17] Krzyżem Zasługi. W 2019 wyróżniony Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości[18]. W 2023 otrzymał Odznakę Honorową za Zasługi dla Polonii i Polaków za Granicą[19] oraz Złoty Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”[20].

W 2026 wyróżniony Nagrodą im. ks. bp. Romana Andrzejewskiego za 2025[21].

Publikacje

  • Obsada stanowisk kierowniczych Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa w Krakowie: informator personalny (współautor), Kraków 2006.
  • The risk of survival: the rescue of the Jews by the Poles and the tragic consequences for the Ulma Family from Markowa, Warszawa-Kraków 2009.
  • Zbrodnia katyńska (współautor), Warszawa-Kraków 2010.
  • Stanisław Mierzwa 1905–1985: ludowiec i działacz niepodległościowy (red.), Warszawa-Kraków 2011.

Przypisy

  1. ↑ Nagroda Starosty Łańcuckiego Statuetka Świętego Michała Archanioła. W: Powiat łańcucki wczoraj i dziś. Łańcut-Rzeszów: Zarząd Powiatu Łańcuckiego, Wydawnictwo Edytorial, 2020, s. 50. ISBN 978-83-66309-21-0.
  2. ↑ Biogramy i abstrakty. fodz.pl, 2009. [dostęp 2016-08-01].
  3. ↑ Dr Mateusz Szpytma, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2016-08-01].
  4. ↑ Informacje na stronie januszkurtyka.info. [dostęp 2016-08-01].
  5. ↑ Joanna Podgórska: Dom dobry. Dr Mateusz Szpytma o Polakach ratujących Żydów w czasie wojny. polityka.pl, 5 kwietnia 2016. [dostęp 2016-08-01].
  6. ↑ Nowymi wiceprezesami IPN – dr hab. Krzysztof Szwagrzyk i dr Mateusz Szpytma. rp.pl, 22 lipca 2016. [dostęp 2016-08-01].
  7. ↑ Rada Programowa. jhi.pl. [dostęp 2022-08-28].
  8. ↑ Rada muzeum. Muzeum Historii Żydów Polskich Polin. [dostęp 2022-08-28].
  9. ↑ Inauguracja czwartej kadencji Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej. ipn.gov.pl, 26 lipca 2022. [dostęp 2022-08-28].
  10. ↑ Dr Mateusz Szpytma kandydatem Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. ipn.gov.pl, 14 kwietnia 2026. [dostęp 2026-04-24].
  11. ↑ Sejm RP powołał dr. Mateusza Szpytmę na Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. ipn.gov.pl, 17 lipca 2026. [dostęp 2026-07-17].
  12. ↑ Dorota Hilger: Sejm wybrał nowego szefa IPN. Zawiązał się nieoczywisty sojusz. interia.pl, 17 lipca 2026. [dostęp 2026-07-17].
  13. ↑ Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 sierpnia 2026 r. w sprawie wyrażenia zgody na powołanie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (M.P. z 2026 r. poz. 778 (ISAP)).
  14. ↑ Senat zdecydował w sprawie powołania prezesa IPN. Szpytma: nie jest to dla mnie zaskoczenie. pap.pl, 6 sierpnia 2026. [dostęp 2026-08-06].
  15. ↑ Odznaczenia państwowe za pielęgnowanie pamięci o Rodzinie Ulmów. prezydent.pl, 24 marca 2024. [dostęp 2024-03-25].
  16. ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 października 2009 r. o nadaniu orderu i odznaczeń (M.P. z 2010 r. Nr 28, poz. 317 (ISAP)).
  17. ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 marca 2016 r. o nadaniu orderu i odznaczeń (M.P. z 2016 r. poz. 525 (ISAP)).
  18. ↑ Odznaczenia dla zasłużonych w służbie państwu i społeczeństwu. prezydent.pl, 11 listopada 2019. [dostęp 2019-11-17].
  19. ↑ Nagroda za zasługi dla Polonii dla prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. Karola Nawrockiego. ipn.gov.pl, 22 listopada 20203. [dostęp 2023-11-22].
  20. ↑ Wręczenie medali „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”. gov.pl, 24 listopada 2023. [dostęp 2023-11-29].
  21. ↑ Dr Mateusz Szpytma odebrał nagrodę im. bpa Romana Andrzejewskiego za rok 2025. dzieje.pl, 26 lutego 2026. [dostęp 2026-02-26].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.