Megascapheus

	Megascapheus
	D.G. Elliot, 1903
	; Goffernik brunatny (M. bottae)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	Supramyomorpha
Infrarząd	bobrokształtne
Rodzina	gofferowate
Podrodzina	Geomyinae
Plemię	Thomomyini
Rodzaj	Megascapheus
	Typ nomenklatoryczny
	Diplostoma bulbivorum J. Richardson, 1829
Synonimy
	Diplostoma J. Richardson, 1829; Oryctomys Eydoux & P. Gervais, 1836;
	Diplostoma J. Richardson, 1829; Oryctomys Eydoux & P. Gervais, 1836;
Gatunki
	15 gatunków (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	15 gatunków (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Megascapheus – rodzaj ssaków z podrodziny Geomyinae w obrębie rodziny gofferowatych (Geomyidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Stanach Zjednoczonych i Meksyku^[4]^[5]^[6].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 80–240 mm, długość ogona 50–100 mm, długość tylnej stopy 23–30 mm, długość ucha 5–9 mm; masa ciała 75–500 g^[5]^[7].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1903 roku amerykański przyrodnik Daniel Giraud Elliot w artykule zatytułowanym Lista ssaków pozyskanych przez Edmunda Hellera, kolekcjonera muzeum, z regionu przybrzeżnego północnej Kalifornii i Oregonu, opublikowanym w czasopiśmie „Publication. Field Columbian Museum”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) goffernik bulwożerny (M. bulbivorus).

Etymologia

Diplostoma: gr. διπλοος diploos ‘podwójny’, od δυο duo ‘dwa’; στομα stoma, στοματος stomatos ‘usta’^[8]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Diplostoma bulbivorum J. Richardson, 1829.
Oryctomys: gr. ορυκτης oruktēs ‘kopacz’, od ορυσσω orussō ‘kopać’; μυς mus, μυός muos ‘mysz’^[9]. Gatunek typowy: autorzy wymienili trzy gatunki – Mus bursarius G.K. Shaw, 1800, Ascomys mexicanus Lichtenstein, 1830 (nomen dubium) i Oryctomys (Saccophorus) bottae Eydoux & P. Gervais, 1836 – z których gatunkiem typowym jest Oryctomys (Saccophorus) bottae Eydoux & P. Gervais, 1836.
Megascapheus: gr. μεγας megas ‘wielki’; σκαφευς skapheus ‘kopacz’^[1]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Diplostoma bulbivorum J. Richardson, 1829.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki^[10]^[7]^[4]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[11]	Podgatunki^[5]^[4]^[7]^[12]	Rozmieszczenie geograficzne^[5]^[4]^[7]^[12]	Podstawowe wymiary^[5]^[7]^[b]	Status IUCN^[13]
Megascapheus bulbivorus	(J. Richardson, 1829)	goffernik bulwożerny	gatunek monotypowy	endemit Stanów Zjednoczonych: Willamette Valley w północno-zachodnim Oregonie	DC: 20–24 cm DO: 8,5–9,5 cm MC: 300–500 g	LC
Megascapheus townsendii	(Bachman, 1839)	goffernik aluwialny	2 podgatunki	endemit Stanów Zjednoczonych: południowo-wschodni Oregon, południowe Idaho, północno-wschodnia Kalifornia i północna Nevada (rzeki Snake, Humboldt i Quinn oraz Honey Lake Valley); zakres wysokości: powyżej 2000 m n.p.m.	DC: 14,5–23 cm DO: 5,5–10 cm MC: 120–420 g	LC
Megascapheus umbrinus	(J. Richardson, 1829)	goffernik południowy	4 podgatunki	Stany Zjednoczone (południowo-wschodnia Arizona i południowo-zachodni Nowy Meksyk) i Meksyk (na południe do Kordyliery Wulkanicznej); zakres wysokości: 0–2400 m n.p.m.	DC: 12–18 cm DO: 5,5–8 cm MC: 80–180 g	LC
Megascapheus sheldoni	V.O. Bailey, 1915		2 podgatunki	endemit Meksyku: północno-środkowa Chihuahua, zachodnie Durango, zachodni Zacatecas i północno-wschodni Nayarit; zakres wysokości: powyżej 2000 m n.p.m.	DC: 12–18 cm DO: 5,5–8 cm MC: 75–130 g	NE
Megascapheus atrovarius	J.A. Allen, 1898		2 podgatunki	endemit Meksyku: Sinaloa do południowego Nayarit, zachodnie Durango i północno-zachodnie Jalisco	DC: 11–16,5 cm DO: 5,5–8 cm MC: 75–150 g	NE
Megascapheus nayarensis	Mathis, M.S. Hafner, D.J. Hafner & Demastes, 2013		gatunek monotypowy	endemit Meksyku: północno-wschodni Nayarit (znany tylko z 2 miejsc w Sierra de Nayarit); zakres wysokości: 1300–2300 m n.p.m.	DC: 11–14 cm DO: 5–7,5 cm MC: 75–110 g	NE
Megascapheus bottae	(Eydoux & P. Gervais, 1836)	goffernik brunatny	4 podgatunki	endemit Stanów Zjednoczonych: Kalifornia	DC: 8–20 cm DO: 5,5–9,5 cm MC: 80–250 g	LC
Megascapheus baileyi	(C.H. Merriam, 1901)		21 podgatunków	Stany Zjednoczone (Nowy Meksyk i Teksas) i Meksyk (Coahuila i Nuevo León)	DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych	NE
Megascapheus connectens	(E.R. Hall, 1936)		gatunek monotypowy	endemit Stanów Zjednoczonych: Nowy Meksyk	DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych	NE
Megascapheus fulvus	(S.W. Woodhouse, 1853)		67 podgatunków	Stany Zjednoczone (Kalifornia, Nevada, Utah, Arizona, Nowy Meksyk i Kolorado) i Meksyk (Sonora, Chihuahua, Coahuila i Nuevo León)	DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych	NE
Megascapheus laticeps	(S.F. Baird, 1855)		6 podgatunków	endemit Stanów Zjednoczonych: Oregon i Kalifornia	DC:brak danych DO: brak danych MC: brak danych	NE
Megascapheus nigricans	(Rhoads, 1895)		4 podgatunki	Stany Zjednoczone (Kalifornia) i Meksyk (Kalifornia Dolna Południowa)	DC:brak danych DO: brak danych MC: brak danych	NE
Megascapheus ruidosae	(E.R. Hall, 1932)		gatunek monotypowy	endemit Stanów Zjednoczonych: Nowy Meksyk	DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych	NE

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe z terenów dzisiejszych Stanów Zjednoczonych^[14]:

Thomomys scudderi Hay, 1921^[15] (plejstocen)
Thomomys vetus W.B. Davis, 1937^[16] (plejstocen)

Uwagi

↑ Nie Diplostoma Rafinesque, 1817.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 3 D.G. Elliot. A list of mammals obtained by Edmund Heller, collector for the museum, from the coast region of northern California and Oregon. „Publication. Field Columbian Museum. Zoological series.”. 3 (11), s. 190, 1903. (ang.).
↑ J. Richardson: Northern Zoology. Part I. Mammalia. W: J. Richardson (red.): Fauna boreali-americana, or, The zoology of the northern parts of British America: containing descriptions of the objects of natural history collected on the late northern land expeditions under command of Captain Sir John Franklin, R.N.. T. 1. London: John Murray, 1829, s. 206. (ang.).
↑ J.F.T. Eydoux & P. Gervais. Voyage autour du monde de la corvette la Favorite. Mammifères. „Magasin de Zoologie”. 6, s. 23, 1836. (fr.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 306–308. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 M. Hafner: Family Geomyidae (Pocket Gophers). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher Jr. & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 253–257. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Thomomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-02-26].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 198–199. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ Palmer 1904 ↓, s. 238.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 485.
↑ C.J. Burgin, J.S. Zijlstra, M.A. Becker, H. Handika, J.M. Alston, J. Widness, S. Liphardt, D.G. Huckaby & N.S. Upham: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.1) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-04-13]. (ang.).
↑ Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 225–228. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 S.T. Álvarez-Castañeda & C.A. Segura-Trujillo. Genus-level review of pocket gophers in the family Geomyidae. „Theyra”. 16 (1), s. 41–75, 2025. DOI: 10.12933/therya-25-6153. (ang.).
↑ Taxonomy: Thomomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-19]. (ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Thomomys Wied-Neuwied, 1839, Hesperomys project (Version 23.8.1), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-09-29] (ang.).
↑ O.P. Hay. Descriptions of species of Pleistocene Vertebrata, types or specimens of most of which are preserved in the United States National Musum. „Proceedings of the United States National Museum”. 59, s. 614, 1921. (ang.).
↑ W.B. Davis. Variations in Townsend pocket gophers. „Journal of Mammalogy”. 18 (2), s. 156, 1937. DOI: 10.2307/1374460. (ang.).

Bibliografia

T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).

[2] Nie Diplostoma Rafinesque, 1817.

[14] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[ell-1] 1 2 3 D.G. Elliot. A list of mammals obtained by Edmund Heller, collector for the museum, from the coast region of northern California and Oregon. „Publication. Field Columbian Museum. Zoological series.”. 3 (11), s. 190, 1903. (ang.).

[rich-3] J. Richardson: Northern Zoology. Part I. Mammalia. W: J. Richardson (red.): Fauna boreali-americana, or, The zoology of the northern parts of British America: containing descriptions of the objects of natural history collected on the late northern land expeditions under command of Captain Sir John Franklin, R.N.. T. 1. London: John Murray, 1829, s. 206. (ang.).

[eyd&ger-4] J.F.T. Eydoux & P. Gervais. Voyage autour du monde de la corvette la Favorite. Mammifères. „Magasin de Zoologie”. 6, s. 23, 1836. (fr.).

[icmw-5] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 306–308. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[hmw-6] 1 2 3 4 5 M. Hafner: Family Geomyidae (Pocket Gophers). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher Jr. & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 253–257. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).

[msw-7] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Thomomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-02-26].

[amw-8] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 198–199. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[CITEREFPalmer1904[http://books.google.com/books?id=ApMeAQAAIAAJ&pg=PA238_238]-9] Palmer 1904 ↓, s. 238.

[CITEREFPalmer1904[http://books.google.com/books?id=ApMeAQAAIAAJ&pg=PA485_485]-10] Palmer 1904 ↓, s. 485.

[mdd-11] C.J. Burgin, J.S. Zijlstra, M.A. Becker, H. Handika, J.M. Alston, J. Widness, S. Liphardt, D.G. Huckaby & N.S. Upham: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.1) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-04-13]. (ang.).

[miiz-12] Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 225–228. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[cas&tru-13] 1 2 S.T. Álvarez-Castañeda & C.A. Segura-Trujillo. Genus-level review of pocket gophers in the family Geomyidae. „Theyra”. 16 (1), s. 41–75, 2025. DOI: 10.12933/therya-25-6153. (ang.).

[15] Taxonomy: Thomomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-19]. (ang.).

[zij-16] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Thomomys Wied-Neuwied, 1839, Hesperomys project (Version 23.8.1), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-09-29] (ang.).

[hay-17] O.P. Hay. Descriptions of species of Pleistocene Vertebrata, types or specimens of most of which are preserved in the United States National Musum. „Proceedings of the United States National Museum”. 59, s. 614, 1921. (ang.).

[dav-18] W.B. Davis. Variations in Townsend pocket gophers. „Journal of Mammalogy”. 18 (2), s. 156, 1937. DOI: 10.2307/1374460. (ang.).

[1]

[a]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[b]

[13]

[14]

[15]

[16]