Mesocricetini

	Mesocricetini
	Kryštufek & Shenbrot, 2025
	; Chomiczek syryjski (M. auratus) – forma hodowlana
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Rodzina	chomikowate
Podrodzina	chomiki
Rodzaj	Mesocricetini
	Typ nomenklatoryczny
	Plemię: Mesocricetus Nehring, 1898; Rodzaj: Cricetus nigricans J.F. von Brandt, 1832 (= Cricetus raddei Nehring, 1894)
Synonimy
	Rodzaju: Mediocricetus Nehring, 1898; Semicricetus Nehring, 1898;
	Rodzaju: Mediocricetus Nehring, 1898; Semicricetus Nehring, 1898;
Rodzaje i gatunki
	Mesocricetus Nehring, 1898 – chomiczek; 8 gatunków (w tym 4 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	Mesocricetus Nehring, 1898 – chomiczek; 8 gatunków (w tym 4 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Mesocricetini – monotypowe plemię ssaków z podrodziny chomików (Cricetinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Plemię obejmuje gatunki występujące w Europie i Azji^[4]^[5]^[6].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 128–220 mm, długość ogona 10–39 mm; masa ciała 60–300 g^[5]^[7].

Systematyka

Plemię wyodrębniła w 2025 roku para teriologów, Słoweniec Boris Kryštufek i Rosjanin Gieorgij Szenbrot, w publikacji ich autorstwa zatytułowanej Prawdziwe chomiki (Cricetinae) z regionu Palearktycznego^[1]. Rodzaj zdefiniował w 1898 roku niemiecki zoolog, paleontolog i paleobotanik Alfred Nehring w artykule zatytułowanym O Cricetus, Cricetulus i Mesocricetus (n. podrodz.) opublikowanym w czasopiśmie „Zoologischer Anzeiger”^[2]. Nehring wymienił kilka gatunków – Cricetus nigricans Brandt, 1832 (= Cricetus raddei Nehring, 1894), Cricetus raddei Nehring, 1894, Cricetus brandti Nehring, 1898 i Cricetus newtoni Nehring, 1898 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Cricetus nigricans Brandt, 1832 (= Cricetus raddei Nehring, 1894).

Etymologia

Mesocricetus: gr. μεσος mesos ‘środkowy, pośredni’; rodzaj Cricetus Leske, 1779 (chomik)^[8].
Mediocricetus: łac. medius ‘środkowy’; rodzaj Cricetus Leske, 1779 (chomik)^[9].
Semicricetus: łac. semi- ‘pół-’, od semis, semissis ‘połowa’, od as, assis ‘cały’; rodzaj Cricetus Leske, 1779 (chomik)^[10].

Podział systematyczny

Do plemienia należy jeden rodzaj wraz z następującymi występującymi współcześnie gatunkami^[11]^[7]^[4]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[3]	Podgatunki^[5]^[4]^[7]	Rozmieszczenie geograficzne^[5]^[4]^[7]	Podstawowe wymiary^[5]^[7]^[b]	Status IUCN^[12]
Mesocricetus auratus	(G.R. Waterhouse, 1839)	chomiczek syryjski	gatunek monotypowy	południowa Turcja i północna Syria (płaskowyż Aleppo między Eblą i Şanlıurfą; prawdopodobnie Hatay); zakres wysokości: 280–650 m n.p.m.	DC: 12,8–16,5 cm DO: 1,3–2,1 cm MC: 82–175 g	EN
Mesocricetus raddei	(Nehring, 1894)	chomiczek kaukaski	2 podgatunki	między dolnym biegiem rzeki Don a płaskowyżem w Dagestanie (Rosja), odnotowany w północno-wschodniej Gruzji; zakres wysokości: 200–2800 m n.p.m.	DC: 14,9–22 cm DO: 1,2–2 cm MC: 200–300 g	LC
Mesocricetus brandti	(Nehring, 1898)	chomiczek turecki	gatunek monotypowy	Turcja (środkowa i wschodnia Anatolia), Gruzja, Armenia, Azerbejdżan i północno-zachodni Iran; częściowo na północ od Kaukazu (południowa Rosja); zakres wysokości: 300–3000 m n.p.m.	DC: 13,5–19,5 cm DO: 1–3,9 cm MC: 108–175 g	NT
Mesocricetus newtoni	(Nehring, 1898)	chomiczek rumuński	gatunek monotypowy	północna Bułgaria i południowo-wschodnia Rumunia (dolny bieg rzeki Dunaj między obwodem Montana a Morzem Czarnym); zakres wysokości: do 400 m n.p.m.	DC: 13,5–16 cm DO: 1,7–2,4 cm MC: 60–130 g	NT

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia, EN – gatunek zagrożony.

Opisano również gatunki wymarłe:

Mesocricetus aramaeus Bate, 1943^[13] (Izrael; plejstocen)
Mesocricetus planicola Argyropulo, 1941^[14] (Azerbejdżan; plejstocen)
Mesocricetus primitivus De Bruijn, Dawson & Mein, 1970^[15] (Grecja; pliocen)
Mesocricetus rathgeberi Pieper, 1984^[16] (Grecja; holocen)

Uwagi

1 2 Nomen nudum.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 B. Kryštufek & G.I. Shenbrot: True Hamsters (Cricetinae) of the Palaearctic Region. Maribor: University of Maribor, University Press, 2025, s. 111. ISBN 978-961-286-940-3. (ang.).
1 2 3 4 A. Nehring. Über Cricetus, Cricetulus und Mesocricetus (n. subg.). „Zoologischer Anzeiger”. 21, s. 494, 1898. (niem.).
1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 240. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 340. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 282–283. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Mesocricetus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-20].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 220. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ Palmer 1904 ↓, s. 414.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 403.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 628.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-06-22]. (ang.).
↑ Taxonomy: Mesocricetus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-24]. (ang.).
↑ D.M.A. Bate. Pleistocene Cricetinæ from Palestine. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eleventh series. 10 (72), s. 816, 1943. DOI: 10.1080/03745481.1943.9728061. (ang.).
↑ А.И. Аргиропуло. Четвертичная фауна грызунов и насекомоядных Бинагадов (апшеронский полуостров). „Природа”. 3, s. 77, 1941. (ros.).
↑ H. de Bruijn, M.R. Dawson & P. Mein. Upper Pliocene Rodentia, Lagomorpha and Insectivora (Mammalia) from the Isle of Rhodes (Greece). „Proceedings of the Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen”. Series B. 73 (5), s. 554, 1970. (ang.).
↑ H. Pieper. Eine neue Mesocricetus-Art (Mammalia: Cricetidae) von der griechischen Insel Armathia. „Stuttgarter Beiträge zur Naturkunde”. Serie B [Paläontologie]. 107, s. 2, 1984. (niem.).

Bibliografia

T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).

[nn-2] 1 2 Nomen nudum.

[13] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[kry&she-1] 1 2 B. Kryštufek & G.I. Shenbrot: True Hamsters (Cricetinae) of the Palaearctic Region. Maribor: University of Maribor, University Press, 2025, s. 111. ISBN 978-961-286-940-3. (ang.).

[Nehring-3] 1 2 3 4 A. Nehring. Über Cricetus, Cricetulus und Mesocricetus (n. subg.). „Zoologischer Anzeiger”. 21, s. 494, 1898. (niem.).

[Cichocki&inni-4] 1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 240. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-5] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 340. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Pardiñas&inni-6] 1 2 3 4 5 U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 282–283. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).

[Wilson&Reeder-7] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Mesocricetus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-20].

[amw-8] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 220. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/45655570_414]-9] Palmer 1904 ↓, s. 414.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/45655559_403]-10] Palmer 1904 ↓, s. 403.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/page/45655784_628]-11] Palmer 1904 ↓, s. 628.

[asm-12] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-06-22]. (ang.).

[14] Taxonomy: Mesocricetus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-24]. (ang.).

[bate-15] D.M.A. Bate. Pleistocene Cricetinæ from Palestine. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eleventh series. 10 (72), s. 816, 1943. DOI: 10.1080/03745481.1943.9728061. (ang.).

[agr-16] А.И. Аргиропуло. Четвертичная фауна грызунов и насекомоядных Бинагадов (апшеронский полуостров). „Природа”. 3, s. 77, 1941. (ros.).

[bru&inni-17] H. de Bruijn, M.R. Dawson & P. Mein. Upper Pliocene Rodentia, Lagomorpha and Insectivora (Mammalia) from the Isle of Rhodes (Greece). „Proceedings of the Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen”. Series B. 73 (5), s. 554, 1970. (ang.).

[pie-18] H. Pieper. Eine neue Mesocricetus-Art (Mammalia: Cricetidae) von der griechischen Insel Armathia. „Stuttgarter Beiträge zur Naturkunde”. Serie B [Paläontologie]. 107, s. 2, 1984. (niem.).

[1]

[a]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[b]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]