Metoda Parkesa

Metoda Parkesa – przemysłowy proces pirometalurgiczny przeprowadzany w celu wydzielenia srebra (a także złota) podczas rafinacji ołowiu[1], w którym obecne jest w ilości 0,01–0,03%[2]. Jest to przykład ekstrakcji typu ciecz-ciecz, gdzie cieczami są stopione ołów i cynk.

Cynk nie tworzy roztworu ciekłego z ołowiem i oba stopione metale formują niemieszające się warstwy – górną cynkową i dolną ołowiową. Po dodaniu ciekłego cynku (ok. 1[1][3] do 2%[2][4]) do stopionego ołowiu zawierającego srebro, to ostatnie reaguje z cynkiem z wytworzeniem międzymetalicznych związków Ag-Zn, które, jako lepiej rozpuszczalne w cynku niż w ołowiu, znajdują się w warstwie górnej[1]. W stanie równowagi stosunek zawartości srebra w stopionym ołowiu i cynku wynosi 1:3000[3]. Mieszaninę schładza się poniżej 370 °C, w efekcie czego cynk i związki Ag-Zn tworzą na powierzchni skorupę, którą można łatwo zebrać[1]. Cynk usuwany jest przez odparowanie pod zmniejszonym ciśnieniem (i wykorzystywany ponownie), pozostawiając srebro, które poddaje się dalszemu oczyszczaniu[5]. W celu całkowitej ekstrakcji srebra proces powtarza się kilka razy[4]. Jeśli w ciekłym ołowiu jest obecne złoto, zachowuje się ono podobnie jak srebro i razem z nim jest oddzielane od ołowiu[1][3].

Ołów po zakończeniu procesu jest zanieczyszczony cynkiem, która usuwa się przez odparowanie w temp. 500 °C pod zmniejszonym ciśnieniem[1].

Proces ten został opatentowany przez Aleksandra Parkesa w 1850 r.[5][6]

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Lead processing. Refining, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2025-09-12] (ang.).
  2. 1 2 Silver, [w:] Concise Encyclopedia Chemistry, De Gruyter, 31 grudnia 1994, s. 986, DOI: 10.1515/9783110854039, ISBN 978-3-11-011451-5 (ang.).
  3. 1 2 3 Linus Pauling, General Chemistry, wyd. 3, New York: Dover Publications, 1988, s. 546, ISBN 978-0-486-65622-9 (ang.).
  4. 1 2 Parkes process, [w:] Richard J. Lewis Sr., Hawley's condensed chemical dictionary, wyd. 15, Hoboken, New Jersey 2007, s. 946, ISBN 978-0-471-76865-4, OCLC 124039624 (ang.).
  5. 1 2 R.F. Tylecote, A History of Metallurgy, wyd. 2, Maney Publishing, 2002, s. 158, ISBN 978-1-902653-79-2 (ang.).
  6. ↑ Alexander Parkes, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2025-09-12] (ang.).