Metropolia pomorska
| związek metropolitalny | |
 Obszar Metropolitalny Gdańsk-Gdynia-Sopot, na którym tworzony jest związek metropolitalny | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Siedziba | |
| Populacja (2026) • liczba ludności |
|
Metropolia pomorska (też: związek metropolitalny w województwie pomorskim) – związek metropolitalny tworzony w województwie pomorskim przez Gdańsk, Gdynię, Sopot oraz powiązane z nimi gminy i powiaty, drugi po Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM) związek metropolitalny w Polsce. Miastem centralnym jest Gdańsk, a w skład związku wejdzie od 50 do 61 jednostek samorządu terytorialnego zamieszkiwanych łącznie przez ponad 1,5 mln osób[1]. Podstawę prawną jego utworzenia stanowi ustawa o związku metropolitalnym w województwie pomorskim, podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego 2 lipca 2026[2].
Historia
Metropolia pomorska nawiązuje do współpracy samorządów skupionych w Obszarze Metropolitalnym Gdańsk-Gdynia-Sopot (OMGGS), stowarzyszeniu zrzeszającym 61 gmin i powiatów wokół Trójmiasta. Starania o nadanie tej współpracy trwałych ram prawnych trwały kilkanaście lat[2]. Potrzebę stworzenia spójnych podstaw prawnych dla funkcjonowania metropolii od lat zgłaszała także Unia Metropolii Polskich[3].
Prace legislacyjne
Formalne prace nad ustawą rozpoczęły się w pierwszym kwartale 2024 roku z inicjatywy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, a projekt przygotowała grupa robocza działająca w ramach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego[3]. Rada Ministrów przyjęła projekt 8 kwietnia 2026 roku, po czym trafił on do Sejmu, gdzie pierwsze czytanie odbyło się 28 kwietnia 2026[1][3].
29 maja 2026 roku Sejm uchwalił ustawę. Spośród 431 głosujących posłów za jej przyjęciem opowiedziało się 245, przeciw było 185, a jeden wstrzymał się od głosu[4]. 10 czerwca 2026 Senat wprowadził do ustawy poprawki, które 11 czerwca przyjął Sejm[5]. Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę 2 lipca 2026[2].
Nowelizacja przepisów dla województwa śląskiego
Ustawa nowelizuje przy okazji ustawę z 9 marca 2017 roku o związku metropolitalnym w województwie śląskim, na podstawie której funkcjonuje GZM. Dostosowuje jej organizację i rozszerza zadania między innymi o adaptację do zmian klimatu, ochronę środowiska oraz opiniowanie inwestycji publicznych w infrastrukturze transportowej, zwłaszcza kolejowej[1][4].
Zasięg i skład
Związek metropolitalny skupiony będzie wokół Trójmiasta, czyli Gdańska, Gdyni i Sopotu, a miastem centralnym związku ustanowiono Gdańsk. Łącznie tworzyć go będzie od 50 do 61 jednostek samorządu terytorialnego, w tym duże miasta oraz mniejsze gminy i powiaty. Utworzenie związku nie zmienia granic administracyjnych ani ustroju gmin, a jedynie łączy je w celu wspólnej realizacji zadań ponadlokalnych[1].
Zadania
Do zadań związku metropolitalnego należą polityka rozwoju, kształtowanie ładu przestrzennego, publiczny transport zbiorowy i zrównoważona mobilność miejska, adaptacja do zmian klimatu, ochrona środowiska oraz promocja regionu, a także współpraca z administracją publiczną przy wybranych inwestycjach[1]. W porównaniu z rozwiązaniami śląskimi projekt pomorski objął dodatkowo ochronę środowiska i adaptację do zmian klimatu jako odrębne zadanie[6]. Za korzyść odczuwalną dla mieszkańców w pierwszej kolejności uznano integrację transportu publicznego w obrębie całego obszaru[2].
Finansowanie
Związek ma być finansowany przede wszystkim z udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych mieszkańców oraz ze składek członków[1][3]. W pierwszym roku funkcjonowania ma dysponować środkami szacowanymi na około 150 mln zł, a docelowo kwota ta ma wzrosnąć do około 500 mln zł rocznie, w większości pochodzących z podatków dotychczas trafiających do budżetu centralnego[6]. Poprawki wprowadzone w toku prac parlamentarnych ograniczyły wydatki administracyjne związku do najwyżej 5% budżetu i przeznaczyły co najmniej 5% środków na trójmiejskie uczelnie i środowiska naukowe[5]. Ustawa przewiduje ponadto, że co najmniej 40% środków na realizację zadań własnych metropolii ma trafiać do gmin wiejskich i miejskich niebędących miastami na prawach powiatu[2].
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 Projekt ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim [online], Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, 8 kwietnia 2026 [dostęp 2026-07-03].
- 1 2 3 4 5 Kamila Grzenkowska, Prezydent RP Karol Nawrocki podpisał ustawę metropolitalną! [online], gdansk.pl, 2 lipca 2026 [dostęp 2026-07-03].
- 1 2 3 4 Ustawa o związku metropolitalnym w województwie pomorskim. Stan prac i znaczenie dla rozwoju metropolii [online], Unia Metropolii Polskich, 12 maja 2026 [dostęp 2026-07-03].
- 1 2 PAP, Sejm uchwalił ustawę metropolitalną dla Pomorza [online], Radio Gdańsk, 29 maja 2026 [dostęp 2026-07-03].
- 1 2 Parlament przyjął ustawę metropolitalną! Pomorze czeka na decyzję Prezydenta [online], Obszar Metropolitalny Gdańsk-Gdynia-Sopot, 11 czerwca 2026 [dostęp 2026-07-03].
- 1 2 Janina Blikowska, Metropolia Pomorska z podpisem prezydenta. W regionie zostaną setki milionów złotych [online], Rzeczpospolita, 2 lipca 2026 [dostęp 2026-07-03].