Michał Bylina
 Michał Bylina (przed 1965) | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
5 sierpnia 1982 |
| Narodowość | |
| Alma Mater | |
| Dziedzina sztuki | |
| Odznaczenia | |
             | |
Michał Bylina (ur. 31 stycznia[1][2][3] 1904 w Worsówce k. Kijowa, zm. 5 sierpnia 1982 w Warszawie) – polski malarz, grafik, ilustrator, oficer, uczestnik wojny obronnej 1939 i powstania warszawskiego, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.
Życiorys
Urodził się w Worsówce na Kijowszczyźnie, w rodzinie Wacława i Izabeli z Grodzieckich[4]. Od 1922 mieszkał w Warszawie. W latach 1922–1927 kształcił się w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych[5]. Był uczniem Władysława Skoczylasa (grafika) i Tadeusza Pruszkowskiego (malarstwo). W latach 1927–1928 odbywał służbę w Szkole Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. W 1929 otrzymał dyplom Szkoły Sztuk Pięknych. 24 października 1931 prezydent RP Ignacy Mościcki mianował go podporucznikiem rezerwy ze starszeństwem z 1 stycznia 1931 i 11. lokatą w korpusie oficerów kawalerii, a minister spraw wojskowych wcielił do 1 pułku szwoleżerów[1][2]. W latach 1931–1938 był kierownikiem artystycznym wydawnictw Związku Nauczycielstwa Polskiego „Nasza Księgarnia”[6] – odpowiadał za opracowanie graficzne dziecięcych czasopism „Płomyk” i „Płomyczek”. W latach 1935–1939 był członkiem Rady Instytutu Propagandy Sztuki[6]. Na stopień porucznika rezerwy został awansowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 57. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[3].
W kampanii wrześniowej 1939 walczył na stanowisku dowódcy II plutonu szwadronu ckm 1 pułku szwoleżerów[7]. Ranny w brzuch w pierwszym dniu wojny w bitwie pod Mławą[8]. Po krótkim leczeniu wrócił do Grupy Operacyjnej Kawalerii pod dowództwem gen. Władysława Andersa, w skład której wchodził wtedy 1 pułk szwoleżerów. W 1944, podczas powstania warszawskiego był na Mokotowie dowódcą OS-V w stopniu porucznika ps. Michał. Został ranny we wrześniu 1944 podczas walk o Królikarnię[9].
Po wojnie pełnił kierownictwo artystyczne w Instytucie Wydawniczym „Nasza Księgarnia”, został powołany na stanowisko wykładowcy Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, od 1950 mianowany profesorem kontraktowym, od 1956 profesorem nadzwyczajnym, od 1966 profesorem zwyczajnym[6].
Jako twórca malował głównie sceny batalistyczne sławiące dzieje oręża polskiego i historyczne. Zajmował się również ilustrowaniem książek. Jego grafiki zawiera polskie opracowanie Kalevali dla dzieci autorstwa Janiny Porazińskiej.
Zaprojektował dwa najwyższe odznaczenia PRL: Order Budowniczych Polski Ludowej oraz Order Sztandaru Pracy I klasy[10]. Jego prace można oglądać m.in. w zbiorach: Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Rewolucyjnego w Warszawie (od 1990 Muzeum Niepodległości w Warszawie)[6].
Mieszkał w Warszawie przy ul. J. Dąbrowskiego 82[11]. Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Z powodu prac ekshumacyjnych na Łączce szczątki Michała i jego żony Stanisławy (1921–1992) zostały ekshumowane, skremowane i złożone u boku jego brata – Wacława (1901–1987), w grobie na cmentarzu Centralnym w Gliwicach (sektor F2-6-20)[12].
Wybrana twórczość
Prace malarskie
- Na polowaniu, 1931
- Biwak, 1933
- Marszałek Józef Piłsudski na koniu, 1935 – olej na płótnie, 100 × 100 cm, Ambasada RP przy Stolicy Apostolskiej, Rzym[13]
- Hetman Żółkiewski, 1937
- Bolesławowa drużyna, 1951
- Lenino, 1953
- Wrzesień, 1959
- Las w słońcu, 1965
- Nysa, 1963
- Odra, 1968
- Wólka Węglowa, 1972
- Lenino (II wersja[14]), 1973
Znaczki pocztowe
- Odbudowa Warszawy (dwie serie), 1950
- 60-lecie święta 1 Maja (seria, nr kat. 515), 1950
Ordery i odznaczenia
- Order Sztandaru Pracy I klasy (1980)[15]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1971)
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (15 lipca 1954)[16]
- Krzyż Walecznych
- Warszawski Krzyż Powstańczy
- Krzyż Armii Krajowej
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (18 stycznia 1955)[17]
- Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1974)
- Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1966)[18]
- Medal Komisji Edukacji Narodowej (1976)
- Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1973)
- Złota Odznaka Związku Polskich Artystów Plastyków (1976)
Nagrody
- Nagroda Prezesa Rady Ministrów i Ministra Spraw Wewnętrznych w Salonie Malarskim (1937)[19]
- I nagroda w konkursie na Godło Państwa (1947)
- I nagroda w konkursie na odznaczenia państwowe: Order Sztandaru Pracy i Order Budowniczych Polski Ludowej (1948)
- Nagroda na I Ogólnopolskiej wystawie książki i ilustracji w Warszawie (1951)
- I nagroda na X lat LWP w plastyce w Warszawie (1953)
- Nagroda Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży (1956)[11]
- Srebrny medal za ilustracje na IV Międzynarodowej wystawie książki „IBA” w Lipsku (1959)[11]
- Złoty medal za ilustracje na XII Triennale w Mediolanie (1960)[11]
- Nagroda I stopnia Ministra Obrony Narodowej za całokształt twórczości malarskiej, popularyzującej dzieje i tradycje Ludowego Wojska Polskiego, a w szczególności za obraz Nysa (1963)
- Nagroda I stopnia Ministra Obrony Narodowej na Ogólnopolskiej wystawie plastyki w XX-lecie LWP (1963)
- Nagroda I stopnia Ministra Kultury i Sztuki za pracę dydaktyczno-wychowawczą (1967)
- Nagroda Ministra Kultury i Sztuki w dziale malarstwa na XXV-lecie LWP w twórczości plastycznej w Warszawie (1968)
- Nagroda I stopnia Ministra Kultury i Sztuki dla pracowników wyższych szkół artystycznych (1973)
- I nagroda w dziale malarstwa na XXX-lecie LWP w twórczości plastycznej w Warszawie (1973)
- Nagroda I stopnia Ministra Obrony Narodowej za obraz batalistyczny Gdańsk - Braterstwo Broni (1976)
- Nagroda I stopnia Ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczości w dziedzinie malarstwa batalistycznego (1977)
- Nagroda Trybuny Ludu (1980)[20]
Źródło:[6].
Upamiętnienie
9 maja 1984 jego imię przyjęła Szkoła Podstawowa nr 310 w Warszawie na Ursynowie[21].
Przypisy
- 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 16 stycznia 1932, s. 22, 64.
- 1 2 Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 127, 585.
- 1 2 Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 619.
- ↑ Łoza 1938 ↓, s. 91, tu urodzony 1 lutego 1904.
- ↑ Łoza 1938 ↓, s. 91.
- 1 2 3 4 5 6 Michał Bylina - Henryk Stażewski. Wystawa prac laureatów Ministra Kultury i Sztuki przyznanych w 1977 r. za twórczość artystyczną w dziedzinie plastyki (katalog wystawy) Warszawa „Zachęta”, 1978 [dostęp 2024-09-04].
- ↑ Wojciechowski 1995 ↓, s. 46.
- ↑ Wojciechowski 1995 ↓, s. 28.
- 1 2 Powstańcze Biogramy - Michał Bylina [online], www.1944.pl [dostęp 2022-07-02] (pol.).
- 1 2 Zmarł prof. Michał Bylina.. „Stolica”. Rok XXXVII, Nr 22 (1795), s. 11, 15 sierpnia 1982. Warszawa: Warszawskie Wyd. Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. [dostęp 2024-09-04].
- 1 2 3 4 Polska ilustracja książkowa = Polish book illustrations, Michał Bylina, Józef Czerwiński, Roman Tomaszewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1964, s. 10 (pol.).
- ↑ Cmentarze komunalne w Gliwicach [online], gliwice.grobonet.com [dostęp 2024-09-04].
- ↑ Dominika Wronikowska. Ambasada RP przy Stolicy Apostolskiej w latach 1919–1976. Materiały do studiów nad historią. „Scripta Manent”. 3, s. 259–260, 2016. Rzym: Ambasada RP przy Stolicy Apostolskiej. (pol.).
- ↑ Ale Historia. „Grunwald PRL”: jak komuniści manipulowali historią, gazeta.pl
- ↑ Lista osób odznaczony w Belwederze. „Nowiny”, s. 2, Nr 159 z 23 lipca 1980.
- ↑ M.P. z 1954 r. Nr 112, poz. 1564 (ISAP) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
- ↑ M.P. z 1955 r. Nr 104, poz. 1411 (ISAP) - Uchwała Rady Państwa z dnia 18 stycznia 1955 r. nr 0/193 - na wniosek Prezesa Centralnego Urzędu Wydawnictw, Przemysłu Graficznego i Księgarstwa.
- ↑ Wojskowy Przegląd Historyczny, nr 1 (41), styczeń - marzec 1967, s. 420.
- ↑ Przyznanie nagród na salonie malarskim 1937 r. w Instytucie Propagandy Sztuki. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 51 z 5 marca 1937.
- ↑ Doroczne nagrody "Trybuny Ludu", "Trybuna Ludu", nr 148, 23 czerwca 1980, s. 3.
- ↑ Historia szkoły – Szkoła Podstawowa nr 310 [online] [dostęp 2022-07-02], Cytat: 9 maja 1984 r. nadano szkole imię Michała Byliny. (pol.).
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Encyklopedia Warszawy. Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 95. ISBN 83-01-08836-2.
- Lech Grabowski, M. Bylina, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1977, wstęp Zbigniew Załuski.
- Stanisław Łoza: Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
- Jerzy Stanisław Wojciechowski: 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1995, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. ISBN 83-85621-76-8.