Michalina Isaakowa

Michalina Isaakowa
Ilustracja
Michalina Isaakowa z okazem wielkiego motyla południowoamerykańskiego (około 1936)
Pełne imię i nazwisko

Michalina Isaakowa
z d. Hochbaum

Data urodzenia

1880

Data i miejsce śmierci

prawdopodobnie 1937
Peru

Zawód, zajęcie

entomolożka (amatorka), podróżniczka, pisarka

Małżeństwo

Juliusz Isaak

Michalina Isaakowa na plantacji bananów w Paranie, 1928
Michalina Isaakowa powracająca konno z Parany – na mułach widoczne kosze ze zbiorami, 1928

Michalina Isaakowa (ur. w 1880[1], zm. w 1937?)[2] – polska entomolożka amatorka, podróżniczka i pisarka.

Życiorys

Była córką Natala Hochbauma – zarządcy kilku majątków ziemskich w Świętokrzyskiem, uczestnika powstania styczniowego – i Emilii z d. Kiesiewicz, którzy doczekali się licznego potomstwa[2]. Niewiele wiadomo na temat jej lat młodzieńczych, można jednak sądzić, że zdobyła przynajmniej wykształcenie średnie, gdyż posługiwała się łaciną, znała język francuski i rosyjski oraz miała sporą wiedzę z biologii, geografii i historii.

Wyszła za mąż, będąc już kobietą trzydziestokilkuletnią. Poślubiła owdowiałego w 1914 Juliusza Isaaka, cenionego entomologa amatora, posiadacza dużej kolekcji unikatowych okazów owadów i autora publikacji entomologicznych[2]. Zamieszkała z nim w Zawierciu. Z obserwatorki lokalnie żyjących gatunków motyli przeistoczyła się w pierwszą polską ich badaczkę[2]. Na co dzień towarzyszyła mężowi w wyprawach terenowych, a nadto poszerzała wiedzę i doskonaliła praktyczne umiejętności entomologa w jego pracowni w Zawierciu.

Ich marzeniem była podróż do Ameryki Południowej, aby samodzielnie poszukiwać motyli tropikalnych i je badać. Niestety najpierw brak odpowiednich funduszy, a później choroba i śmierć męża, zniweczyły te wspólne plany, zrealizowała je więc sama. Po prawie trzech latach przygotowań wyruszyła, we wrześniu 1926, w podróż do Brazylii. Popłynęła statkiem z Marsylii do Rio de Janeiro[2]. W Brazylii przebywała prawie dwa lata, od 1926 do 1928. W tym czasie przemierzyła między innymi stan Parana, dotarła nad rzekę Ivaí oraz w okolice Apucarany. Jej wyprawy w Paranie obfitowały w niebezpieczne zdarzenia: utratę orientacji w dżungli, spotkania z dzikimi zwierzętami, nagłe załamania pogody oraz napad uzbrojonych bandytów, terroryzujących lokalną ludność. Poza zajęciami entomologicznymi w terenie dużo czasu poświęciła na poznanie diaspory polskiej w Kurytybie. Właśnie do tego miasta skierowała się zaraz po przybyciu do Brazylii. W ciągu kilku miesięcy nauczyła się języka portugalskiego, a także jeździć konno, wiosłować i strzelać do ptaków z karabinka małokalibrowego[3].

Dokładny zapis podróży prowadziła w dzienniku, którego forma była zbliżona do reportażu podróżniczego. Owe relacje z Brazylii ukazały się w wydanej w 1937 książce pt. Polka w puszczach Parany, opatrzonej fotografiami zrobionymi przez autorkę. Publikacja ta stanowi świetną dokumentacją przyrodniczą nieistniejącej już w znacznej części dżungli parańskiej.

Do kraju wróciła w maju 1928, przywożąc zbiór liczący 15 tysięcy okazów owadów. Później prezentowała go, organizując wystawy i wykłady w całej Polsce, które cieszyły się dużą popularnością[3]. Dzięki swoim dokonaniom została przyjęta do Polskiego Towarzystwa Entomologicznego[4].

Pod koniec 1936 ponownie wyruszyła do Ameryki Południowej. Dotarła do Peru, gdzie zaginęła bez wieści. Gazety informowały o jej śmierci spowodowanej febrą[3]. W 1939, na krótko przed wybuchem II wojny światowej, ambasada polska w Rio de Janeiro oficjalnie poinformowała rodzinę podróżniczki o jej utonięciu po rozbiciu się czółna indiańskiego na rzece Ukajali[2]. Do tragicznego wypadku miało dojść w 1937. Ze względu na działania wojenne nigdy nie podjęto akcji poszukiwawczej.

Arkady Fiedler: W czasie wyprawy naukowej do Parany w południowej Brazylii (...) natrafiałem często w polskich koloniach na ślady dziwnej kobiety. Samiuteńka przyjechała z Polski, przez dwa lata żyła w Paranie. (...) wdzierała się w mroczną puszczę, tam gdzie nawet uzbrojony mężczyzna chadzał niechętnie, i polowała gorliwie przez cały czas na najosobliwszą i najciekawszą zwierzynę, jaką stworzyła przyroda południowoamerykańska: na owady, a głównie motyle[3].

Publikacje

Upamiętnienie

  • Jej postać opisał polski podróżnik, Mieczysław Lepecki w książce Parana i Polacy, wydanej w 1962.
  • Ula Ryciak poświęciła jej rozdział w swojej książce Poławiaczki pereł • Pierwsze Polki na krańcach świata, wydanej przez Znak w 2020, ISBN 978-83-240-5914-0.

Przypisy

  1. ↑ Wacław Słabczyński, Tadeusz Słabczyński, Słownik podróżników polskich, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1992, s. 144, ISBN 83-214-0505-3, OCLC 834076731.
  2. 1 2 3 4 5 6 Michalina Isaakowa. IDR. [dostęp 2024-02-05].
  3. 1 2 3 4 Michalina Isaakowa – Z siatką na motyle w puszczy tropikalnej. historiaposzukaj.pl. [dostęp 2024-02-06].
  4. ↑ Michalina Isaakowa w Amazonii. pisarze.pl. [dostęp 2024-02-07].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.