Moczarnik

Moczarnik
Synaptomys
S.F. Baird, 1857[1]
Ilustracja
Moczarnik południowy (S. cooperi)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Nadgromada

żuchwowce

Gromada

ssaki

Infragromada

łożyskowce

Rząd

gryzonie

Podrząd

Supramyomorpha

Infrarząd

myszokształtne

Nadrodzina

myszowe

Rodzina

chomikowate

Podrodzina

karczowniki

Plemię

lemingi

Rodzaj

moczarnik

Typ nomenklatoryczny

Synaptomys cooperi S.F. Baird, 1857

Synonimy
  • Metaxyomys Zakrzewski, 1972[2]
  • Plioctomys Suchov, 1976[3]
  • Praesynaptomys Kowalski, 1977[4]
  • Kentuckomys Koenigswald & L.D. Martin, 1984[5]
Podrodzaje i gatunki

4 podrodzaje (w tym 3 wymarłe) i 10 gatunków (w tym 9 wymarłych) – zobacz opis w tekście

Moczarnik[6] (Synaptomys) – rodzaj gryzoni z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje jeden gatunek występujący w Ameryce Północnej (Kanada i Stany Zjednoczone)[7][8][9].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 105–131 mm, długość ogona 13–24 mm, długość ucha 8–14 mm, długość tylnej stopy 16–24 mm; masa ciała 21,4–50 g[8][10].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1857 roku amerykański zoolog Spencer Fullerton Baird w rodziale o tytule Ssaki znajdującym się w publikacji zatytułowanej Raporty z eksploracji i badań mających na celu ustalenie najbardziej praktycznej i ekonomicznej trasy linii kolejowej od rzeki Missisipi do Oceanu Spokojnego[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) moczarnik południowy (S. cooperi).

Etymologia

  • Synaptomys: gr. συναπτος sunaptos ‘złączony’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’[11].
  • Metaxyomys: gr. μεταξυ metaxu ‘w środku, pośrodku’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’[2]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): †Synaptomys vetus R.E. Wilson, 1933.
  • Plioctomys: pliocen; gr. οκτω oktō ‘osiem’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’[3]. Gatunek typowy: †Synaptomys (Plioctomys) mimomiformis Suchov, 1976.
  • Praesynaptomys: łac. prae ‘poza, ponad’; rodzaj Synaptomys S.F. Baird, 1857[4]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Synaptomys (Praesynaptomys) europeaus Kowalski, 1977.
  • Kentuckomys: Kentuck, Wathena, Kansas; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’[5]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): †Mictomys kansasensis Hibbard, 1952.

Podział systematyczny

Do rodzaju Synaptomys zazwyczaj zalicza się również Mictomys borealis w randze podrodzaju[8][10][7], jednak analizy z 2023 roku wykazały że Mictomys jest odrębnym rodzajem[12]; w takim ujęciu do rodzaju należą jeden występujący współcześnie gatunek zgrupowany w podrodzaju Synaptomys[13][6]:

Do podrodzaju Synaptomys należą również gatunki wymarłe:

  • Synaptomys australis (Simpson, 1928)[14] (Stany Zjednoczone; plejstocen)
  • Synaptomys morgani R.A. Martin, Duobinis-Gray & Crockett, 2003[15] (Stany Zjednoczone; plejstocen)

Literatura paleontologiczna wymienia także inne gatunki wymarłe (zgrupowane w kilku podrodzajach)[16][17]:

  • Kentuckomys Koenigswald & L.D. Martin, 1984
    • Synaptomys kansasensis Hibbard, 1952[18] (Stany Zjednoczone; plejstocen)
  • Metaxyomys Zakrzewski, 1972
    • Synaptomys vetus R.W. Wilson, 1933[19] (Stany Zjednoczone; plejstocen)
  • Plioctomys Suchov, 1976
  • Incertae sedis
    • Synaptomys bunkeri (Hibbard, 1939)[21] (Stany Zjednoczone; plejstocen)
    • Synaptomys mongoliensis Zazhigin, 1989[22] (Mongolia; pliocen)

Przypisy

  1. 1 2 S.F. Baird: Mammals. W: United States. War Department: Reports of explorations and surveys, to ascertain the most practicable and economical route for a railroad from the Mississippi River to the Pacific Ocean. T. 8. Cz. 1: General report upon the zoology of the several Pacific railroad routes. Washington: A.O.P. Nicholson, 1857, s. 558. (ang.).
  2. 1 2 R.J. Zakrzewski. Fossil microtines from late cenozoic deposits in the Anza-Borrego Desert, California, with the description of a new subgenus of Synaptomys. „Contributions in Science”. 221, s. 2, 1972. (ang.).
  3. 1 2 3 В.П. Сухов. Остатки леммингов в плиоценовых отложениях Башкирии – Б кн.: Эволюция грызунов и история формирования их современной фауны. „Труды Зоологического института РАН”. 66, s. 119, 1976. (ros.).
  4. 1 2 3 K. Kowalski. Fossil Lemmings (Mammalia, Rodentia) from the Pliocene and Early Pleistocene of Poland. „Acta Zoologica Cracoviensia”. 22, s. 299, 1977. (ang.).
  5. 1 2 G.H.R. von Koenigswald & L.D. Martin: Revision of the Fossil and Recent Lemminae (Rodentia, Mammalia). W: R.M. Mengel (red.): Special Publications of Carnegie Museum of Natural History: Papers in vertebrate paleontology honoring Robert Warren Wilson. Cz. 9. Pittsburgh: Carnegie Museum of Natural History, s. 132. ISBN 0-935868-09-7. (ang.).
  6. 1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 239. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  7. 1 2 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 344. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
  8. 1 2 3 U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 291. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
  9. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Synaptomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-20].
  10. 1 2 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 222. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  11. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 656.
  12. ↑ A.G. Hope, K.M. Headlee, Z.H. Olson & B.J. Wiens. Systematics, biogeography and phylogenomics of northern bog lemmings (Cricetidae), cold-temperate rodents of conservation concern under global change. „Systematics and Biodiversity”. 21 (1), s. 2237050, 2023. DOI: 10.1080/14772000.2023.2237050. (ang.).
  13. ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  14. ↑ G.G. Simpson. Pleistocene mammals from a cave in Citrus County, Florida. „American Museum novitates”. 328, s. 7, 1928. (ang.).
  15. ↑ R.A. Martin, L. Duobinis-Gray & Ch.P. Crockett. A new species of Early Pleistocene Synaptomys (Mammalia, Rodentia) from Florida and its relevance to southern bog lemming origins. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 23 (4), s. 921, 2003. DOI: 10.1671/2291-16. (ang.).
  16. ↑ B. Kurtén & E. Anderson: Pleistocene Mammals of North America. Nowy Jork: Columbia University Press, 1980, s. 268-269. ISBN 0-231-03733-3.
  17. ↑ †Synaptomys Baird 1858 (vole). Paleobiology Database. [dostęp 2013-05-26]. (ang.).
  18. ↑ C.W. Hibbard. Vertebrate fossils from Late Cenozoic deposits of central Kansas. „University of Kansas Paleontological Contributions”. 2, s. 9, 1952.
  19. ↑ R.W. Wilson. A rodent fauna from later Cenozoic beds of southwestern Idaho. „Carnegie Institution of Washington Publication”. 440, s. 124, 1933. (ang.).
  20. ↑ C.W. Hibbard. Vertebrate fossils from the Meade Formation of southwestern Kansas. „Papers of Michigan Academy of Science, Arts, and Letters”. 41, s. 145–203, 1956. (ang.).
  21. ↑ C.W. Hibbard. A new Synaptomys from the Pleistocene. „University of Kansas Science Bulletin”. 26, s. 367, 1939. (ang.).
  22. ↑ B.C. Зaжигин: Опорные разрезы верхнего плиоцена и их биостратиграфическая характеристика (по млекопитающим). W: Н.С. Зайцев, В.А. Крашенинников, В.Г. Гербова & П.П. Тимофеев (redaktorzy): Поздний кайнозой Монголии (стратиграфия и палеогеография). Москва: Издательство «Наука», 1989, s. 18. ISBN 5-02-002067-2. (ros.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.