Monety Henryka Walezego

Henryk Walezy

Monety Henryka Walezego – monety bite w:

Monety bite w Polsce (1573)

W Rzeczypospolitej Henryk Walezy posługiwał się tytulaturą, która w pełnej postaci brzmiała:

HENRICUS DEI GRATIA REX POLONIÆ MAGNUS DUX LITHUANIÆ, RUSSIÆ, PRUSSIÆ, MASOVIÆ, SAMOGITIÆ, KIJOVIÆ, VOLHYNIÆ, PODLACHIÆ, LIVONIÆ etc. nec non Dux ANDIUM, DORBONIORUM ET ALVERNORUM, COMES MARCHIE, FORESTI, QUERCII, ROYERGII, MONTISFERATI.

W czasie krótkiego panowania Henryka Walezego mennice Rzeczypospolitej były zamknięte. Z zakazu produkcji monetarnej wyłamał się tylko Gdańsk wybijając denar gdański z 1573 r[1]:

  • denar gdański
    • awers: tarcza herbowa Gdańska, przedzielająca liczbę 73
    • rewers: orzeł ziem pruskich

Na monecie nie umieszczono żadnej tytulatury królewskiej[1].

Moneta ta zaliczana jest w niektórych pracach do okresu bezkrólewia (1572–1573)[1].

Monety bite we Francji (1575–1596)

Na awersach monet Henryka III bitych we Francji, już po wyjeździe z Polski, umieszczano w skróconej postaci tytulaturę francuską i polską, w jednej z wersji[2]:

  • HENRI III R DE FRAN ET POL (Henryk III król Francji i Polski),
  • HEN III (lub 3) D G F ET P R (Henryk III z łaski Boga król Francuzów i Polaków),
  • HENRICUS III D G FRANCOR ET POL REX (Henryk III z łaski Boga król Francuzów i Polaków).

Rewers często zaopatrzony był w sentencję religijną, np.:

SIT NOMEN DOMINI BENEDICTVM

(niech będzie imię Pana błogosławione)[2].

Henryk III zmarł w 1589 r., natomiast niektóre monety z jego wizerunkiem i tytulaturą były bite aż do 1596 r. przez Ligę Katolicką[3.1], która nie akceptowała na francuskim tronie protestanckiego, w tym okresie, króla Henryka IV.

Monetami francuskiego okresu Henryka III były[3.2]:

  • dernier tornois (bezrocznikowy, 1577–1589, 1590–1596[3.3])
  • double tornois (bezrocznikowy, 1575, 1577–1587, 1590–1596[3.4], omyłkowy 1894[3.4])
  • liard (1576–1589, 1590–1593[3.5])
  • sol parisis (1577–1589)
  • double sol parisis (1575–1589, 1590–1593[3.7])
  • teston (MDLXXV, 1575, MDLXXVI, 1576, 1577)
  • double ecu (1589)

Monety Henryka III, nie noszą określeń nominałów. Można je rozróżnić na podstawie wyobrażeń i średnicy[3.1]. Podstawowe nominały i ich pochodne – ⅛, ¼, ½, 2 – mają, poza nielicznymi wyjątkami, następujące wyobrażenia[3.1]:

  • denier – popiersie / lilie
  • teston – popiersie / tarcza herbowa
  • frank – popiersie / krzyż
  • liard – H / krzyż
  • sol – lilie wokół H / krzyż
  • douzain – H po bokach tarczy / krzyż
  • ecu – tarcza herbowa / krzyż.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 Borys Paszkiewicz, Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego, Warszawa: Warszawskie Centrum Numizmatyczne, 2012, s. 83–84, ISBN 978-83-62939-00-8.
  2. 1 2 Monety francuskie czy polskie? [online], e-numizmatyka.pl [dostęp 2018-01-26].
  3. Edmund Kopicki, Ilustrowany skorowidz pieniędzy polskich i z Polską związanych, część 1 i 2, Lech Kokociński (red.), Warszawa: Polskie Towarzystwo Numizmatyczne, 1995, ISBN 83-85075-25-0.
    1. 1 2 3 S. 434.
    2. ↑ S. 434–448.
    3. ↑ S. 436.
    4. 1 2 S. 437.
    5. ↑ S. 438.
    6. 1 2 S. 439.
    7. ↑ S. 441.
    8. ↑ S. 442.
    9. 1 2 S. 443.
    10. 1 2 S. 444.
    11. ↑ S. 445.
    12. 1 2 S. 447.
    13. 1 2 S. 448.

Literatura

Uwaga, tekst pierwotny tego artykułu bazuje na tekście pochodzącym z początków XIX w.:

  • Kazimierz Władysław Stężyński-Bandtkie, „Numismatyka krajowa 1839–1840”
  • Ignacy Zagórski, Monety dawnej Polski jakoteż prowincyj i miast do niej niegdy należących z trzech wieków...

Korekty i uzupełnienia merytorycznego dokonano na podstawie pracy:

  • E. Kopicki, Ilustrowany skorowidz pieniędzy polskich i z Polską związanych, Warszawa, 1995, Polskie Towarzystwo Numizmatyczne, Zarząd Główny

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.