Morela Retkińska

Morela Retkińska

Państwo	Polska
Miejscowość	Łódź
Miejsce	skrzyżowanie ulicy Maratońskiej z Aleją gen. Zygmunta Waltera-Janke na Osiedlu Retkinia
Typ obiektu	abstrakcyjna struktura geometryczna
Styl architektoniczny	abstrakcjonizm
Projektant	Ryszard Popow, Jan Hrycek
Materiał	stal
Data odsłonięcia	1975
Położenie na mapie Łodzi Morela Retkińska
Położenie na mapie Polski Morela Retkińska
Położenie na mapie województwa łódzkiego Morela Retkińska
51°44′41,4″N 19°25′10,2″E/51,744833 19,419500

Morela Retkińska – industrialna rzeźba stalowa autorstwa Ryszarda Popowa, ustawiona w 1975 roku pośrodku pół koniczynki dwupoziomowego skrzyżowania ulicy Maratońskiej z Aleją gen. Zygmunta Waltera-Janke na Osiedlu Retkinia w Łodzi.

W 1973 roku w Muzeum Sztuki w Łodzi odbyła się wystawa, na której wyeksponowano dzieło Kula-raster autorstwa François Morelleta^[1]. Obiekt ten był trójwymiarowym modelem, wpisującym się w nurt abstrakcji geometrycznej, wykorzystującym zjawisko iluzji optycznej.

Zainspirowany tym obiektem artysta Ryszard Popow stworzył własną interpretację Kuli Morelleta, stworzoną z wykorzystaniem metalowych wykrojek będących odpadami produkcyjnymi z Zakładów Urządzeń Technicznych Przemysłu Lekkiego "Uniprot"^[2]. W porównaniu z oryginałem, łódzka wersja cechowała się inną skalą oraz zastosowaniem powtórzonego motywu okręgu (w porównaniu z prostopadłymi prętami Morelleta).

Stworzoną we współpracy z Janem Hryckiem rzeźbę ustawiono pośrodku pół koniczynki nowo wybudowanej ulicy Maratońskiej. Dzieło Popowa otrzymało tytuł Morela Retkińska, nawiązujący do nazwiska autora pierwowzoru oraz lokalizacji rzeźby. Potocznie zyskała również nazwę Kuli na Wiaduktach oraz Kuli z Dziurami.

Rzeźba została zaklasyfikowana w 2018 roku w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego miasta Łodzi jako dobro kultury współczesnej^[3].

Morela powstała w początkowej fazie budowy nowych osiedli bloków wielkopłytowych na Retkini, w związku z czym trwale wpisała się w krajobraz osiedla, stając się obok pobliskich Bocianów jego charakterystycznym symbolem^[4].

Geometryczna kula jest mocnym akcentem wizualnym pośród modernistycznej zabudowy. Jej awangardowy, niecodzienny i bezkompromisowy wygląd sprawił, że stała się m.in. tłem dla okładki albumu Tabasko autorstwa O.S.T.R.^[5].

Morela Retkińska jest przez środowisko miłośników sztuki PRL i powojennego modernizmu traktowana jako jeden z symboli miasta Łodzi^[6].

• Pomnik Tysiąclecia Państwa Polskiego w Bydgoszczy
• Op-art