Mrocznik

Mrocznik
	Chalinolobus
	Peters, 1867
	; Mrocznik duży (Ch. gouldii)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	nietoperze
Podrząd	mroczkokształtne
Nadrodzina	Vespertilionoidea
Rodzina	mroczkowate
Podrodzina	mroczki
Plemię	mroczaki
Rodzaj	mrocznik
	Typ nomenklatoryczny
	Vespertilio tuberculatus Forster, 1844
Gatunki
	8 gatunków – zobacz opis w tekście
	8 gatunków – zobacz opis w tekście

Mrocznik^[2] (Chalinolobus) – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Australii, na Nowej Gwinei, Nowej Kaledonii i Nowej Zelandii^[3]^[4]^[5].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 39,6–75 mm, długość ogona 26–50 mm, długość ucha 7,2–17,5 mm, długość tylnej stopy 6,1–9,6 mm, długość przedramienia 31–48 mm; masa ciała 3–18 g^[4]^[6].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1867 roku niemiecki zoolog Wilhelm Peters w artykule zatytułowanym Dalsze informacje na temat wiedzy o nietoperzach, zwłaszcza o gatunkach, można znaleźć w Muzeum Historii Naturalnej w Lejdzie i Berlinie opublikowanym w czasopiśmie „Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) mrocznik nowozelandzki (Ch. tuberculatus).

Etymologia

Chalinolobus: χαλινος khalinos ‘kącik ust’; λοβός lobos ‘płatek’^[7].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[8]^[6]^[3]^[2]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[2]	Podgatunki^[4]^[3]^[6]^[9]	Rozmieszczenie geograficzne^[4]^[3]^[6]^[9]	Podstawowe wymiary^[4]^[6]^[9]^[a]	Status IUCN^[10]
Chalinolobus orarius	Parnaby, A.G. King, S. Hamilton & Eldridge, 2024		gatunek monotypowy	endemit Papui-Nowej Gwinei: Nowa Gwinea (Prowincja Zachodnia i Centralna)	DC: brak danych DO: brak danych DP: 3,6–3,8 cm MC: 6–8,5 g	NE
Chalinolobus dwyeri	Ryan, 1966	mrocznik wielkouchy	gatunek monotypowy	endemit Australii: południowo-wschodni Queensland i wschodnia Nowa Południowa Walia; zakres wysokości: powyżej 1500 m n.p.m.	DC: 4,3–5,6 cm DO: 3,4–5 cm DP: 3,7–4,5 cm MC: 5,5–12,2 g	VU
Chalinolobus picatus	(Gould, 1852)	mrocznik łaciaty	gatunek monotypowy	endemit Australii: południowo-wschodni Queensland, północno-zachodnia Nowa Południowa Walia i wschodnia Australia Południowa; zakres wysokości: 40–400 m n.p.m.	DC: 4–5 cm DO: 2,9–3,9 cm DP: 3,1–3,6 cm MC: 3–8 g	NT
Chalinolobus nigrogriseus	(Gould, 1852)	mrocznik siwy	gatunek monotypowy	południowo-wschodnia Nowa Gwinea (wraz z wyspą Fergusson) oraz Australia (północno-wschodnia Australia Zachodnia, Terytorium Północne, Queensland, północno-wschodnia Nowa Południowa Walia oraz niektóre przybrzeżne wyspy; zakres wysokości: 0–300 m n.p.m.	DC: 4–5,8 cm DO: 2,6–4,3 cm DP: 3,2–3,9 cm MC: 4,2–10 g	LC
Chalinolobus gouldii	(J.E. Gray, 1841)	mrocznik duży	gatunek monotypowy	endemit Australii: kontynent z wyjątkiem półwyspu Jork i niziny Nullarbor, przybrzeżnych wysp, Tasmanii i wysp przybrzeżnych, Tas i wyspy Norfolk; zakres wysokości: 0–1500 m n.p.m.	DC: 4,6–7,5 cm DO: 4–5 cm DP: 3,7–4,8 cm MC: 8–18 g	LC
Chalinolobus neocaledonicus	Revilliod, 1914	mrocznik nowokaledoński	gatunek monotypowy	endemit Nowej Kaledonii: wyspa Nowa Kaledonia; niepotwierdzony na Wyspach Lojalności (wyspa Lifou)	DC: około 5 cm DO: 3,3–4,4 cm DP: 3,5–4 cm MC: 8,3–9,7 g	EN
Chalinolobus morio	(J.E. Gray, 1841)	mrocznik czekoladowy	gatunek monotypowy	endemit Australii: głównie południowa i wschodnia część (wraz zw Wyspą Kangura, Wielką Wyspą Piaszczystą i Tasmanią), rozproszony w zachodni-środkowej Australii Zachodniej, północnym Terytorium Północnym, północnej Australii Południowej i Queenslandzie; zakres wysokości: 0–1570 m n.p.m.	DC: 4–6,1 cm DO: 3,9–4,9 cm DP: 3,5–4,2 cm MC: 5,5–13 g	LC
Chalinolobus tuberculatus	(Forster, 1844)	mrocznik nowozelandzki	gatunek monotypowy	endemit Nowej Zelandii: Wyspa Północna i Południowa, wraz z wyspami Great i Little Barrier, Kapiti oraz Stewart; zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.	DC: 4,2–6,3 cm DO: 3–4,6 cm DP: 3,7–4,6 cm MC: 7,1–12,5 g	CR

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia, VU – gatunek narażony, EN – gatunek zagrożony, CR – gatunek krytycznie zagrożony; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 W. Peters. Fernere Mittheilungen zur Kenntnifs der Flederthiere, namentlich uber Arten des Leidener und Britischen Museums. „Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin”. Aus dem Jahre 1866, s. 679, 1866. (niem.).
1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 122–123. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 222–224. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 795–799. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Chalinolobus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-05]. (ang.).
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 533–534. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 178, 1904. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).
1 2 3 H.E. Parnaby, A.G. King, S. Hamilton & M.D.B. Eldridge. A new species of lobe-lipped bat (Chalinolobus: Vespertilionidae) from southern Papua New Guinea. „Zootaxa”. 5492 (2), s. 301–324, 2024. DOI: 10.11646/zootaxa.5492.3.1. (ang.).
↑ Taxonomy: Chalinolobus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-03-12]. (ang.).

[10] DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

[Peters-1] 1 2 W. Peters. Fernere Mittheilungen zur Kenntnifs der Flederthiere, namentlich uber Arten des Leidener und Britischen Museums. „Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin”. Aus dem Jahre 1866, s. 679, 1866. (niem.).

[Cichocki&inni-2] 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 122–123. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-3] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 222–224. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[Moratelli&inni-4] 1 2 3 4 5 R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 795–799. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).

[Wilson&Reeder-5] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Chalinolobus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-05]. (ang.).

[amw-6] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 533–534. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-7] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 178, 1904. (ang.).

[mdd-8] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-08-17]. (ang.).

[par&inni-9] 1 2 3 H.E. Parnaby, A.G. King, S. Hamilton & M.D.B. Eldridge. A new species of lobe-lipped bat (Chalinolobus: Vespertilionidae) from southern Papua New Guinea. „Zootaxa”. 5492 (2), s. 301–324, 2024. DOI: 10.11646/zootaxa.5492.3.1. (ang.).

[11] Taxonomy: Chalinolobus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-03-12]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[a]

[10]