Murmillo
Murmillo (lm murmillones; łac. mirmillo, myrmillo, mormillo) – typ rzymskiego gladiatora w paradnym hełmie o płaskim, szerokim rondzie i z wysokim metalowym grzebieniem na dzwonie.
Murmillo, który w I wieku n.e. zastąpił w walkach cyrkowych tzw. Samnitę, często toczył walkę z Trakiem i hoplomachusem, wyposażonymi zazwyczaj po grecku, a upodobnienie go do rzymskiego legionista miało stanowić odzwierciedlenie walk staczanych pomiędzy Grekami i Rzymianami[1]. Później najczęstsze były jego pojedynki z secutorem i retiariusem („sieciarzem”)[2].
Wyposażenie i uzbrojenie
Hełm murmillona określany jako cassis crista i przypominający głowę ryby zwanej mormylos, miał jako wizjer dużą kratę chroniącą twarz gladiatora. Do hełmu wykonanego z brązu przymocowywano pióra lub kitę z końskiego włosia, a także przyozdabiano go cynowymi bądź złotymi łuskami, co sprawiało, że gladiator w blasku słońca wywierał imponujące wrażenie na widzach.
Murmillo uzbrojony był w miecz gladius, którym mógł zadawać bardzo precyzyjne pchnięcia, celując w brzuch i nogi. Dzięki dużej, prostokątnej i odpornej tarczy podobnej do scutum używanego przez legionistów, mógł skutecznie odpierać ciosy każdego przeciwnika. Jego dodatkowym wyposażeniem były nagolenice (ocrea), wykonane najczęściej ze złota bądź srebra, wraz z grubą spodnią wyściółką (fasciae) zapobiegającą siniakom i otarciom. Prawe ramię chronił metalowym naramiennikiem (manica) nałożonym na ochraniacz z pikowanej tkaniny (inny pokrywał też drugą rękę aż po nadgarstek)[1]. Uzupełnieniem tego ekwipunku był szeroki pas jako powierzchowna ochrona brzucha[2].