Muzeum Historii Erywania
![]() Siedziba muzeum (2019) | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Adres |
ul. Argishti 1 |
| Zakres zbiorów |
dzieła sztuki, numizmaty, dokumenty, zbiory archeologiczne |
| Wielkość zbiorów |
ponad 97 000 |
| Dyrektor |
Armine Sarkisjan |
Położenie na mapie Erywania ![]() | |
Położenie na mapie Armenii ![]() | |
| Strona internetowa | |
Muzeum Historii Erywania[1] (orm. Երևանի պատմության թանգարան[2]) – muzeum historii miasta Erywań, położone w tymże mieście w Armenii, założone w 1931 roku.
Historia
Rozmowy na temat utworzenia muzeum były toczone w radzie miasta od 1928 roku[3]. Instytucja została założona oficjalnie 1 stycznia 1931[3] roku jako muzeum komunalne[4]. Zbiory podzielono chronologicznie na przedradzieckie i radzieckie[3]. Pierwszą siedzibą był gmach rady miasta, a następnie pomieszczenie w budynku straży pożarnej na trzecim piętrze[3]. Do 1936 roku zbiory liczyły 1480 eksponatów[5]. W 1936 roku przemianowano instytucję na Muzeum Historii Erywania[4]; od 1936 roku przez około 56 lat znajdowało się w dawnym perskim meczecie z XVIII wieku[1]. Po rekonstrukcji Błękitnego Meczetu oraz przywróceniu jego funkcji kultowych muzeum go opuściło[6] i pozostawało przez kilka lat w zawieszeniu[3]. Budynek meczetu zresztą nie nadawał się na muzeum z uwagi na małą powierzchnię ekspozycji, panującą w nim nieodpowiednią temperaturę oraz niekorzystną wilgotność, a także jego stan techniczny, który doprowadzał nawet do zalewania eksponatów podczas deszczu[3]. W latach 1994–1997 muzeum mieściło się w XIX-wiecznym budynku dawnego żeńskiego gimnazjum Hripsimeh[4] przy ul. Amirjana[3]. Zbiory nie były wówczas eksponowane z uwagi na brak miejsca[3]. Po tym, jak biznesmen Wacze Manukjann chciał kupić budynek, zbiory muzeum znów przeniesiono[3]. Od 1997 do 2005 roku muzeum mieściło się w dwupiętrowym budynku przy ul. Masztoca 33a[3] przy szkole średniej nr 1 im. Stepana Szaumiana[4].
W listopadzie 2004 roku ukończono budowę nowego gmachu urzędu miasta według projektu Jima Torosiana[3], którego osobną część[3] przeznaczono na muzeum[6], tworzącą z nim kompleks architektoniczny[7]. Budynek nawiązuje do erywańskich tradycji architektonicznych[6]. Muzeum otrzymało nowy obiekt w 2005 roku[4][3] i w tymże roku przeniesiono całe zbiory do niego[3]. Uroczyste otwarcie nowej wystawy w nowej siedzinie przy ul. Argishti 1[8] nastąpiło 3 kwietnia 2007 roku[3] z udziałem armeńskiego prezydenta Roberta Koczariana[9]. Nowy budynek jest wyposażony w windę, z której mogą skorzystać osoby z niepełnosprawnościami ruchowymi[10]. W 2019 roku muzeum odwiedziło 20 707 osób, z czego połowę stanowili turyści, głównie z Rosji[11].
Dyrektorem muzeum jest doktor nauk historycznych Armine Sarkisjan, która pracuje w nim od lat 80. XX wieku[3].
Zbiory
Muzeum posiada ponad 97 tysięcy eksponatów (stan na 2020 rok[11]; 87 tysięcy w 2007 roku[9]), które pochodzą z różnych epok, od starożytności po współczesność; prezentuje historię miasta od założenia Erebuni po dzieje najnowsze[12]. Eksponaty to m.in. zbiory archeologiczne, numizmatyczne, dzieła sztuki, dokumenty pisane, fotografie[4]. Wybrane artefakty: narzędzia z obsydianu odkryte w jaskini w Erywaniu sprzed 100 tysięcy lat, biżuteria, noże, groty strzał, wyroby z brązu[4], a także sarkofag, chaczkary, drzwi kościoła śś. Piotra i Pawła w Erywaniu, fontanna z pałacu Sardara, mapy oraz plany[3].
Na wystawie prezentowane są m.in.: znaleziska z późnego średniowiecza, w tym narzędzia, przedmioty związane z życiem w XIX-wiecznym Erywaniu, makieta miasta autorstwa Al. Tamanjana[4].
Galeria
Płaskorzeźba z planem miasta nad wejściem do muzeum- Kopia steli z inskrypcją pismem klinowym przed wejściem
Fragment ekspozycji, na środku makieta- Naczynia ceramiczne
Naczynia metalowe
Odtworzony wystrój dawnego domu
Ekspozycja związana z trunkami
Przypisy
- 1 2 Krzysztof Latawiec, Mariusz Korzeniowski, Dariusz Tarasiuk (red.), Armenia, Azerbejdżan, Gruzja: przeszłość i teraźniejszość, Wprowadzenie do Studiów Wschodnioeuropejskich, Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, 2013, s. 331, ISBN 978-83-63503-08-6.
- ↑ Թանգարաններ [online], www.yerevan.am [dostęp 2026-04-21] (orm.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Արտավազդ Եղիազարյանի, Երևանի պատմության թանգարան, „Երևան” [dostęp 2026-04-21] [zarchiwizowane z adresu 2025-12-06] (orm.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Yerevan history museum – Museums and galleries in Yerevan [online], janarmenia.com [dostęp 2026-04-21] (ang.).
- ↑ Երևանի Պատմության Թանգարան. Թանգարան ք․ Երևան [online], yerevan-history.mus.am [dostęp 2026-04-21] (orm.).
- 1 2 3 Yerevan new city hall building: city history museum at last sheltered [online], PanARMENIAN.Net [dostęp 2026-04-21] (ang.).
- ↑ Իրազեկ.am, Երևանի պատմության թանգարան – Իրազեկ [online], Իրազեկ.am [dostęp 2026-04-21] (orm.).
- ↑ Yerevan museums [online], www.yerevan.am [dostęp 2026-04-21].
- 1 2 Իրինա Հովհաննիսյան, Նոր շենքում վերաբացվեց Երեւանի պատմության թանգարանը, „«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան”, 2 kwietnia 2009 [dostęp 2026-04-21] (orm.).
- ↑ AriTes, AriTes | Երևանի պատմության թանգարան [online], arites.am [dostęp 2026-04-21] (orm.).
- 1 2 Երևանի պատմության թանգարան այցելած զբոսաշրջիկների թիվը նկատելիորեն աճել է [online], Armenpress, 14 stycznia 2020 [dostęp 2026-04-21] (orm.).
- ↑ Երևանի պատմության թանգարան – ֆոտոներ, ակնարկներ և էքսկուրսիաներ [online], hyurservice.com [dostęp 2026-04-21] (orm.).


