Muzeum Powstania Listopadowego
 nr rej. A-286 z 11.07.1986 r.[1] | |
 Widok na dworek przed remontem | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Adres |
ul. Karskiego 16, 08-103 Nowe Iganie |
| Typ budynku | |
| Styl architektoniczny | |
| Fundator |
Antoni Cedrowski |
| Kondygnacje |
1 |
| Powierzchnia użytkowa |
300 m² |
| Rozpoczęcie budowy |
1828 r. |
| Ważniejsze przebudowy |
2025–2027 r. |
| Pierwszy właściciel |
Antoni Cedrowski |
| Obecny właściciel |
Muzeum Regionalne w Siedlcach (od 2020 r.) |
Położenie na mapie gminy Siedlce  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego  | |
Położenie na mapie powiatu siedleckiego  | |
 52°10′04,804″N 22°12′34,700″E/52,168001 22,209639 | |
Muzeum Powstania Listopadowego – powstające muzeum w Nowych Iganiach poświęcone powstaniu listopadowemu. Swoją siedzibę będzie miało w zabytkowym dworku z XIX w., otwarcie planowane jest na 10 kwietnia 2027 r. w rocznicę bitwy pod Iganiami[2].
Muzeum podzielone będzie na trzy sale: jedna poświęcona historii wsi Iganie, druga powstaniu listopadowemu, a największa bitwie pod Iganiami. Będzie ono filią Muzeum Regionalnego w Siedlcach[3] oraz pierwszym muzeum w Polsce poświęconemu powstaniu listopadowemu[4].
Historia
Dwór
Dworek wybudowany został w 1828 r. przez Antoniego Cedrowskiego w stylu klasycystycznym. Budowla została wybudowana na kształcie wydłużonego prostokąta z cegły ceramicznej. Dwór został skromnie zaprojektowany – posiadał proste okna, gładkie elewacje oraz czterospadowy dach kryty gontem. Od strony frontowej posiadał dwuspadowy daszek zwieńczonym trójkątnym szczycikiem. Przed dworem znajdował się niewielki park[5].
Podczas powstania listopadowego 10 kwietnia 1831 r. doszło do bitwy pod Iganiami. Wojska dowodzone przez gen. Ignacego Prądzyńskiego rozbiły korpus rosyjski gen. Grigorija Rosena. W trakcie ostrzału dwór ucierpiał nieznacznie, dzięki czemu gen. Jan Zygmunt Skrzynecki mógł w nim spędzić noc z 10 na 11 kwietnia[5].
Po śmierci żony Antoniego Cedrowskiego dwór oraz majątek wielokrotnie zmieniały właścicieli. W 1970 r. budowla trafiła do małżeństwa Bohatyrewiczów, którzy postawili nowy dom w miejscu dawnego parku. Dworek wykorzystywany był do celów gospodarczych m.in. jako chlewnia i indyczarnia[5][2]. W 1975 r. okolice obiektu zostały wykorzystane w filmie Noce i dnie[6]. W 1986 r. dwór został wpisany do rejestru zabytków[1]. Później do gminnej ewidencji zabytków wpisano ponadto szpaler starodrzewu[7].
W grudniu 2020 r. samorząd województwa mazowieckiego odkupił dworek, a następnie przekazał go władzom Muzeum Regionalnego w Siedlcach w celu utworzenia w nim Muzeum Powstania Listopadowego[8][9].
Muzeum Powstania Listopadowego
Pierwsze wzmianki o utworzeniu Muzeum Powstania Listopadowego pochodzą z 2020 r. po zakupie obiektu przez samorząd województwa mazowieckiego[8]. W 2021 r. rozpoczęto badania archeologiczne oraz plany odbudowy zabytkowego dworku[10][11]. Odkryto guziki, monety, fragmenty amunicji oraz cenne pamiątki, a także zwierzęce i ludzkie szczątki[6]. Znaleziono również emblematy potwierdzające udział konkretnych pułków po stronie powstańczej[4].
W 2025 r. ruszyły pierwsze prace związane z odbudową obiektu: wyremontowano ściany, odtworzono pierwotny kształt dachu, wymieniono strop, wybudowano schody, wykonano wstępny montaż kanalizacji sanitarnej i ogrzewania[12].
Na 2026 r. zaplanowano położenie gontu, remont wnętrz, elewacje i dokończenie poprzednich instalacji, zaś na 2027 r. budowę parkingów, oświetlenia, ogrodzenia oraz utworzenie parku krajobrazowego[12].
Ekspozycja
Na całkowitej powierzchni 300 m² powstaną trzy sale wystawiennicze: pierwsza poświęcona historii wsi Iganie, druga powstaniu listopadowemu, a trzecia bitwie pod Iganiami. W placówce znajdzie się ponad 3 tysiące eksponatów odnalezionych w okolicy dworku, zakupionych na giełdzie oraz wypożyczonych od innych muzeów[4].
Zaplanowano również utworzenie Instytutu Powstań Narodowych, zajmującego się prowadzeniem badań nad zrywami niepodległościowymi m.in. kościuszkowskim, listopadowym, styczniowym[4].
Co roku w kwietniu mają odbywać się cykliczne rekonstrukcje bitwy pod Iganiami, które organizowane będą w przydworskim parku[4].
Przypisy
- 1 2 Rejestr zabytków nieruchomych – województwo mazowieckie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026, s. 180 [dostęp 2015-09-23].
- 1 2 Beata Głozak, Muzeum Powstania Listopadowego w Iganiach? Otwarcie zaplanowano na 10 kwietnia 2027 r. [online], Polskie Radio RDC, 2 stycznia 2026 [dostęp 2026-04-10] (pol.).
- ↑ Tomasz Szczerbicki, Powstaje muzeum zwycięskiej bitwy pod Iganiami [online], portalsamorzadowy.pl, 10 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-10] (pol.).
- 1 2 3 4 5 Kinga Ochnio, Więcej niż muzeum [online], Życie Siedleckie, 4 stycznia 2026 [dostęp 2026-04-10] (pol.).
- 1 2 3 Stowarzyszenie Nasze Iganie, Historia [online], naszeiganie.org [dostęp 2026-04-10] (pol.).
- 1 2 P. M., W Nowych Iganiach odkopano ludzkie szczątki [online], Życie Siedleckie, 10 kwietnia 2022 [dostęp 2026-04-10] (pol.).
- ↑ Gmina Siedlce – Gminna Ewidencja Zabytków [online] [dostęp 2026-04-12].
- 1 2 JoS, Dwór w Iganiach ma nowego właściciela [online], Radio ESKA, 8 grudnia 2020 [dostęp 2026-04-10] (pol.).
- ↑ Monika Półbratek, Zabytkowy dworek w Nowych Iganiach zostanie odbudowany i zamieniony w muzeum. Roboty ruszą w 2025 roku i potrwają dwa lata [online], Radio ESKA, 13 maja 2025 [dostęp 2026-04-10] (pol.).
- ↑ Angelika Lange, Dworek Nowe Iganie – Podsumowanie sezonu archeologicznego 2021 [online], TV Wschód, 27 kwietnia 2022 [dostęp 2026-04-10] (pol.).
- ↑ Joanna Soćko, Dworek w Iganiach. Inwentaryzacja historyczna zakończona, budowlana w przygotowaniu [online], Radio ESKA, 8 czerwca 2021 [dostęp 2026-04-10] (pol.).
- 1 2 Aneta Borkowska, Pierwsze prace przy Muzeum Powstania Listopadowego zakończone [online], spinsiedlce.pl, 11 stycznia 2026 [dostęp 2026-04-10] (pol.).