Myszoryjek

Myszoryjek
	Myosorex
	J.E. Gray, 1837
	; Myszoryjek przylądkowy (M. varius)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	ryjówkokształtne
Podrząd	Erinaceota
Nadrodzina	Soricoidea
Rodzina	ryjówkowate
Podrodzina	myszoryjki
Rodzaj	myszoryjek
	Typ nomenklatoryczny
	Sorex varius Smuts, 1832
Gatunki
	19 gatunków – zobacz opis w tekście
	19 gatunków – zobacz opis w tekście

Myszoryjek^[2] (Myosorex) – rodzaj ssaków z podrodziny myszoryjków (Myosoricinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce^[3]^[4]^[5].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 50–114 mm, długość ogona 30–79 mm, długość ucha 2–14 mm, długość tylnej stopy 10–19 mm; masa ciała 6–22 g^[4]^[6].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1837 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule zatytułowanym Rewizja rodzaju „Sorex”, Linn, opublikowanym na łamach Proceedings of the Zoological Society of London^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) myszoryjek przylądkowy (M. varius).

Etymologia

Myosorex: gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’; łac. sorex, soricis ‘ryjówka’, od gr. ὑραξ hurax, ὑρακος ‘ryjówka’^[7].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[8]^[6]^[3]^[2]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[2]	Podgatunki^[4]^[3]^[6]	Rozmieszczenie geograficzne^[4]^[3]^[6]	Podstawowe wymiary^[4]^[6]^[a]	Status IUCN^[9]
Myosorex meesteri	P.J. Taylor, T.C. Kearney, Kerbis Peterhans, Baxter & Willows-Munro, 2013	myszoryjek leśny	gatunek monotypowy	Zimbabwe (wschodnie wyżyny) i środkowy Mozambik (góra Gorongosa); zakres wysokości: 1120–1700 m n.p.m.	DC: 7,5–9,4 cm DO: 3,4–4,5 cm MC: 6,9–20 g	LC
Myosorex cafer	(Sundevall, 1846)	myszoryjek ciemnostopy	gatunek monotypowy	wschodnio-środkowe Zimbabwe, zachodnio-środkowy Mozambik, wschodnia Południowa Afryka i Eswatini; zakres wysokości: do 2000 m n.p.m.	DC: 7,8–10,5 cm DO: 3,6–5,1 cm MC: 9–17 g	VU
Myosorex sclateri	O. Thomas & Schwann, 1905	myszoryjek mokradłowy	gatunek monotypowy	endemit Południowej Afryki: KwaZulu-Natal	DC: 8,1–11,4 cm DO: 4,6–5,7 cm MC: brak danych	VU
Myosorex tenuis	O. Thomas & Schwann, 1905	myszoryjek drobny	gatunek monotypowy	endemit Południowej Afryki: Limpopo i Mpumalanga; zakres wysokości: do 1600 m n.p.m.	DC: 7,5–9,2 cm DO: 3–4,5 cm MC: 7,1–20 g	EN
Myosorex varius	(Smuts, 1832)	myszoryjek przylądkowy	gatunek monotypowy	Południowa Afryka, Lesotho i zachodnie Eswatini; zakres wysokości: 0–3000 m n.p.m.	DC: 7,6–8,8 cm DO: 3,8–4,8 cm MC: 6–11 g	LC
Myosorex longicaudatus	Meester & Dippenaar, 1978	myszoryjek długoogonowy	2 podgatunki	endemit Południowej Afryki: lasy Knysna i Boosmansbos i Góry Długie; zakres wysokości: 240–3600 m n.p.m.	DC: 7,3–9,3 cm DO: 4,6–7,9 cm MC: 9–21 g	EN
Myosorex zinki	Heim de Balsac & Lamotte, 1956	myszoryjek kilimandżarski	gatunek monotypowy	endemit Tanzanii: góra Kilimandżaro; zakres wysokości: 2470–4000 m n.p.m.	DC: 8,4–10 cm DO: 3,3–3,7 cm MC: 14,5–19,5 g	LC
Myosorex geata	(G.M. Allen & Loveridge, 1927)	myszoryjek ulugurski	gatunek monotypowy	endemit Tanzanii: góry Uluguru; zakres wysokości: 600–2250 m n.p.m.	DC: 6,8–7,5 cm DO: 4–4,3 cm MC: 7,6–10,5 g	EN
Myosorex kihaulei	Stanley & Hutterer, 2000	myszoryjek stokowy	gatunek monotypowy	endemit Tanzanii: góry Udzungwa; zakres wysokości: 900–2000 m n.p.m.	DC: 7–8,4 cm DO: 3,6–4,6 cm MC: 8–12,5 g	EN
Myosorex gnoskei	Kerbis Peterhans, Hutterer, Kaliba & Mazibuko, 2008	myszoryjek norowy	gatunek monotypowy	endemit Malawi: Park Narodowy Nyika; zakres wysokości: około 2285 m n.p.m.	DC: około 7,5 cm DO: około 4,1 cm MC: około 8 g	EN
Myosorex schalleri	Heim de Balsac, 1968	myszoryjek samotny	gatunek monotypowy	endemit Demokratycznej Republiki Konga: góry Itombwe	DC: 5–5,5 cm DO: około 4,4 cm MC: brak danych	DD
Myosorex kabogoensis	Kerbis Peterhans, Huhndorf, Plumptre, Hutterer, Kaleme & Ndara, 2013	myszoryjek ryftowy	gatunek monotypowy	endemit Demokratycznej Republiki Konga: góra Misotshi; zakres wysokości: 1950–2000 m n.p.m.	DC: około 8,9 cm DO: około 2,8 cm MC: około 12 g	DD
Myosorex babaulti	Heim de Balsac & Lamotte, 1956	myszoryjek jeziorowy	gatunek monotypowy	wschodnia-środkowa Demokratyczna Republika Konga (wraz z wyspą Idjwi na jeziorze Kiwu), Rwanda, Burundi i południowo-zachodnia Uganda (Nieprzenikniony Las Bwindi); zakres wysokości: 1850–2300 m n.p.m.	DC: 7,9–9,1 cm DO: 3,4–4 cm MC: 12–22 g	LC
Myosorex blarina	O. Thomas, 1906	myszoryjek górski	gatunek monotypowy	góry Ruwenzori (północno-wschodnia Demokratyczna Republika Konga i południowo-zachodnia Uganda); być może południowo-zachodnia Uganda (Kibale); zakres wysokości: 1800–4000 m n.p.m.	DC: 8,1–9,3 cm DO: 3,1–4 cm MC: 13,5–18 g	EN
Myosorex bururiensis	Kerbis Peterhans & Hutterer, 2010	myszoryjek środkowoafrykański	gatunek monotypowy	endemit Burundi: rezerwat lasu Bururi; zakres wysokości: około 1880 m n.p.m.	DC: około 8,8 cm DO: około 2,6 cm MC: około 14 g	VU
Myosorex jejei	Kerbis Peterhans & Hutterer, 2010	myszoryjek kongijski	gatunek monotypowy	endemit Demokratycznej Konga: Park Narodowy Kahuzi-Biéga; zakres wysokości: 2200–3300 m n.p.m.	DC: 5,3–7,8 cm DO: 4,2–4,9 cm MC: 6–8,5 g	NT
Myosorex eisentrauti	Heim de Balsac, 1968	myszoryjek wyspowy	gatunek monotypowy	endemit Gwinei Równikowej: wyspa Bioko; zakres wysokości: 1400–3000 m n.p.m.	DC: 7,1–8,2 cm DO: 3,7–4,2 cm MC: 12–15 g	CR
Myosorex rumpii	Heim de Balsac, 1968	myszoryjek rumpiański	gatunek monotypowy	endemit Kamerunu: wzgórza Rumpi; zakres wysokości: około 1100 m n.p.m.	DC: około 8,4 cm DO: około 3,5 cm MC: około 15 g	EN
Myosorex okuensis	Heim de Balsac, 1968	myszoryjek kameruński	gatunek monotypowy	endemit Kamerunu: wyżyny Bamenda; zakres wysokości: 1800–2300 m n.p.m.	DC: 7,2–7,3 cm DO: 4–4,1 cm MC: 11–12 g	VU

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia, VU – gatunek narażony, EN – gatunek zagrożony, CR – gatunek krytycznie zagrożony, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.

Uwagi

↑ DC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 J.E. Gray. Revision of the Genus Sorex, Linn. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 2, s. 124, 1837. (ang.).
1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 69. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 76–78. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 C.J. Burgin, K. He, R. Haslauer, B. Sheftel, P. Jenkins, M. Ruedi, S. Hintsche, M. Motokawa, A. Hinckley & R. Hutterer: Family Soricidae (Shrews). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 547–551. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Myosorex. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-08].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 440–441. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 441, 1904. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-14]. (ang.).
↑ Taxonomy: Myosorex – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-09-14]. (ang.).

[9] DC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Gray-1] 1 2 J.E. Gray. Revision of the Genus Sorex, Linn. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 2, s. 124, 1837. (ang.).

[Cichocki&inni-2] 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 69. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-3] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 76–78. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[Burgin&innib-4] 1 2 3 4 5 C.J. Burgin, K. He, R. Haslauer, B. Sheftel, P. Jenkins, M. Ruedi, S. Hintsche, M. Motokawa, A. Hinckley & R. Hutterer: Family Soricidae (Shrews). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 547–551. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).

[Wilson&Reeder-5] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Myosorex. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-08].

[amw-6] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 440–441. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-7] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 441, 1904. (ang.).

[mdd-8] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-14]. (ang.).

[10] Taxonomy: Myosorex – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-09-14]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[a]

[9]