Nagroda Donga
Nagroda Donga, także Dziecięcy Bestseller Roku – polska nagroda literacko-wydawnicza przyznawana w latach 1991–2013 wydawcom książek dla dzieci i młodzieży (za pozycje wydane w roku poprzednim, tj. 1990–2012). Jej celem była promocja najbardziej wartościowych pozycji ukazujących się na rynku polskim, zarówno oryginalnych, jak i tłumaczonych, ocenianych pod względem literackim, merytorycznym, graficznym oraz edytorskim[1].
Do wielokrotnie nagrodzonych wydawnictw należały m.in. wydawnictwa: Wydawnictwo PAX, Arkady, Nasza Księgarnia, Egmont, Świat Książki, Znak, oraz Podsiedlik-Raniowski i S-ka[2]. W edycji z 2008, jako jedyny raz w historii nagrody, obydwie nagrody (jury dorosłego i dziecięcego, tzw. Duży i Mały Dong) trafił do tego samego wydawnictwa (Naszej Księgarnii, za pozycję Złodziejka książek Markusa Zusaka)[3].
Historia
Nagroda została zainicjowana w 1990 roku przez Fundację „Świat Dziecka”, której prezesem był ilustrator Bohdan Butenko; pierwsze nagrody przyznano w roku 1991[4][2]. Fundacja, powołana przez osoby zawodowo związane z książką dla dzieci, miała na celu popularyzację wartościowych dokonań sztuki dziecięcej w Polsce i za granicą, a także wspieranie dzieci w trudnej sytuacji życiowej, m.in. wychowanków domów dziecka i małych pacjentów szpitali[5]. Po zawieszeniu działalności przez Fundację, od 2008 roku, organizację konkursu przejęło Stowarzyszenie Przyjaciół Książki dla Młodych – Polska Sekcja IBBY, które kontynuowało inicjatywę w dotychczasowej formule i pod obecną nazwą[1][6][7]. Nagrody przyznawane były połowie danego roku, za pozycje wydane w roku poprzednim. Konkurs został zawieszony w 2014 (ostatnie nagrody przyznano w roku 2013, za pozycje wydane w 2012)[8].
Wyróżnienie funkcjonowało pod nazwą „Dziecięcy Bestseller Roku”, przy czym, zwłaszcza w latach późniejszych, częściej używano także nazwy Nagroda Donga, od przyznawanej zwycięzcom Statuetki Donga (Dong to postać literacka stworzona przez Edwarda Leara w wierszu „Dong, co ma świecący nos” i zilustrowana przez Bohdana Butenkę)[4][5][9]. Statuetki były wykonywane z różnych materiałów, m.in. były ceramiczne, drewniane, z papier maché[9].
Według Zofii Ożóg-Winiarskiej, konkurs odegrał znaczącą rolę w popularyzacji wartościowych książek dla dzieci[6]. W 2016 Łucja Abalar zaliczyła tę nagrodę do najważniejszych nagród polskich w dziedzinie książek dla dzieci i młodzieży[8].
Zasady przyznawania
Nagroda Donga była konkursem przeznaczonym dla wydawców, a nie dla autorów tekstu czy ilustracji[1]. Zgłoszenia przyjmowano od oficyn zainteresowanych oceną swoich publikacji, nie brano natomiast pod uwagę całej oferty rynkowej[7]. Każdy wydawca mógł zgłosić trzy książki lub serie[10].
Oceny dokonywały dwa niezależne gremia:
- jury ekspertów – w jego skład wchodzili pisarze, krytycy literaccy, redaktorzy, graficy i poligrafowie. Przyznawało ono Dużego Donga;
- jury dziecięce – złożone z młodych czytelników, które decydowało o przyznaniu Małego Donga[7].
Oprócz nagrody głównej (statuetki) wręczano także dyplomy honorowe[7] i wyróżnienia[3].
Laureaci
| Rok | Edycja | Duży Dong (jury ekspertów) | Mały Dong (jury dziecięcego) |
|---|---|---|---|
| 1991 | 1 | PAX – Skrzaty Wil Huygen | PAX – Opowieści z Narnii C. S. Lewis |
| 1992 | 2 | Wydawnictwo Tenten – seria Zwierzęta świata | Wydawnictwo Dolnośląskie – Konik Garbusek |
| 1993 | 3 | WSiP – zestaw słowników szkolnych (m.in. Geometria) | Wydawnictwo Łódzkie – Linnea w ogrodzie Moneta |
| 1994 | 4 | Arkady – za całokształt oferty | Rytm i Waza – seria klasyki dziecięcej |
| 1995 | 5 | WSiP – Encyklopedia Szkolna – Literatura i nauka o języku oraz seria Plays for children | Nasza Księgarnia – Lustro Pana Grymsa Dorota Terakowska |
| 1996 | 6 | Jacek Santorski & Co – Przepowiednia Dżokera Jostein Gaarder | Arkady – album Stroje |
| 1997 | 7 | Świat Książki – Zabawy plastyczne Anny Jabłońskiej | Arkady – Naukowy zawrót głowy Steve Parker |
| 1998 | 8 | Podsiedlik-Raniowski i S-ka – seria Klucz do ojczyzny | Egmont – Dzionek Szalonek i inne przygody Kubusia Puchatka |
| 1999 | 9 | Podsiedlik-Raniowski i S-ka – seria Sławni Polacy | Prószyński i S-ka – Piątka z Zakątka Krystyna Drzewiecka |
| 2000 | 10 | Świat Książki – Ni pies, ni wydra… Marcin Brykczyński (z przedmową Jana Miodka) | Świat Książki – Mały książę odnaleziony Jean-Pierre Davidts |
| 2001 | 11 | Akapit Press – Kalamburka Małgorzata Musierowicz | Podsiedlik-Raniowski i S-ka – Gry i zabawy Justyny Święcickiej |
| 2002 | 12 | Egmont – Nawet nie wiesz, jak bardzo cię kocham Sam McBratney | Egmont – Mały domek na drzewie Mary Pope Osborne |
| 2003 | 13 | Muchomor – za cenne inicjatywy wydawnicze | Egmont Niezwykła księga hipnotyzmu Molly Moon Georgia Byng |
| 2004 | 14 | MAG – Wilki w ścianach Neil Gaiman (il. Dave McKean) | Jacek Santorski & Co – Dziewczyna z pomarańczami Jostein Gaarder |
| 2005 | 15 | Wydawnictwo Kowalska/Stiasny – Nie każdy umiał się przewrócić Toon Tellegen | Egmont – Mali Darlingowie Sam Llewellyn |
| 2006 | 16 | Znak – Sztuka nie tylko dla dzieci | Nasza Księgarnia – Bery, gangster i góra kłopotów Małgorzata Strękowska-Zaremba |
| 2007 | 17 | Znak – Szukając Alaski John Green (tłum. Anna Sak) | Powergraph – Felix, Net i Nika oraz Pułapka Nieśmiertelności Rafał Kosik |
| 2008 | 18 | Nasza Księgarnia – Złodziejka książek Markus Zusak (zarówno Duży, jak i Mały Dong) | jak Duży Dong (ten sam zwycięzca) |
| 2009 | 19 | Bajka – Zielony i Nikt Małgorzata Strzałkowska (il. Piotr Fąfrowicz) | MAG – LonNiedyn China Miéville oraz Dary Anioła Cassandra Clare |
| 2010 | 20 | Instytut Wydawniczy Latarnik – Za niebieskimi drzwiami Marcin Szczygielski | Znak – Jaśki Jean-Philippe Arrou-Vignod (il. Dominique Corbasson, tłum. Joanna Schoen) |
| 2011 | 21 | Media Rodzina – Dwa serca anioła Wojciech Widłak (il. Paweł Pawlak) | Egmont – Trylogia czasu Kerstin Gier (tłum. Agata Janiszewska) |
| 2012 | 22[12] | Wydawnictwo Czarna Owieczka – Doktor Proktor i koniec Świata. Być może Jo Nesbø | Wydawnictwo Dwie Siostry – Książka wszystkich rzeczy Guus Kuijer. |
Nagrody dla czasopism dziecięcych
W latach 1993–1994 przyznawano także nagrody dla czasopism dla dzieci[2].
| Rok | Duży Dong (jury ekspertów) | Mały Dong (jury dziecięcego) |
|---|---|---|
| 1993 | Wydawnictwo „Kobieta i Mężczyzna” – czasopismo Pentliczek | Prószyński i S-ka – cykl czasopism przyrodniczych o zwierzętach: Kwak, Zwierzaki i Zwierzaki-plakat |
| 1994 | Prószyński i S-ka – cykl czasopism przyrodniczych o zwierzętach: Kwak, Zwierzaki i Zwierzaki-plakat | Nasza Księgarnia – czasopismo Świerszczyk |
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 Nagroda „Donga”: IBBY – Polska Sekcja [online] [dostęp 2025-08-21].
- 1 2 3 4 Laureaci Nagrody Donga: IBBY – Polska Sekcja [online] [dostęp 2025-08-21].
- 1 2 Dwa Dongi dla Naszej Księgarni [online], Wprost, 15 maja 2009 [dostęp 2025-08-22].
- 1 2 Nagrody->Dziecięcy Bestseller Roku „Dongi” [online], Publio.pl [dostęp 2025-08-21].
- 1 2 Duży i Mały Dong dla wydawnictwa Egmont [online], Onet Wiadomości, 2 czerwca 2003 [dostęp 2025-08-21].
- 1 2 Zofia Ożóg-Winiarska, IBBY. Nagrody za twórczość dla dzieci i młodzieży, [w:] Krystyna Heska-Kwaśniewicz (red.), Literatura dla dzieci i młodzieży: po roku 1980. T. 2, Podręczniki i Skrypty Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2009 (nr 106), s. 88, ISBN 978-83-226-1815-8 [dostęp 2025-08-22].
- 1 2 3 4 Monika Janusz-Lorkowska, Komu duży, a komu mały Dong? [online], Rzeczpospolita, 25 kwietnia 2010.
- 1 2 3 Najważniejsze nagrody w dziedzinie: książka dla dzieci i młodzieży | Ryms [online], 5 kwietnia 2016 [dostęp 2025-08-21].
- 1 2 „DZIECIĘCY BESTSELLER ROKU 2002” dla wydawnictwa Egmont [online], warszawa.wyborcza.pl, 1 czerwca 2003 [dostęp 2025-08-22].
- ↑ Nagroda DONGA – kolejna edycja – Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich – Ogólnopolski portal bibliotekarski [online], www.sbp.pl [dostęp 2025-08-22].
- ↑ Nagroda DONGA – Mały i Duży Dong [online], czasdzieci.pl [dostęp 2025-08-21].
- ↑ Poznaliśmy wyniki Nagrody Donga [online], Rynek książki [dostęp 2025-08-22].