Nagroda im. Leonida Teligi
| Nagroda za |
twórczość i działalność popularyzującą żeglarstwo |
|---|---|
| Fundator |
redakcja miesięcznika „Żagle” |
| Przyznający |
miesięcznik „Żagle” (historycznie) |
| Państwo | |
| Lokalizacja | |
| Pierwsze rozdanie |
1971 |
Nagroda im. Leonida Teligi – polska nagroda środowiska żeglarskiego, ustanowiona w 1970 w redakcji miesięcznika „Żagle” i po raz pierwszy przyznana w 1971 roku[1][2]. W różnych okresach obejmowała twórczość literacką, wyczyn żeglarski oraz działalność na rzecz popularyzacji żeglarstwa w Polsce[3][4][5]. Od 2020 przyznawanie wyróżnienia kontynuuje portal nowezagle.pl, przyznając Nagrodę im. Leonida Teligi przede wszystkim książkom polskich autorów o tematyce żeglarskiej[6][7].
Historia
Nagroda została nazwana imieniem Leonida Teligi, pierwszego Polaka i pierwszego Słowianina, który samotnie opłynął świat. W czasie swojego rejsu Teliga był związany z redakcją „Żagli” i przesyłał do pisma korespondencje publikowane na jego łamach[3][1].
Według przekazów medialnych nagroda stanowi jedno z najstarszych i najbardziej prestiżowych polskich wyróżnień żeglarskich[3][2][5][8][9]. W pierwszych dekadach jej przyznawania dominowały wyróżnienia za książki, podręczniki, albumy, programy telewizyjne i całokształt twórczości o tematyce żeglarskiej[1]. Z czasem utrwalił się także model obejmujący trzy zasadnicze obszary: publikację o tematyce żeglarskiej, sportowy wyczyn żeglarski oraz popularyzację żeglarstwa w Polsce[2][4].
Awers pamiątkowego medalu zaprojektował w 1970 Adam Myjak, natomiast autorem rewersu był Zbigniew Malicki[3][2]. Jest ogłaszana uroczyście w terminie zbliżonym do rocznicy zakończenia rejsu Leonida Teligi[2].
W okresie, gdy nagrodę przyznawał miesięcznik „Żagle”, jury honorowało zarówno autorów publikacji i twórców kultury żeglarskiej, jak i żeglarzy za wybitne osiągnięcia sportowe oraz osoby i instytucje popularyzujące żeglarstwo[2][4]. Przykładowo w 2007 ogłoszono nominacje osobno w kategoriach publikacje, wyczyn i popularyzacja[4].
W 2020 portal nowezagle.pl ogłosił własną edycję Nagrody im. Leonida Teligi jako kontynuację tradycji zapoczątkowanej przez „Żagle” (które w tym samym roku zakończyły działalność)[6]. W tej formule nagroda jest związana przede wszystkim z książkami polskich autorów o szeroko rozumianej tematyce żeglarskiej[6][7][10].
Laureaci
| Rok | Laureat / laureaci | Wyróżniona publikacja lub uzasadnienie |
|---|---|---|
| 1971 | Włodzimierz Głowacki | Wspaniały świat żeglarstwa[1] |
| 1972 | Zbigniew Milewski | Projektowanie i budowa jachtów żaglowych[1] |
| 1973 | Tadeusz Lisowski | cykl programów telewizyjnych Pokochać wiatr[1] |
| 1974 | Dariusz Bogucki | Do brzegów Grenlandii[1] |
| 1975 | Mieczysław Pluciński Stefan Workert |
Sam zbuduj łódź[1] |
| 1976 | Aleksander Kaszowski Zbigniew Urbanyi |
Eurosem na Horn[1] |
| 1977 | Halina Stefanowska | Rozśpiewane morze[1] |
| 1978 | Stefan Wysocki | całokształt twórczości o tematyce żeglarskiej[1] |
| 1979 | Andrzej Rymkiewicz | Regaty[1] |
| 1980 | Jerzy Dziewulski | Wiadomości o jachtach żaglowych[1] |
| 1981 | Krzysztof Baranowski | Dom pod żaglami i programy telewizyjne[1] |
| 1982 | Aleksander Kaszowski Zbigniew Urbanyi |
Polskie jachty na oceanach[1] |
| 1983 | Antoni J. Pisz | Marią przez Pacyfik[1] |
| 1984 | Dariusz Bogucki | Zanim powrócimy[1] |
| 1985 | Krzysztof Baranowski | Praktyka oceaniczna[1] |
| 1986 | Jacek Czajewski | Nawigacja żeglarska[1] |
| 1987 | Włodzimierz Głowacki | całokształt twórczości żeglarskiej[1] |
| 1988 | Stefan Wysocki | Elementarz żeglarski[1] |
| 1989 | Jacek Czajewski | Szkoła pod żaglami[1] |
| 1990 | Zbigniew Kosiorowski | czterotomowy cykl powieści Przez cztery oceany[1] |
| 1991 | — | nagrody nie przyznano[1] |
| 1992 | Marek Czasnojć Marek Siurawski Jerzy Kuliński |
odpowiednio: Świat wielkich żagli Szanty i szantymeni Polskie porty otwartego morza[1] |
| 1993 | — | głównej nagrody nie przyznano[1] |
| 1994 | Wojciech Kuczkowski | Szlak Wielkich Jezior Mazurskich – Przewodnik dla żeglarzy[1] |
| 1995 | Witold Tobis | Budowa i naprawa jachtów z laminatu[1] |
| 1996 | Jerzy Dziewulski | Wiadomości o jachtach żaglowych[1] |
| 1997 | Joanna Rafalska-Nadolna | Moje Morze[1] |
| 1998 | Henryka Stępień | Mariusz Zaruski – opowieść biograficzna[1] |
| 1999 | Jerzy Sydow | Żeglowanie po śródlądziu[1] |
| 2000 | Zbysław Śmigielski | Kapitanowie[1] |
| 2001 | Jacek Czajewski | Morskie opowieści[1] |
| 2002 | Arkadiusz Pawełek | Cena strachu[1] |
| 2003 | Czesław Marchaj Wojciech Skórski |
odpowiednio: całokształt dorobku z cyklu Teoria Żeglowania Łupinką przez Atlantyk[1] |
| 2004 | Henryk Wolski | Fortitudine Vincimus[1] |
| 2005 | Adam Piechal Jerzy Salecki |
Polsko-angielski słownik żeglarski[1] |
| 2006 | Anna Rybczyńska | Prawda o Władysławie Wagnerze[1] |
| 2007 | Andrzej Kolaszewski Piotr Świdwiński |
Żeglarz jachtowy[1] |
| 2008 | Rudolf Krautschneider | Co przyniosły fale i wiatr[1] |
| 2009 | Jacek Komuda | Galeony wojny[1] |
| 2010 | Wojciech Kuźnicki | Żeglarstwo lodowe dla najmłodszych[1] |
| 2011 | Jacek Czajewski | Morze i żagle w poezji polskiej[1] |
| 2012 | Monika Witkowska | Kurs Arktyka[1] |
| 2013 | Apolinary Pastuszko | Klasa Finn – ważna karta w historii polskiego żeglarstwa regatowego[1] |
| 2014 | Zbigniew Kosiorowski | całokształt twórczości o tematyce żeglarskiej[1] |
| 2015 | Piotr Kasperaszek | Grecja. Najlepsze trasy dla żeglarzy[1] |
| 2016 | Ewa Skut | Pod żaglami w lodowych krainach[1] |
| 2017 | Jerzy Pieśniewski Milka Jung |
odpowiednio: Szybciej niż wiatr za tłumaczenia literatury żeglarskiej[1] |
| 2018 | Marcin Palacz | Polskie wybrzeże Bałtyku[1] |
| 2019 | Jan Marcin Węsławski Lech Kotwicki |
Dla dzieci o morzu, klimacie i ekologii[1] |
| 2020 | Maciej Krzeptowski | Trzymam się morza[6] |
| 2021 | Krzysztof Baranowski | Żagle na sztalugach[1] |
| 2022 | Tomasz Maracewicz | Symbole naszych marzeń[1] |
| 2023 | Paulina Reiter | Samotne oceany[1] |
| 2024 | Aleksander Łącki | Wagner. Albumowa opowieść biograficzna[1] |
| 2025 | Tomasz Maracewicz | Bałtyk. Morze Śródziemne północnej Europy[10] |
Znaczenie
W przekazach prasowych i środowiskowych Nagroda im. Leonida Teligi jest przedstawiana jako jedno z najbardziej rozpoznawalnych polskich wyróżnień żeglarskich o długiej tradycji, łączące aspekt literacki z uhonorowaniem wybitnych osiągnięć żeglarskich i działań popularyzatorskich[2][3][11][12].
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 Redakcja: Nagroda Teligi za rok 2024. nowezagle.pl, 2025-04-11. [dostęp 2026-05-09]. (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Nagrody im. Leonida Teligi. pogoria.org. [dostęp 2026-05-09]. (pol.).
- 1 2 3 4 5 Waldemar Heflich: Joanna Pajkowska odebrała Nagrodę im. Leonida Teligi. nowezagle.pl, 2020-07-14. [dostęp 2026-05-09]. (pol.).
- 1 2 3 4 Nagrody im. Teligi. Rzeczpospolita, 2007-05-26. [dostęp 2026-05-09]. (pol.).
- 1 2 Krzysztof Olejnik: Nagroda im. Leonida Teligi. Magazyn Wiatr, 2010-05-11. [dostęp 2026-05-09]. (pol.).
- 1 2 3 4 Maciej Krzeptowski laureatem Nagrody im. Leonida Teligi 2020. nowezagle.pl, 2021-06-26. [dostęp 2026-05-09]. (pol.).
- 1 2 Marek Zwierz: Nagroda im. Leonida Teligi: nominacje. nowezagle.pl, 2025-02-23. [dostęp 2026-05-09]. (pol.).
- ↑ Był Teliga – teraz Złoty Kompas. Pałac Młodzieży. [dostęp 2026-05-09]. (pol.).
- ↑ Karol Jabłoński laureatem nagrody im. Leonida Teligi. Mrągowo – Miasto Ludzi Aktywnych, 2016-03-16. [dostęp 2026-05-09]. (pol.).
- 1 2 Marek Zwierz: Nagroda im Leonida Teligi za rok 2025. nowezagle.pl, 2026-04-15. [dostęp 2026-05-09]. (pol.).
- ↑ Przyznano Nagrodą im. Leonida Teligi (zarchiwizowano z www.zagle.com.pl). Ceneria.pl. [dostęp 2026-05-09]. (pol.).
- ↑ Szantymeni nominowani • Nagrody im. Leonida Teligi. Szanty24.pl, 2013-04-26. [dostęp 2026-05-09]. (pol.).