Napień rozpostarty
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
napień rozpostarty |
| Nazwa systematyczna | |
| Oxyporus obducens (Pers.) Donk Meded. Bot. Mus. Herb. Rijks Univ. Utrecht 9: 202 (1933) | |
Napień rozpostarty (Oxyporus obducens (Pers.) Donk) – gatunek grzybów należący do rzędu szczeciniakowców (Hymenochaetales)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Oxyporus, Oxyporaceae, Hymenochaetales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1825 r. Christiaan Hendrik Persoon, nadając mu nazwę Polyporus obducens. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał mu Marinus Anton Donk w 1933 r.[1] Ma wiele synonimów. Niektóre z nich[2]:
- Rigidoporus obducens (Pers.) Pouzar 1966
- Polyporus inhalatus Velen. 1922
W 1888 r. Franciszek Błoński nadał mu polską nazwę huba warstwowana, w 1965 r. Stanisław Domański nazwę napień rozpostarty[3].
Morfologia
- Owocnik
Grzyb kortycjoidalny. Owocniki jednoroczne o grubości do 5 mm, rozpostarte, rozproszone, mączyste do filcowatych i dość twarde, białe do jasnoochrowych. Powierzchnia konidiomu równa lub porowata, 3–5 porów na mm. Pory regularne, dissepimenty często nieco poszarpane[4].
- Cechy mikroskopowe
System strzępkowy monomityczny, strzępki tramy szkliste, grubościenne, o szerokości 2,5–4(–4,5) µm, septowane, bez sprzążek. Strzępki subhymenium hialinowe, cienko- lub lekko grubościenne, o szerokości 1,5–3 µm. W tramie, mogą być chlamydospory, często pojedyncze. Cystydy w tramie maczugowate, za młodu silnie cyjanofilne, wyraźnie główkowate, o szerokości 3,5–6 µm i długości 10–20 µm lub więcej. Podstawki krótkie, cylindryczne lub szypułkowe, 9–14 × 4,5–5,5 µm. Bazydiospory hialinowe, cienkościenne, prawie kuliste do szerokoelipsoidalnych, lekko wklęsłe w części komorowej, 3,5–4,5(–5,5) x (2,2–)2,5–2,8(–3,2) µm, nieamyloidalne i niedekstrynoidalne[4].
Występowanie i siedlisko
Występuje w Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej, Europie i Azji[5]. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył kilka stanowisk[3], w latach późniejszych podano wiele nowych. Najbardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów[6]. Na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski ma status gatunku rzadkiego – potencjalnie zagrożonego z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[7].
Grzyb nadrzewny, saprotrof lub słaby pasożyt. Występuje na obumarłym drewnie drzew liściastych, głównie klonów, kasztanowców, topoli, wierzb i wiązów. POodano również jeden przypadek na sośnie[4].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2026-05-18] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2026-05-18] (ang.).
- 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 485, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 3 J.A. Stalpers, The genus Ptychogaster, „Karstenia”, 40, 2000, s. 174.
- ↑ Występowanie Oxyporus obducens na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2026-05-18].
- ↑ Aktualne stanowiska napienia wypłowiałego w Polsce [online], grzyby.pl [dostęp 2026-05-18] (pol.).
- ↑ Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 67, ISBN 83-89648-38-5.