Nasierszycowate
| Endromidae | |||
| Boisduval, 1828 | |||
 Nasierszyca brzozówka | |||
 Mustilia sphingiformis | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd | |||
| (bez rangi) | Eulepidoptera | ||
| (bez rangi) | Ditrysia | ||
| (bez rangi) | Apoditrysia | ||
| (bez rangi) | Obtectomera | ||
| (bez rangi) | Macroheterocera | ||
| Nadrodzina |
Bombycoidea | ||
| Rodzina |
nasierszycowate | ||
| Synonimy | |||
| |||
Nasierszycowate[1], nasierszyce[2] (Endromidae) – rodzina motyli z infrarzędu różnoskrzydłych i nadrodziny Bombycoidea. Obejmuje ponad 70 opisanych gatunków.
Rozprzestrzenienie
Przedstawiciele nasierszycowatych występują głównie w Azji. Jedynym gatunkiem europejskim jest nasierszyca brzozówka[3], występująca także w Polsce[4]. Istnieje doniesienie o występowaniu na południowym wschodzie Europy (w Baszkirii) Mirina christophi, ale jest ono uznawane za wysoce wątpliwe[5].
Taksonomia i ewolucja
Kladogram Bombycoidea wg Zwicka i innych (2011, uproszczono)
Kladogram rodziny wg Denga i innych (2023, uproszczono)
|
Takson rangi ponadrodzajowej od rodzaju nasierszyca (Endromis) jako pierwszy utworzył w 1828 roku Jean Baptiste Boisduval na kartach Genera et Index Methodicus Europaeorum Lepidopterorum. Określił go wówczas jako plemię Endromides, zaliczając doń oprócz nasierszycy brzozówki także lotnicę zyskę[6]. W wieku XX i na początku wieku XXI rodzinę nasierszycowatych traktowano zwykle jako takson monotypowy, z nasierszycą brzozówką jako jedynym gatunkiem[2][7][3]. Alternatywnie włączano jeszcze do nasierszycowatych rodzaj Mirina, czego jako pierwszy dokonał Adalbert Seitz w 1911 roku[8], choć już Otto Staudinger wprowadzając ów rodzaj umieścił go obok nasierszycy[9]. Część autorów wyróżniała w obrębie nasierszycowatych dla obu tych rodzajów osobne podrodziny, Endrominae i Miridinae[10][11].
Sytuację zmieniły w XXI wieku wyniki molekularnych analiz filogenetycznych. W wynikach Jerome’a C. Regiera i innych z 2008 roku nasierszyca zajęła pozycję siostrzaną dla kladu tworzonego przez Mirina i, zaliczane wówczas do prządkowatych, plemię Obertheuriini. Z kolei te trzy taksony utworzyły klad siostrzany dla, również zaliczanego wówczas do prządkowatych, plemienia Prismostictini[12]. Klad tworzony przez Endromis, Mirina, Obertheuriini i Prismostictini rozpoznany został również w wynikach Andreasa Zwicka i innych z 2011 roku. Autorzy ci zdecydowali się na rozszerzenie zakresu rodziny nasierszycowatych na cały ów klad oraz zawężenie prządkowatych do podrodzin Epiinae i Bombycinae. Zrezygnowali oni jednak z podziału nasierszycowtych na podrodziny i plemiona, listując Mirinidae, Oberthueriinae i Prismostictinae jako synonimy Endromidae[13]. W 2023 roku Deng Min i inni na podstawie wyników opartej na genomie mitochondrialnym analizy filogenetycznej skoncentrowanej na samych tylko nasierszycowatych, przywrócili ich podział na podrodziny, wyróżniając cztery takowe i jedną z nich dzieląc jeszcze na trzy plemiona[3].
Po tych zmianach do rodziny tej należy ponad 70 opisanych gatunków zgrupowanych w 16 rodzajach i czterech podrodzinach[3]:
Przypisy
- ↑ Jiří Zahradník: Przewodnik: Owady. Warszawa: Multico, 2000, s. 272.
- 1 2 Jarosław Buszko, Zygmunt Śliwiński: Nasierszyce – Endromididae. W: Jarosław Buszko, Zygmunt Śliwiński: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XXVII Motyle – Lepidoptera, zeszyt 55-58. Lasiocampidae, Endromididae, Lemoniidae, Saturiidae. Warszawa, Wrocław: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1978, s. 27-29.
- 1 2 3 4 Min Deng, Andreas Zwick, Qi Chen, Cheng-Qing Liao, Wei Wang, Xing Wang, Guo-Hua Huang. Phylogeny and classification of Endromidae (Lepidoptera: Bombycoidea) based on mitochondrial genomes. „Arthropod Systematics & Phylogeny”. 81, s. 395-408, 2023. DOI: 10.3897/asp.81.e90721.
- ↑ Fauna Polski - charakterystyka i wykaz gatunków. Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.). T. I. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2004. ISBN 83-88147-04-8.
- ↑ Erwin Rennwald, Jürgen Rodeland: Mirina christophi (Staudinger, 1887). [w:] Lepiforum e.V. [on-line]. [dostęp 2026-06-26].
- ↑ J.A. Boisduval: Genera et Index Methodicus Europaeorum Lepidopterorum. Pars Prima.. Paris: Roret, 1828-1829, s. 74.
- ↑ Claude Lemaire, Joël Minet, The Bombycoidea and their Relatives, [w:] Niels P. Kristensen (red.), Handbook of Zoology. Volume IV Arthropoda: Insecta. Part 35. Lepidoptera, Moths and Butterflies Volume 1: Evolution, Systematics, and Biogeography, Berlin, New York: W. de Gruyter, 1999, s. 334-336.
- ↑ A. Seitz, Familie: Endromidae, [w:] A. Seitz (red.), Die Gross-Schmetterlinge der Erde. 2. Die palaearktischen Spinner und Schwärmer, Stuttgart: A. Kernen, 1911, s. 193–194.
- ↑ Otto Staudinger. Die Macrolepidopteren des Amur-Gebiets. I. Theil. Rhopalocera, Sphinges, Bombyces, Noctuae. „Mémoires sur les Lépidoptères”. 6, s. 83–658 (324), 1892.
- ↑ M.V. Kozlov. The morphology, biology and systematic position of Mirina christophi Stgr. (Lepidoptera: Bombycoidea: Endromididae). „Vestnik Leningradskogo Universiteta. Serija Biologii”, s. 3–9, 1985.
- ↑ V.I. Kuznetzov, A.A. Stekolnkov. Comparative and functional morphology of the male genitalia of bombycoid moths (Lepidoptera, Papilionomorpha: Lasiocampoidea, Sphingoidea, Bombycoidea) and their systematic position. „Proceedings of the Zoological Institute of the Russian Academy of Sciences”. 134, s. 3–48, 1985.
- ↑ Jerome C. Regier, Christopher P. Cook, Charles Mitter, April Hussey. phylogenetic study of the ‘bombycoid complex’ (Lepidoptera) using five protein-coding nuclear genes, with comments on the problem of macrolepidopteran phylogeny. „Systematic Entomology”. 33 (1), s. 175–189, 2008. DOI: 10.1111/j.1365-3113.2007.00409.x.
- ↑ Zwick A., Regier J.C., Mitter C., Cummings M.P.. Increased gene sampling yields robust support for higher−level clades within Bombycoidea (Lepidoptera). „Systematic Entomology”. 36 (1), s. 31–43, 2011. DOI: 10.1111/j.1365-3113.2010.00543.x.