Nathaniel Brander

Nathaniel Brander
Data i miejsce urodzenia

1796/ok. 1799
Petersburg

Data śmierci

1870

Zawód, zajęcie

polityk, kupiec

Stanowisko

wiceprezydent (1848–1850)

Nathaniel Brander (ur. 1796/ok. 1799 w Petersburgu w Wirginii, zm. 1870) – liberyjski polityk i kupiec, jeden z przywódców politycznych liberyjskiej kolonii. W 1847 został wybrany pierwszym wiceprezydentem niepodległej Republiki Liberii, funkcję tę piastował do 1850.

Życiorys

Pochodzenie i kontekst społeczny

Dostępne źródła nie przekazują jednoznacznych informacji odnośnie jego daty urodzenia. Część podaje bowiem, iż Nathaniel Brander urodził się w 1796[1], inne wskazują, że przyszedł na świat około 1799[2]. Wątpliwości nie budzi natomiast miejsce jego narodzin, Petersburg, miasto w amerykańskiej Wirginii[3][4]. Pochodził z wolnej rodziny mulackiej, zamieszkującej region zasiedlony przez znaczącą liczebnie oraz zamożną i niedotkniętą niewolnictwem populację czarnoskórą[5][6]. Otrzymał w związku z tym staranne wykształcenie[7][8]. Był metodystą[9]. Zaangażował się w ruch migracyjny Afroamerykanów na terytorium obecnej Liberii, podobnie jak wielu innych członków elity tej historycznie dyskryminowanej społeczności[10].

Migrację do Afryki Zachodniej organizowano pod auspicjami Amerykańskiego Towarzystwa Kolonizacyjnego (ACS), w celu przeniesienia wolnych osób pochodzenia afrykańskiego ze Stanów Zjednoczonych[11][12]. Po przybyciu na miejsce Brander stał się jednym z tak zwanych Amerykanoliberyjczyków[13]. Ta grupa z czasem przejęła władzę w kolonii z rąk białych, amerykańskich agentów. Z tym właśnie procesem oraz z jego długofalowymi skutkami wiązała się cała działalność publiczna Brandera[14][15].

Przybycie do Afryki oraz działalność polityczna w kolonii

Znalazł się na pokładzie statku „Elizabeth”, pierwszego okrętu transportującego czarnoskórych Amerykanów do punktu docelowego ich podróży. Z uwagi na pionierski charakter tego właśnie rejsu „Elizabeth” nazywany jest niekiedy czarnym Mayflower[16][17]. Do wybrzeży Afryki Zachodniej dotarł 9 marca 1820[18][19]. Wyszedł na ląd w sierraleońskim Freetown[20]. Optymistyczne relacje Brandera na temat sytuacji na miejscu nakłoniły do emigracji ze Stanów Zjednoczonych także jego ojca oraz dwóch braci[21].

Szybko włączył się w życie polityczne liberyjskiej kolonii, stając się wreszcie jednym z jej przywódców[22][23]. Wielokrotnie wchodził w konflikty z białymi reprezentantami ACS. Starcia te przybierały niekiedy gwałtowny charakter, a wobec Brandera wysuwano oskarżenia o zachowania niemieszczące się w moralnych konwencjach epoki. Twierdzono na przykład, że podczas pobytu na sierraleońskiej wyspie Sherbro żył w związkach poliamorycznych[24]. Jego pozycja w lokalnych strukturach władzy stopniowo ulegała wzmocnieniu. W sierpniu 1834 został wybrany zastępcą agenta reprezentującego ACS w kolonii[25]. Od 10 maja do 12 sierpnia 1835, jako tymczasowo pełniący obowiązki agenta, kierował całością aparatu administracyjnego[26][27]. Stanowisko zastępcy agenta opuścił jeszcze w 1835. W 1843 zasiadał w kolonialnym Sądzie Najwyższym. Nie skupiał się wszakże tylko na życiu politycznym, trudnił się dodatkowo handlem[28]. Podobnie jak wielu sobie współczesnych przedstawicieli przybyłej z Ameryki Północnej liberyjskiej elity uważał ucywilizowanie afrykańskiego otoczenia za główny cel tak swego pobytu na kontynencie, jak i całej podejmowanej przez siebie aktywności publicznej[29].

W niepodległej Liberii

Brander pozostał czynny politycznie także po ogłoszeniu przez kolonię niepodległości, co nastąpiło 26 lipca 1847[30]. Był pierwszym wiceprezydentem Liberii[31][32]. Na urząd ten został wybrany w październiku 1847, u boku Josepha Jenkinsa Robertsa[33][34]. Stanowisko zastępcy głowy państwa objął 3 stycznia 1848[35]. Zajmował je do 1850[36]. Jego kadencja zbiegła się ze znaczącymi sukcesami dyplomatycznymi młodej republiki, w tym z jej uznaniem przez rząd brytyjski (1848)[37][38]. W tym też roku przez 9 miesięcy tymczasowo wykonywał obowiązki prezydenta, zastępując odbywającego wizyty zagraniczne Jenkinsa[39]. Zmarł w 1870[1].

Życie prywatne

W 1839 Brander zawarł związek małżeński z Harriet Waring, wdową po Colstonie M. Waringu[40]. Wzmocniło to jego pozycję w miejscowej elicie, zwłaszcza dzięki kontaktom z kupieckimi kręgami Monrowii[41]. Para doczekała się jednego syna, noszącego imię Albert[42]. Dane spisowe dotyczące populacji Monrowii z września 1843 wspominają również o synu Brandera z poprzedniego związku. Henry, starsze dziecko polityka, w chwili przeprowadzania spisu powszechnego miało mieć jedenaście lat[43].

Przypisy

  1. 1 2 Ben Cahoon: Liberia. worldstatesmen.org. [dostęp 2026-03-24]. (ang.).
  2. ↑ ROLL OF EMIGRANTS THAT HAVE BEEN SENT TO THE COLONY OF LIBERIA, WESTERN AFRICA, BY THE AMERICAN COLONIZATION SOCIETY AND ITS AUXILIARIES, TO SEPTEMBER, 1843, &c Ship Elizabeth’s company, arrived at Sierra Leone March 9, 1820. [w:] Christine’s African American Genealogy Website [on-line]. ccharity.com. [dostęp 2026-03-24]. (ang.).
  3. ↑ Nicholas Birns: Liberia Proclaims Its Independence. [w:] EBSCO [on-line]. ebsco.com, 2023. [dostęp 2026-03-13]. (ang.).
  4. ↑ Duke 2002 ↓, s. 133.
  5. ↑ Brewer 2011 ↓, s. 4.
  6. ↑ Brewer 2017 ↓, s. 119.
  7. ↑ Beyan 2005 ↓, s. 55.
  8. ↑ Huberich 1947 ↓, s. 479.
  9. ↑ Burrowes 1997 ↓, s. 337.
  10. ↑ Ciment 2013 ↓, s. 4.
  11. ↑ Ciment 2013 ↓, s. 54.
  12. ↑ Dunn, Beyan i Burrowes 2000 ↓, s. 19.
  13. ↑ Dunn, Beyan i Burrowes 2000 ↓, s. 341.
  14. ↑ Akpan 1973 ↓, s. 218.
  15. ↑ Murray 2013 ↓, s. 299.
  16. ↑ Spicer 2016 ↓, s. 40–42.
  17. ↑ Ciment 2013 ↓, s. 3.
  18. ↑ Wegmann 2010 ↓, s. 83.
  19. ↑ Nathaniel Brander. [w:] Virginia Emigrants to Liberia [on-line]. virginians-to-liberia.iath.virginia.edu. [dostęp 2026-03-13]. (ang.).
  20. ↑ Ciment 2013 ↓, s. 13.
  21. ↑ Tyler-McGraw 2009 ↓, s. 63–64.
  22. ↑ Brewer 2017 ↓, s. 131.
  23. ↑ Brewer 2017 ↓, s. 190.
  24. ↑ Murray 2013 ↓, s. 298.
  25. ↑ Huberich 1947 ↓, s. 472.
  26. ↑ Stewart 1989 ↓, s. 160.
  27. ↑ Dunn, Beyan i Burrowes 2000 ↓, s. 68.
  28. ↑ Brewer 2017 ↓, s. 195.
  29. ↑ Brewer 2017 ↓, s. 163.
  30. ↑ Boley 1984 ↓, s. 27.
  31. ↑ Dunn 2011 ↓, s. 1911.
  32. ↑ Huberich 1947 ↓, s. 846.
  33. ↑ Abayomi Cassell 1970 ↓, s. 139.
  34. ↑ Guannu 1977 ↓, s. 54.
  35. ↑ John S.M. Yormie, Jr.: Elections and Party Politics Reviewed: The Liberian Case. [w:] Front Page Africa [on-line]. frontpageafricaonline.com, 2017-08-11. [dostęp 2026-03-24]. (ang.).
  36. ↑ Dunn, Beyan i Burrowes 2000 ↓, s. 349.
  37. ↑ Brawley 1921 ↓, s. 191.
  38. ↑ Guannu 1985 ↓, s. 5.
  39. ↑ Abayomi Cassell 1970 ↓, s. 159.
  40. ↑ Lindsey 2020 ↓, s. 69.
  41. ↑ Dunn, Beyan i Burrowes 2000 ↓, s. 47.
  42. ↑ Tyler-McGraw 2009 ↓, s. 155.
  43. ↑ ROLL OF EMIGRANTS THAT HAVE BEEN SENT TO THE COLONY OF LIBERIA, WESTERN AFRICA, BY THE AMERICAN COLONIZATION SOCIETY AND ITS AUXILIARIES, TO SEPTEMBER, 1843, &c CENSUS OF THE COLONY OF LIBERIA – – SEPTEMBER, 1843. [w:] Christine’s African American Genealogy Website [on-line]. ccharity.com. [dostęp 2026-03-24]. (ang.).

Bibliografia

  • Elwood D. Dunn, Amos J. Beyan, Carl Patrick Burrowes: Historical Dictionary of Liberia. Wyd. 2. Lanham, Maryland • Toronto • Plymouth, UK: The Scarecrow Press, Inc., 2000. ISBN 978-1-4616-5931-0.
  • Carl Patrick Burrowes. Press Freedom in Liberia: The Impact of Heterogeneity and Modernity. „Journalism and Mass Communication Quarterly”. 74 (2), s. 331–347, 1997. ISSN 1077-6990. (ang.). 
  • Susan E. Lindsey: Liberty Brought Us Here: The True Story of American Slaves Who Migrated to Liberia. Lexington, Kentucky: University Press of Kentucky, 2020, s. 1–263. ISBN 978-0-8131-7936-0.
  • Andrew N. Wegmann: Christian community and the development of an Americo-Liberian identity, 1824-1878. Baton Rouge, Louisiana: Louisiana State University and Agricultural and Mechanical College, 2010, s. 1–128.
  • George Eutychianus Saigbe Boley: Liberia: The Rise and Fall of the First Republic. New York: St. Martin’s Press, 1984, s. 1–225. ISBN 0-312-48352-X.
  • Amos J. Beyan: African American Settlements in West Africa John Brown Russwurm and the American Civilizing Efforts. London: Palgrave Macmillan, 2005, s. 1–168. ISBN 1-4039-6891-8.
  • Elwood D. Dunn: The Annual Messages of the Presidents of Liberia 1848–2010 State of the Nation Addresses to the National Legislature. Wyd. 1. Berlin: De Gruyter Saur, 2011. ISBN 978-3-598-44169-1.
  • C. Abayomi Cassell: Liberia: History of the First African Republic. New York: Fountainhead Publishers, 1970, s. 1–457.
  • Benjamin Griffith Brawley: A Social History of the American Negro, Being a History of the Negro Problem in the United States, Including a History and Study of the Republic of Liberia. New York: The Macmillan Company, 1921.
  • Joseph Saye Guannu: A short history of the first Liberian republic. Pompano Beach, FL: Exposition Press of Florida, 1985.
  • 604 Liberia Colony. W: John Stewart: African States and Rulers An Encyclopedia of Native, Colonial, and Independent States and Rulers Past and Present. Jefferson, N.C., London: McFarland, 1989, s. 159–160. ISBN 978-0-89950-390-5. (ang.).
  • Christina Spicer. The Perpetual Paradox: A Look into Liberian Colonization. „The Corvette: The University of Victoria Undergraduate Journal of History”. 3 (2), s. 36–52, 2016. (ang.). 
  • William H. Duke: Seeds of Hope Liberia and Virginia Baptists, an Anthology. Richmond, Virginia: Center for Baptist Heritage & Studies, 2002. ASIN B001I8FG3E.
  • Charles Henry Huberich: The Political and Legislative History of Liberia. A Documentary History of the Constitutions, Laws and Treaties of Liberia from the Earliest Settlements to the Establishment of the Republic, a Sketch of the Activities of the American Colonization Societies, a Commentary on the Constitution of the Republic, and a Survey of the Political and Social Legislation from 1847 to 1944. Vol. I. New York: Central Book Co., 1947.
  • James Ciment: Another America. The story of Liberia and the former slaves who ruled it. New York: Hill and Wang, 2013. ISBN 978-0-8090-2695-1.
  • M.B. Akpan. Black Imperialism: Americo-Liberian Rule over the African Peoples of Liberia, 1841-1964. „Canadian Journal of African Studies / Revue Canadienne des Études Africaines”. 7 (2), s. 217–236, 1973. ISSN 1923-3051. (ang.). 
  • Herbert Brewer. The Antinomies of Black Identity Formation in West Africa, 1820–1848. „African Historical Review”. 43 (1), s. 2–27, 2011. ISSN 1753-2531. (ang.). 
  • Marie Tyler-McGraw: An African Republic: Black and White Virginians in the Making of Liberia. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 2009. ISBN 978-0-8078-6778-5.
  • Herbert Brewer: CHESAPEAKE FREE BLACKS AND THE ORIGINS OF THE LIBERIAN STATE, 1776-1848. College Park, Maryland: University of Maryland, 2017, s. 1–308.
  • Joseph Saye Guannu: Liberian History Before 1857: A Reference for Elementary Pupils. Hicksville, NY: Exposition Press, 1977. ISBN 0-682-48868-2.
  • Robert P. Murray: Whiteness in Africa: Americo-Liberians and the Transformative Geographics of Race. Lexington, Kentucky: University of Kentucky, 2013, s. 1–345.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.