Nebria picicornis

Nebria picicornis – gatunek chrząszcza z rodziny biegaczowatych i podrodziny leszowych. Zamieszkuje góry i pogórza palearktycznej Eurazji od Europy Zachodniej po Iran. Żyje na kamienistych lub żwirowych pobrzeżach wód. Poluje na drobne bezkręgowce.

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1792 roku przez Johana Christiana Fabriciusa pod nazwą Carabus picicornis^[1]. W 1850 roku Maximilien Chaudoir wprowadził podział omawianego taksonu na dwa podgatunki^[2]. Współcześnie natomiast wyróżnia się w jego obrębie cztery podgatunki^[1]:

• Nebria picicornis esfandiari Morvan, 1974
• Nebria picicornis luteipes Chaudoir, 1850
• Nebria picicornis picicornis (Fabricius, 1792)
• Nebria picicornis radjabii (Morvan, 1973)

Chrząszcz o ciele długości od 10^[3] do 15,8 mm^[4]. Głowa wraz z żuwaczkami jest intensywnie czerwonawa do czerwonobrązowej, natomiast głaszczki i czułki ma żółte do rudożółtych. Przedplecze i pokrywy są błyszcząco czarne lub smoliście brązowe^[3][4][5]. Przedplecze jest sercowate w zarysie^[5]. Pokrywy mają po jednym punkcie szczecinkowym (chetoporze) przytarczkowym i są całkowicie pozbawione grzbietowych punktów szczecinkowych na międzyrzędach^[4]. Guzy barkowe są dobrze wykształcone^[3]. Tylne skrzydła są w pełni ukształtowane^[3][4]. Odnóża są jasnożółte do żółtoczerwonych^[3][4][5]. Tylny koniec odwłoka ma barwę czerwonawą do czerwonobrązowej^[3][4].

Owad rozmieszczony od pogórzy po góry, sięgający piętra subalpejskiego, czasem znoszony z wodami powodziowymi na niziny. Zamieszkuje wilgotne pobrzeża górskich rzek, strumieni i potoków^[6][4][5]. Preferuje stanowiska niezacienione o podłożu kamienistym lub żwirowatym. Rzadko występuje na podłożu gliniasto-żwirowatym^[4]. Poluje na drobne bezkręgowce, w tym skoczogonki i larwy owadów^[5].

Gatunek palearktyczny. Podgatunek nominatywny podawany jest z Francji, Belgii, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Polski, Czech, Słowacji, Ukrainy, Słowenii, Chorwacji, Serbii, Czarnogóry, Macedonii Północnej, anatolijskiej części Turcji i Iranu^[7][8]. N. p. luteipes podawana jest z południa europejskiej części Rosji, Gruzji, Azerbejdżanu i Iranu^[9][7]. N. p. radjabii i N. p. esfandiari to irańskie endemity^[10][11].

W Polsce jest owadem rzadkim i ograniczonym do południowej części kraju^[5]. Na Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce znalazł się jako gatunek narażony na wymarcie (VU)^[12]. W Czechach jest rzadki do bardzo rzadkiego i ograniczony do Karpat^[4]. Na „Czerwonej liście gatunków zagrożonych Republiki Czeskiej” również umieszczony jest jako gatunek narażony (VU)^[13]. Na Słowacji obserwowany jest sporadycznie, ale miejscami bywa pospolity^[4].