Nefoskop

Nefoskop zwieciadlany, 1905

Nefoskop (gr. néphos – chmura[1], skopéō – patrzę, obserwuję[2]) – przyrząd meteorologiczny służący do wyznaczania kierunku ruchu chmur oraz ich prędkości[3]. Po połączeniu obserwacji z informacją o wysokości chmur może także służyć do oszacowania ich rzeczywistej prędkości przemieszczania się[4].

Zastosowanie

Nefoskop stosowano w obserwacjach zachmurzenia i ruchu chmur, co pozwalało wnioskować o ruchu powietrza na różnych wysokościach nad powierzchnią Ziemi[5]. W praktyce przyrząd służył przede wszystkim do określania kierunku ruchu chmur oraz ich prędkości[3].

Odmiany, budowa i działanie

Nefoskop grzebieniowy Bessona
Nefoskop grzebieniowy Bessona

American Meteorological Society wyróżnia dwa podstawowe typy nefoskopów: konstrukcje obserwacji bezpośredniej oraz konstrukcje zwierciadlane[3].

Nefoskopy obserwacji bezpośredniej

Do tej grupy należą między innymi nefoskop siatkowy oraz nefoskop grzebieniowy Bessona[6][7].

Nefoskopy obserwacji bezpośredniej mają postać siatki albo układu prętów osadzonych na kolumnie, którą można obracać wokół osi pionowej. Obserwator ustawia przyrząd tak, aby wybrany szczegół chmury poruszał się równolegle do osi siatki lub końców prętów; ustawiony azymut odpowiada wtedy kierunkowi ruchu chmury[8][6].

Nefoskopy zwierciadlane

W nefoskopach zwierciadlanych ruch chmur śledzi się poprzez obserwację ich odbicia w poziomo ustawionym zwierciadle, na którym naniesiono linie kierunków i okręgi odległości kątowej[4].

Do tej grupy zalicza się nefoskop Finemana, w który wyposażony jest we wskaźnik. Podczas całej obserwacji obserwator ustawia się tak by widział wskaźnik w wyznaczonym miejscu, co zapewnia nieruchomość obserwatora względem zwierciadła. Obserwator rozpoznaje element chmury w środku zwierciadła i określa jego położenie po wyznaczonym czasie odczytując z podziałki kierunek i kąt. Rzeczywistą prędkość określa się na podstawie zmiany odległości obrazu chmury od środka zwierciadła, czasu obserwacji oraz wysokości chmury[4][5].

Przypisy

  1. ↑ νέφος [online], Logeion, University of Chicago [dostęp 2026-04-10] (ang.).
  2. ↑ σκοπέω [online], Logeion, University of Chicago [dostęp 2026-04-10] (ang.).
  3. 1 2 3 nephoscope [online], American Meteorological Society [dostęp 2026-04-10] (ang.).
  4. 1 2 3 Fineman’s Mirror Nephoscope [online], Whipple Museum of the History of Science, University of Cambridge [dostęp 2026-04-10] (ang.).
  5. 1 2 Instrukcja dla stacji meteorologicznych sieci polskiej, Ministerstwo Rolnictwa i Dóbr Państwowych, 1921 [dostęp 2026-04-10] (pol.).
  6. 1 2 grid nephoscope [online], American Meteorological Society [dostęp 2026-04-10] (ang.).
  7. ↑ comb nephoscope [online], American Meteorological Society [dostęp 2026-04-10] (ang.).
  8. ↑ direct-vision nephoscope [online], American Meteorological Society [dostęp 2026-04-10] (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.