Niełazik

Niełazik
	Pseudantechinus
	Tate, 1947
	; Niełazik duży (P. woolleyae)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Nadrząd	torbacze
Rząd	niełazokształtne
Rodzina	niełazowate
Podrodzina	niełazy
Rodzaj	niełazik
	Typ nomenklatoryczny
	Phascogale macdonnellensis W.B. Spencer, 1896
Gatunki
	5 gatunków – zobacz opis w tekście
	5 gatunków – zobacz opis w tekście

Niełazik^[2] (Pseudantechinus) – rodzaj ssaków z podrodziny niełazów (Dasyurinae) w obrębie rodziny niełazowatych (Dasyuridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Australii^[3]^[4]^[5].

Morfologia

Długość ciała 6,3–11,5 cm, długość ogona 5,6–12,5 cm; masa ciała samic 14–45 g, samców 14–50 g^[3]^[6].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1947 roku amerykański zoolog i botanik George Henry Hamilton Tate w artykule zatytułowanym O anatomii i klasyfikacji Dasyuridae (Marsupialia), opublikowanym w czasopiśmie „Bulletin of the American Museum of Natural History”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) niełazik gruboogonowy (P. macdonnellensis).

Etymologia

Pseudantechinus: gr. ψευδος pseudos ‘fałszywy’; rodzaj Antechinus Macleay, 1841 (chutliwiec)^[1].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[7]^[4]^[2]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki^[3]^[4]^[6]	Rozmieszczenie geograficzne^[3]^[4]^[6]	Podstawowe wymiary^[3]^[6]^[a]	Status IUCN^[8]
Pseudantechinus bilarni	(D.H. Johnson, 1954)	niełazik skalny	monotypowy	północne Terytorium Północne (Table Top Range do Stacji Wollogorang wraz z wyspą Marchinbar)	DC: 9–11,5 cm DO: 9–12,5 cm MC: 15–40 g	NT
Pseudantechinus woolleyae	Kitchener & Caputi, 1988	niełazik duży	monotypowy	zachodnia Australia Zachodnia (wzdłuż dorzecza rzek Fortescue i zachodniej części Ashburton i zachodnie Austin; zapisy z Małej Pustyni Piaszczystej)	DC: 10,7–10,8 cm DO: 7,5–8,5 cm MC: 39–50 g	LC
Pseudantechinus macdonnellensis	(W.B. Spencer, 1896)	niełazik gruboogonowy	monotypowy	Australia Zachodnia (wraz z Wyspą Barrowa), środkowe i południowe Terytorium Północne, północna Australia Południowa; izolowany obszar w zachodnim Queensland	DC: 9,5–10,5 cm DO: 7,5–8,5 cm MC: 20–45 g	LC
Pseudantechinus mimulus	(O. Thomas, 1906)	niełazik wyspowy	monotypowy	Terytorium Północne (Stacja Alexandria i Sir Edward Pellew Group) i Queensland (w pobliżu Mount Isa)	DC: 6,3–9,1 cm DO: 5,6–7,6 cm MC: 14–25 g	NT
Pseudantechinus ningbing	Kitchener, 1988	niełazik mały	monotypowy	obszar Kimberley i Bonaparte Archipelago (wyspy Augustus i Heywood) (Australia Zachodnia i północno-zachodnie Terytorium Północne)	DC: 8–10 cm DO: 7,5–9 cm MC: 15–25 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia.

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 3 G.H.H. Tate. On the anatomy and classification of the Dasyuridae (Marsupialia). „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 88, s. 139, 1947. (ang.).
1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 7. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 5 A.M. Baker: Family Dasyuridae (Carnivorous Marsupials). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 294–298. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 60–62. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Pseudantechinus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-23].
1 2 3 4 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 44. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-26]. (ang.).
↑ Taxonomy: Pseudantechinus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-11-17]. (ang.).

[8] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Tate-1] 1 2 3 G.H.H. Tate. On the anatomy and classification of the Dasyuridae (Marsupialia). „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 88, s. 139, 1947. (ang.).

[Cichocki&inni-2] 1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 7. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[hmw-3] 1 2 3 4 5 A.M. Baker: Family Dasyuridae (Carnivorous Marsupials). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 294–298. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).

[icmw-4] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 60–62. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Wilson&Reeder-5] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Pseudantechinus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-23].

[amw-6] 1 2 3 4 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 44. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[mdd-7] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-26]. (ang.).

[9] Taxonomy: Pseudantechinus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-11-17]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[a]

[8]