Niemież
 Pałac w Niemieży | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Okręg | |||
| Rejon | |||
| Gmina | |||
| Populacja (2001) |
| ||
| • liczba ludności |
2601 | ||
| Kod pocztowy |
LT-13034 | ||
Położenie na mapie rejonu wileńskiego  | |||
Położenie na mapie Litwy  | |||
 54°38′10″N 25°21′40″E/54,636111 25,361111 | |||
| Strona internetowa | |||
Niemież[1] (wcześniej Niemieża) (lit. Nemėžis) – miasteczko na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim, siedziba gminy Niemież.
Historia
Niemież i okolice były własnością wielkich książąt litewskich. Witold miał w Niemieży zamek, który istniał jeszcze w XVI wieku. W 1397 roku Witold osiedlił w okolicy zamku Tatarów, których wziął do niewoli nad Donem.
Następnie Niemieża stała się częścią ekonomii wileńskiej i trafiła pod zarząd wojewodów wileńskich. W roku 1656 zawarto rozejm w Niemieży. W 1794 od Michała Kleofasa Ogińskiego dobra te kupił Robert Brzostowski (kasztelan połocki). Później ich właścicielem był Ferdynand Plater, a od 1828 r. Benedykt Tyszkiewicz. Tyszkiewiczowie posiadali Niemież do roku 1914. Ostatnim właścicielem był Michał Bochwic, inżynier kolejnictwa, który kupił Niemież od Tyszkiewiczów[2].
Pod zaborami wieś i okolica szlachecka; w II Rzeczypospolitej majątek ziemski, okolica szlachecka i parcele. W wieku XIX i w początkach XX w. położona była w Rosji, w guberni wileńskiej, w powiecie wileńskim, w gminie Rudomino. Stanowiła siedzibę okręgu wiejskiego. Po I wojnie światowej pod administracją polską, w Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich. W latach 1920–1922 w składzie Litwy Środkowej.
Od 11 kwietnia 1922[3] Niemież leżał w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie wileńsko-trockim[a], w gminie Rudomino[4].
W 1931 miejscowość liczyła:
- majątek – 48 mieszkańców, zamieszkałych w 2 budynkach,
- okolica – 432 mieszkańców, zamieszkałych w 79 budynkach,
- parcele – 50 mieszkańców, zamieszkałych w 7 budynkach[4].
31 grudnia 2025 roku miejscowość otrzymała status miasteczka[5].
Zabytki
- meczet, zbudowany z drewna w 1909 r.,
- zespół pałacowy z XIX wieku[2].
Religia
Znajdują się tutaj kościół rzymskokatolicki parafii św. Rafała Kalinowskiego w Niemieży oraz meczet.
Uwagi
- ↑ Przynależność wojewódzka i powiatowa zmieniała się. W Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich miejscowość leżała w okręgu wileńskim; w Polsce w Ziemi Wileńskiej (1922– 1926), następnie w województwie wileńskim (1926– 1945). W ZCZW, na Litwie Środkowej i w początkach przynależności do Polski miejscowość należała do powiatu wileńskiego, następnie do powiatu wileńsko-trockiego.
Przypisy
- ↑ Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2019. ISBN 978-83-254-2578-4.
- 1 2 Grzegorz Rąkowski: Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Litwie. Warszawa: Burchard Edition, 1999-10-16, s. 180-181. ISBN 83-87654-07-8.
- ↑ Dz. U. z 1922 r. Nr 26, poz. 213 (ISAP)
- 1 2 Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej.. T. I. Województwo wileńskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1938.
- ↑ 954 Dėl Vilniaus rajono savivaldybės gyvenamųjų vietovių teritorijų ribų ir pavadinimų tvarkymo. Teisės aktų registras. [dostęp 2026-01-04]. (lit.).
Linki zewnętrzne
- Niemież, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 89.
- Archiwalne zdjęcia miejscowości w bibliotece Polona