Noe Trauman

Noe Trauman
Ilustracja
Fotografia policyjna (1894)
Data i miejsce urodzenia

1 stycznia?/13 stycznia 1868
Łódź

Data i miejsce śmierci

2 lipca 1912
Buenos Aires

Przyczyna śmierci

zapalenie płuc

Miejsce spoczynku

cmentarz w Avellaneda

Zawód, zajęcie

przestępca

Noe Trauman (hiszp. Noél Trauman, ur. 1 stycznia?/13 stycznia 1868[1] w Łodzi[2][3][4], zm. 2 lipca[1] 1912[1][5][6] w Buenos Aires[6]) – polski przestępca, pochodzenia żydowskiego. Założyciel organizacji przestępczej Cwi Migdal, działającej na terenie Argentyny i Brazylii.

Życiorys

Był synem szewca Mayera i Liby Traumanów. Miał czworo braci i trzy siostry. W 1888 poślubił w Warszawie Franciszkę Magdalenę Grzivatz. Para w tym samym roku wyemigrowała do Argentyny. Trauman w Argentynie zajmował się stręczycielstwem[a], lichwiarstwem i handlem ludźmi[1], w ramach założonej przez siebie organizacji przestępczej[5], działającej od lat 90. XIX w., początkowo pod nazwą Warszawskiego Towarzystwa Wzajemnej Pomocy w Buenos Aires, oficjalnie zarejestrowanego 7 maja 1906, które w późniejszym okresie zmieniło nazwę na Cwi Migdal. Trauman został pierwszym oficjalnym prezesem organizacji[4], która zatrudniała jednocześnie ponad 300 przestępców, zarządzała siecią domów publicznych, oraz uprowadzała z Europy Wschodniej młode kobiety, kusząc je wizją dostatniego życia[6][4].

Trauman prawdopodobnie miał cztery żony jednocześnie. Oficjalnie drugi raz ożenił się z Sarą z domu Dessel (w 1907)[5], ponadto miał poślubić dwie kobiety w obrządku hebrajskim. Kobiety te były odpowiedzialne za prowadzenie domów publicznych organizacji Traumana, a małżeństwo z nim miało zapewnić im protekcję[4].

Trauman zmarł w wyniku zapalenia płuc[1][6]. Został pochowany na cmentarzu w Avellaneda w Buenos Aires[1][5].

Życiorys Traumana nie został szczegółowo rozpoznany. Wiele z publikacji przedstawia sprzeczne bądź niepotwierdzone informacje, przypisując mu walkę z caratem, dokonywanie zamachów bombowych na carskich żołnierzy, a także działalność anarchistyczną, czy przyjaźń z Michaił Bakuninem (który zmarł, gdy Trauman miał 8 lat)[6]. Znaczna część z przypisywanej mu działalności stanowi fikcję literacką i pochodzi m.in. z tomu X komiksu Corto Maltese autorstwa Hugo Pratta (1987)[7][8][9] oraz książki Gerardo Bra, La organización negra: la increíble historia de la Zwi Migdal (1982), a przedstawione w nich wydarzenia nie w pełni zostały udowodnione[10][6].

Odniesienia w kulturze

Postać Noe Traumana pojawia się m.in.:

  • w prologu autorstwa Juana Antonia de Blasa do włoskiego wydania komiksu z serii Corto Maltese (tom X pt. „Tango”) autorstwa Hugo Pratta z 1987 roku[7][8][9][6][1],
  • w 1 sezonie argentyńskiej telenoweli „Argentina, tierra de amor y venganza” (2019), której akcja rozgrywa się w latach 30. XX w. w Argentynie[1],
  • na kartach powieści Elsy Drucaroff „Piekło obiecane” (2006), w której wymieniany jest z nazwiska[4],

Noe Trauman mógł stanowić inspirację dla sportretowania kryminalisty Haffnera „Melanholijnego Alfonsa” w powieści „Siedmiu szaleńców” (1929) Roberto Arlta[11][1].

Uwagi

  1. ↑ W Argentynie prostytucja i czerpanie korzyści z niej nie były wówczas nielegalne[1][4].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 José Luis Scarsi, La verdad sobre Noé Trauman: jefe de proxenetas, dos esposas con papeles y ninguna relación con Raquel Liberman [online], infobae, 24 czerwca 2023 [dostęp 2024-12-18] (hiszp.).
  2. ↑ Lázaro Covadlo, Las salvajes muchachas del partido, Editorial Candaya, 2009, ISBN 978-84-937077-0-5 [dostęp 2024-12-18] (hiszp.).
  3. ↑ Łódzki władca niewolników w Buenos Aires [online], trojka.polskieradio.pl [dostęp 2024-12-18].
  4. 1 2 3 4 5 6 Furio Biagini. L’incredibile storia di Noe Trauman e della Zwi Migdal. „Clio. Rivista trimestrale di studi storici”. 40 (4), s. 723–740, 10-12 2004. Rzym: Elsinore. [dostęp 2021-02-07]. (wł.).
  5. 1 2 3 4 Mir Yarfitz, Polacos, White Slaves, and Stille Chuppahs: Organized Prostitution and the Jews of Buenos Aires, 1890-1939 [online], University of California, 2012 [dostęp 2024-12-18] (ang.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 José Luis Scarsi, Tmeiim: los judíos impuros. Historia de la Zwi Migdal, Editorial Maipue, 2018, ISBN 978-987-4490-07-0 [dostęp 2024-12-19] (hiszp.).
  7. 1 2 Hugo Pratt, Tango, Tournai: Casterman, 1987, ISBN 978-2-203-33223-2 [dostęp 2024-12-18].
  8. 1 2 Tango 2 [online], T.O.B. DOSSIER [dostęp 2024-12-18] (wł.).
  9. 1 2 I. B. Singer dalle parti di via Krochmalna | Francesco M. Cataluccio [online], doppiozero.com [dostęp 2024-12-18] (wł.).
  10. ↑ Gerardo Bra, La organización negra: la increíble historia de la Zwi Migdal, Corregidor, 1982, ISBN 978-950-05-1242-8 [dostęp 2024-12-19] (hiszp.).
  11. ↑ Sourtech, La dramática historia real en la que se basa el personaje de la „China” Suárez [online], Big Bang! News [dostęp 2024-12-19] (hiszp.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.