Norbert Adamowicz

Norbert Adamowicz
Alena
kapral podchorąży kapral podchorąży
Data i miejsce urodzenia

18 stycznia 1919
Ostrołęka

Data i miejsce śmierci

1984
Kraków

Przebieg służby
Siły zbrojne

AK Armia Krajowa
Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa,
działania zbrojne podziemia antykomunistycznego w Polsce

Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920–1941) Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (złota)

Norbert Adamowicz, ps. „Alena” (ur. 18 stycznia 1919 w Ostrołęce, zm. 1984 w Krakowie) – żołnierz Armii Krajowej, Armii Krajowej Obywatelskiej, Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, uczestnik walk partyzanckich (także po 1945 roku)[1], działacz społeczny[2].

Życiorys

Rodzina i edukacja

Pochodził ze szlacheckiej rodziny herbu Leliwa, był synem Aleksandra i Bronisławy z d. Jasińskiej. Uczęszczał do Gimnazjum i Liceum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Ostrołęce. Był absolwentem wydziału administracyjnego Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie (1939)[1].

Partyzantka w czasie II wojny światowej

Od października 1939 roku Adamowicz działał na terenie powiatu ostrołęckiego i Ostrołęki w zakonspirowanych kołach Służby Zwycięstwu Polski[3]. Pseudonim „Alena” przyjął jako kombinację pierwszych liter herbu Leliwa i własnych inicjałów. Od kwietnia 1941 roku był zaangażowany w działalność konspiracyjną AK najpierw w stopniu plutonowego podchorążego, a później podporucznika. Pełnił funkcję adiutanta komendanta okręgu Ostrołęka Armii Krajowej por./kpt. Edwarda Filochowskiego „Sana” oraz funkcję szefa Biura Informacji i Propagandy tegoż okręgu[1][4]. Pracował w zamienionym na niemiecki urząd Rejonie Dróg Wodnych (Strommeisterei Scharfenwiese) w Ostrołęce, gdzie udający wodniaków AK-owcy pod dowództwem Ryszarda Pszczółkowskiego zorganizowali gniazdo „Gryfa”. „Alena” został tłumaczem i sekretarzem strommeistera Fritza Wittrina. Przekonany przez „Alenę”, że do regulacji Narwi niezbędny jest były kierownik Rejonu Dróg Wodnych Konrad Wojnar, Wittrin napisał prośbę o zwolnienie specjalisty z Dachau, co nastąpiło 24 sierpnia 1940 roku[5]. Na strychu Rejonu Dróg Wodnych mieściła się baza przerzutowa broni, amunicji, sprzętu wojskowego, a w piwnicy – nasłuch radiowy oraz magazyn produktów żywnościowych dla potrzebujących Polaków[6].

Konspiratorzy z gniazda „Gryfa” mieli wtyczkę w gestapo i na wieść o planowanej operacji niemieckiej schronili się w lesie. Uformowali kilkuosobowe grupy partyzantów, które rozbrajały niemieckie patrole i posterunki żandarmerii. Po nieudanym przyłączeniu się do zbliżających się w 1944 roku radzieckich wojsk Adamowicz wyprowadził swój oddział do Puszczy Zielonej, walcząc z komunistyczną władzą. Został żołnierzem Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość pod dowództwem płk. Władysława Liniarskiego „Mścisława”. Namówiony przez przyjaciela do opuszczenia partyzantki, pod przybranym konspiracyjnym nazwiskiem Bolesław Kosecki, wyjechał do Góry Kalwarii[1], gdzie w 1946 roku[4] poślubił wdowę po Tomaszu Musiałowskim, szefie AK w Górze Kalwarii[1][7] – Sabinę Danutę Musiałowską ps. „Marzena”, łączniczkę AK w obwodzie „Głuszec”[7].

Praca zawodowa i działania społeczne

W 1947 roku Norbert Adamowicz ujawnił się. Pracował w Górze Kalwarii w młynie teścia jako księgowy. Pracę w tym miejscu kontynuował, gdy młyn został upaństwowiony. W latach 60. XX wieku awansował na kierownika, później podjął pracę w Gminnej Spółdzielni. Odpowiadał za zaopatrzenie rolników w materiały budowlane, węgiel i materiały do produkcji rolnej[8].

Od 1947 roku był działaczem Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego w Górze Kalwarii, Piasecznie i Warszawie. Był delegatem na VIII Kongres ZSL w 1980 roku. W latach 1980–1984 należał do Głównej Komisji Rewizyjnej Naczelnego Komitetu ZSL. Pełnił funkcję radnego i członka Prezydium MRN w Górze Kalwarii, był radnym PRN w Piasecznie, przewodniczył komisjom rad, Konwentowi Seniorów, klubom radnych, sesjom PRN. Przez wiele lat był ławnikiem Sądu Powiatowego[8]. W Górze Kalwarii przyczynił się m.in. do budowy Liceum Ogólnokształcące im. ks. Zygmunta Sajny. Tak zaangażował się w działalność na rzecz Góry Kalwarii, że w opinii mieszkańców zyskał miano „ojca miasta”[1].

W mowach pogrzebowych żegnano go jako szlachetnego człowieka, który czuł się użytecznym i był efektywny w swoich działaniach oraz był autorytetem w szerokim środowisku. Jan Lempkowski powiedział: Swą postawą i pracowitością zarażałeś szlachetnymi przymiotami prawdziwego człowieczeństwa[9].

Życie prywatne

Od 25 lipca 1946 roku[4] żoną Adamowicza była Sabina Danuta Musiałowska z domu Proszewska ps. „Marzena”, łączniczka AK w obwodzie „Głuszec”[7], wdowa po zamordowanym przez gestapo Tomaszu Musiałowskim, komendancie górskokalwaryjskiego obwodu AK, inżyniera lotnictwa, który pracował m.in. przy konstruowaniu przedwojennego polskiego bombowca Łoś[2]. Mieli pięcioro dzieci: Leszka, Marka, Iwonę, Beatę i Piotra. Wychowywali też córkę Ewę z pierwszego małżeństwa żony[1].

Norbert Adamowicz został pochowany w Górze Kalwarii[1].

Odznaczenia

Upamiętnienie

W 2004 roku dwa rozkazy z 25 sierpnia 1943 roku, podpisane przez płk. Władysława Liniarskiego „Mścisława”, Komendanta Okręgu Białostockiego ZWZ-AK, umieszczone w szklanej buteleczce, zostały odnalezione w fundamencie rozbieranego domu przy ul. Batorego w Ostrołęce. Z jednego wynika, że po ukończeniu zastępczego Kursu Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty Norbert Adamowicz otrzymał awans na kaprala podchorążego rezerwy, z drugiego, że za wyróżniającą się służbę w wojsku konspiracyjnym uzyskał stopień starszego strzelca. Znalezisko trafiło do zbiorów Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce[11].

Jako działacz społeczny przyczynił się do rozwoju Góry Kalwarii, za co został uhonorowany nadaniem jego imienia jednej z ulic[1].

W Towarzystwie Przyjaciół Ostrołęki 8 czerwca 2026 roku odbyło się spotkanie upamiętniające „Alenę” i jego brata, Zbigniewa Adamowicza ps. „Dąb”, z udziałem Anny i Piotra (syn Norberta) Adamowiczów[12].

Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Jacek Pawłowski, Alena – ojciec miasta, „Tygodnik Ostrołęcki”, 30 grudnia 2004 [dostęp 2023-03-20].
  2. 1 2 3 Piotr Chmielewski, Piotr Adamowicz, Lista pisana męczeńską krwią, „Nad Wisłą”, 10 listopada 2011 [dostęp 2023-03-20].
  3. ↑ Czesław Parzych, 200 lat cmentarza parafialnego w Ostrołęce, Ostrołęka: Towarzystwo Przyjaciół Ostrołęki, 2017, s. 276, ISBN 978-83-64200-32-8.
  4. 1 2 3 Kazimierz Krajewski (red.), Mazowsze i Podlasie w ogniu 1944-1956. Powiat Ostrołęka. Materiały z sesji naukowej „Powiat Ostrołęka w pierwszej dekadzie rządów komunistycznych”, zorganizowanej 23 października 2008 r. przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie i Prezydenta Ostrołęki, Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, Oficyna Wydawnicza RYTM, 2009, s. 18, 19, 36, 590, 611, 708, ISBN 978-83-7629-085-0, ISBN 978-83-7399-369-3.
  5. ↑ Barbara Zakrzewska, Ach, te korzenie!, [w:] Ostrołęka pełna wspomnień. Zeszyt 10, Ostrołęka: Towarzystwo Przyjaciół Ostrołęki, 2022, s. 69, ISBN 978-83-64200-62-5.
  6. ↑ Gniazdo „Gryfa”, [w:] Witold Popiołek, Narew pełna wspomnień, Ostrołęka: Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe, 2002, s. 87–97, ISBN 83-86122-43-9.
  7. 1 2 3 4 Zbigniew Adamowicz, Ruch oporu na Kurpiach, [w:] Chłopcy z lasu, cz. 3. Wspomnienia leśników – kombatantów, Warszawa: Oficyna edytorska „Wydawnictwo Świat”, 1998, s. 14,15.
  8. 1 2 Rozdział 33. Norbert Adamowicz (1919-1984), [w:] Jan Lempkowski, Listki Pamięci. Z dziejów Liceum Ogólnokształcącego w Górze Kalwarii, Góra Kalwaria 2009, s. 249, ISBN 978-83-914174-1-6.
  9. 1 2 Norbert Adamowicz (1919–1984), [w:] Jan Lempkowski, Listki pamięci. Z dziejów Liceum Ogólnokształcącego w Górze Kalwarii, 2008, s. 254, ISBN 978-83-914174-1-6.
  10. 1 2 Władysław Żarski-Zajdler, Ruch oporu w latach 1939–1944 na Białostocczyźnie. Raport materiałowy. Część 2, Warszawa 1968, s. 82.
  11. ↑ Alena, [w:] Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce [online], 3 czerwca 2020 [dostęp 2023-03-20].
  12. ↑ Norbert Adamowicz „Alena” – bohater Armii Krajowej wspominany w Ostrołęce (zdjęcia, wideo) [online], mojaostroleka.pl, 8 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-11].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.