Oświata
Oświata – działalność edukacyjna polegająca na upowszechnianiu wykształcenia ogólnego i zawodowego oraz realizowaniu zadań wychowawczych w celu zapewnienia jednostkom wszechstronnego rozwoju i pomyślnej egzystencji, a społeczeństwu więzi kulturalnych łączących jego przeszłość historyczną z teraźniejszością i budową pomyślnej przyszłości[1]. Jest ona realizowana poprzez system oświaty[2], tj.:
- system wychowania w rodzinie;
- system szkolnictwa (z wyłączeniem odrębnego systemu szkolnictwa wyższego);
- system kształcenia równoległego;
- system kształcenia ustawicznego.
Polskie prawo
1. Konstytucja RP (art. 70):
- prawo do nauki (ust. 1 zd. 1);
- obowiązek szkolny (ust. 1 zd. 2 i 3);
- zespół gwarancji prawa (ust. 2, ust. 3 zd. 1 i 2, ust. 4);
- gwarancję wolności wyboru szkoły w ograniczonym zakresie (ust. 3 zd. 1);
- wolność zakładania wszelkich typów szkół (ust. 3 zd. 2 i 3);
- podstawy systemu oświaty (ust. 2, 3, 5).
2. Podstawowymi aktami prawnymi o randze ustawowej regulującymi ustrój oświaty w Rzeczypospolitej Polskiej są:
- ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 (ISAP))
- ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2022 r. poz. 2230 (ISAP))
- ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2026 r. poz. 515 (ISAP)).
- ustawa z dnia 12 kwietna 2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami (Dz. U. z 2019 r. poz. 1078 (ISAP))
3. Ponadto przepisy dotyczące oświaty zawarte są m.in. w:
- ustawie z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U. z 2024 r. poz. 1606 (ISAP)),
- ustawie z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U. z 2026 r. poz. 166 (ISAP)),
- ustawie z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. z 2026 r. poz. 163 (ISAP)),
- ustawie z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2026 r. poz. 620 (ISAP)),
- ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1673 (ISAP)),
- ustawach o stosunku Państwa do poszczególnych kościołów i związków wyznaniowych,
- ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 81 (ISAP)),
- ustawie z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 75 (ISAP)),
- art. 129-134 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 911 (ISAP)),
- dziale dziesiątym ustawy z dnia 26.06.1974 r. – Kodeks pracy,
- rozdziale 4 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 529 (ISAP)),
- rozdziale 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r. poz. 1575 (ISAP))
- art. 66 ust. 1 pkt 17 oraz art. 75 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 (ISAP))
- art. 3 ust. 3 oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2026 r. poz. 156 (ISAP)),
- art. 6 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1437 (ISAP))
- art. 8 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2026 r. poz. 141 (ISAP)),
- art. 4 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. z 2022 r. poz. 1575 (ISAP)).
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Okoń 1998 ↓, s. 279.
- ↑ Okoń 1998 ↓, s. 280.
Bibliografia
- Wincenty Okoń, Nowy słownik pedagogiczny, wyd. 2 rozszerzone, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie "Żak", 1998, ISBN 978-83-86770-96-0.