Octavia E. Butler

Octavia E. Butler urodziła się 22 czerwca 1947 w Pasadenie w Kalifornii, na przedmieściach Los Angeles. Była jedynaczką Octavii Margaret Guy, pracującej jako służąca, oraz Laurice’a Jamesa Butlera, pracującego jako pucybut. Jej ojciec zmarł, gdy miała trzy lata^[7][8]. Wychowywała się pod opieką matki i babki, ze strony matki w surowym środowisku baptystycznym, które później wspominała jako istotny element swojego dzieciństwa^[9].

Dorastając w Pasadenie, Butler doświadczała ograniczonej różnorodności kulturowej i etnicznej w realiach faktycznej segregacji rasowej w okolicznych społecznościach. Towarzyszyła matce w pracy sprzątaczki, gdzie obie jako pracownice wchodziły do domów białych rodzin tylnymi drzwiami. Jej matka była często źle traktowana przez pracodawców^[10][11][12].

Od najmłodszych lat Octavia E. Butler zmagała się z niemal paraliżującą nieśmiałością, która utrudniała jej kontakty z innymi dziećmi. Jej niezręczność społeczna, w połączeniu z lekką dysleksją sprawiającą, że nauka w szkole była dla niej udręką, czyniły ją łatwym celem dla prześladowców^[13]. Octavia E. Butler uważała, że jest brzydka i głupia, niezdarna oraz społecznie beznadziejna^[14]. W rezultacie często spędzała czas na czytaniu w Pasadena Central Library^[15]. Pisała również obficie w swoim dużym różowym zeszycie^[14].

Na początku interesowała się przede wszystkim baśniami i opowieściami o koniach, jednak szybko zaczęła sięgać po magazyny science fiction, takie jak „Amazing Stories”, „Galaxy Science Fiction” oraz „The Magazine of Fantasy & Science Fiction”. Z czasem zaczęła czytać i poznawać twórczość takich autorów jak John Brunner, Zenna Henderson oraz Theodore Sturgeon^[12][16].

W wieku 10 lat Butler błagała matkę o zakup maszyny do pisania marki Remington, na której wystukiwała swoje historie dwoma palcami^[14]. W wieku 12 lat obejrzała film Devil Girl from Mars (1954) i uznała, że potrafiłaby napisać lepszą historię. W tym okresie zaczęła tworzyć pierwsze szkice opowieści, które później stały się podstawą jej cyklu Patternmaster^[16]. Do tego momentu, nieświadoma przeszkód, jakie mogą napotykać czarnoskóre pisarki, po raz pierwszy zaczęła wątpić w siebie w wieku 13 lat, kiedy jej ciotka Hazel, mając dobre intencje, powiedziała: Kochanie… Murzyni nie mogą być pisarzami^[17]. Mimo to Butler nie zrezygnowała z pragnienia publikacji swojej historii i poprosiła nawet swojego nauczyciela nauk ścisłych z gimnazjum, Williama Pfaffa, aby przepisał na maszynie pierwszy rękopis, który wysłała do magazynu wydającego literaturę science fiction^[14][18].

Po ukończeniu John Muir High School w 1965 Butler pracowała w ciągu dnia, a wieczorami uczęszczała do Pasadena City College^[18]. Jako studentka pierwszego roku wygrała ogólnouczelniany konkurs na opowiadanie, zdobywając swoje pierwsze zarobki jako pisarka – 15 dolarów^[14]. W tym samym okresie wpadła na zalążek pomysłu, który później przerodził się w powieść Kindred. Jeden z jej afroamerykańskich kolegów zaangażowanych w ruch black power głośno krytykował wcześniejsze pokolenia Afroamerykanów za uległość wobec białych. Jak Butler wyjaśniała w późniejszych wywiadach, jego komentarze stały się impulsem do stworzenia historii, która nadaje temu historyczny kontekst, pokazując, że taka uległość może być rozumiana jako milcząca, ale świadoma strategia przetrwania^[11][19]. W 1968 ukończyła Pasadena City College, uzyskując dyplom ze specjalizacją w historii^[9][12].

Choć matka chciała, aby córka została sekretarką i miała stabilny dochód^[11], Butler nadal podejmowała się różnych prac dorywczych. Wybierała raczej mniej wymagające zajęcia, które pozwalały jej wstawać o drugiej lub trzeciej nad ranem, aby pisać. Sukces nadal jednak pozostawał poza jej zasięgiem. Początkowo stylizowała swoje opowiadania na fantastykę naukową, zdominowaną przez białych mężczyzn, które czytała w młodości^[10][14]. Zapisała się na California State University, jednak później przeniosła się na kursy pisarskie prowadzone w ramach UCLA Extension.

Podczas Open Door Workshop organizowanych przez Writers Guild of America West – programu mentoringowego dla pisarzy z mniejszości – jej twórczość zrobiła wrażenie na jednym z wykładowców, znanym pisarzu science fiction Harlanie Ellisonie. Zachęcił on ją do udziału w sześciotygodniowych warsztatach Clarion Workshop w Pensylwanii. Tam Butler poznała czarnoskórego pisarza Samuela R. Delany, który stał się jej przyjacielem^[20]. Sprzedała również swoje pierwsze opowiadania: Childfinder Ellisonowi, do jego niewydanej antologii The Last Dangerous Visions (ostatecznie opublikowanej w Unexpected Stories w 2014^[21][22]); oraz Crossover Robertowi Wilsonowi, dyrektorowi warsztatów Clarion Workshop, który opublikował je w antologii z 1971^{[9][12][23][18]}.

Przez kolejne pięć lat pracowała nad powieściami, które później stały się znane jako cykl Patternmaster: Patternmaster (1976), Umysł mojego umysłu(1977) oraz Survivor (1978). W 1978 mogła zrezygnować z pracy dorywczej i utrzymywać się wyłącznie z pisania.

Następnie zrobiła przerwę od serii „Patternist”, aby przeprowadzić badania i napisać samodzielną powieść Kindred (1979). Cykl domknęła później książkami Dzikie Nasienie(1980) oraz Clay's Ark (1984).

Przełom w karierze Butler nastąpił w 1984, kiedy opowiadanie Speech Sounds zdobyło Nagrodę Hugo za najlepsze opowiadanie. Rok później Bloodchild również zostało uhonorowane Nagrodą Hugo, a także Nagrodą Locusa oraz Science Fiction Chronicle Reader Award w kategorii dla najlepszej noweli. W tym samym okresie Butler podróżowała do amazońskiego lasu deszczowego i Andów, zbierając informacje do trylogii Xenogenesis: Dawn (1987), Adulthood Rites (1988) oraz Imago (1989)^[12]. W 2000 roku cykl ten został wydany ponownie jako zbiór Lilith's Brood.

W latach 90. Butler ukończyła powieści, które umocniły jej pozycję jako autorki: Przypowieść o siewcy (1993) oraz Przypowieść o talentach (1998). W 1995 została pierwszą pisarką science fiction wyróżnioną stypendium MacArthur Foundation w ramach programu MacArthur Fellowship, które wiązało się z nagrodą finansową w wysokości 295 000 dolarów^[24][25].

W 1999, po śmierci matki, przeniosła się do Lake Forest Park w stanie Waszyngton^[26]. Przypowieść o talentach otrzymała Nagrodę Nebula dla najlepszej powieści, a Butler planowała napisanie kolejnych czterech książek z cyklu o przypowieściach: Parable of the Trickster, Parable of the Teacher, Parable of Chaos oraz Parable of Clay. Jednak po kilku nieudanych próbach rozpoczęcia Parable of the Trickster zdecydowała się przerwać pracę nad serią^[27].

W późniejszych wywiadach Butler wyjaśniała, że badania i praca nad powieściami z cyklu o przypowieściach stały się dla niej przytłaczające i wywoływały stany depresyjne, dlatego zdecydowała się przejść do pisania czegoś „lżejszego” i „bardziej zabawnego”. W rezultacie powstała jej ostatnia książka – science fiction z elementami wampirycznymi Fledgling (2005)^[28].

W ostatnich latach życia Butler zmagała się z blokadą twórczą oraz depresją, częściowo spowodowaną skutkami ubocznymi leków na nadciśnienie^[18][29]. Mimo to nadal pisała i regularnie prowadziła zajęcia w Clarion Workshop. W 2005 została wprowadzona do International Black Writers Hall of Fame przy Chicago State University^[10].

Octavia E. Butler zmarła 24 lutego 2006 w wieku 58 lat poza swoim domem w Lake Forest Park w stanie Waszyngton^[30]. Ówczesne doniesienia prasowe były niespójne co do przyczyny jej śmierci: część źródeł podawała udar mózgu, inne sugerowały, że przyczyną były obrażenia głowy po upadku i uderzeniu o brukowaną ścieżkę przed domem^[31]. Inna interpretacja, popierana przez magazyn „Locus”, zakłada, że to udar spowodował upadek, a następnie wtórne obrażenia głowy^[32].

Octavia E. Butler utrzymywała długotrwałe relacje z Huntington Library i w testamencie zapisała jej swoje archiwum, obejmujące rękopisy, korespondencję, prace szkolne, zeszyty oraz fotografie^[33]. Zbiór, liczący łącznie 9 062 elementy w 386 pudłach, 1 tomie, 2 segregatorach i 18 afiszach, został udostępniony badaczom w 2010^[34]. Butler przekazała również jedną ze swoich maszyn do pisania do Smithsonian Institution’s Anacostia Community Museum na potrzeby wystawy z lat 2003–2004, poświęconej literaturze Afroamerykanów^[35].

• Przypowieść o siewcy (Parable of the Sower 1993)
• Przypowieść o talentach (Parable of the Talents 1998)

• Patternmaster ( 1976)
• Umysł mojego umysłu (1977)
• Survivor (1978)
• Dzikie Nasienie (1980)
• Clay's Ark (1984)
• Seed to Harvest (2007)

• Dawn (1987)
• Adulthood Rites (1988)
• Imago (1989)
• Xenogenesis (1989)
• Lilith's Brood (2000)