Ojkofobia

Roger Scruton, twórca terminu

Ojkofobia, także oikofobia (gr. οἶκος + φόβος „strach przed domem, rodziną”) – termin wprowadzony przez konserwatywnego[1][2][3][4][5] intelektualistę Rogera Scrutona oznaczający odrzucenie (od rezerwy do nienawiści) rodzimej kultury i apologię innych systemów wartości[6][7][8]. Scruton używał terminu „ojkofobia” jako przeciwieństwa ksenofobii[7]. Ojkofobia jest związana z ksenofilią[9], czyli bezkrytycznością otwartością i sympatią do tego, co obce[10][11].

Definicje

W literaturze terminu ojkofobia użył w 1808 roku poeta romantyczny Robert Southey do określenia tęsknoty za opuszczeniem domu rodzinnego[12]. Terminem tym w 2004 roku[7] Scruton określił zjawisko kryzysu tożsamości społecznej charakteryzującego dekadencką fazę rozwoju cywilizacji, a przypisywaną środowiskom lewicowym i liberalnym[6]. W opisie Scrutona ojkofobia jest przeciwieństwem ojkofilii, rozumianej jako miłość do domu, do tego co nasze. Przyczyn opisywanego zjawiska upatruje w buncie młodzieży oraz aktywnościach kojarzonych z poglądami lewicowymi, takich jak odrzucenie tradycji i działań o charakterze inżynierii społecznej[13]. Za charakterystyczne uważa samookreślenie tych grup jako obrońców przed ksenofobią rozumianą jako awersja do „obcych”, bez precyzyjnego określenia sensu i aspektów zarzutów, a także poprawne politycznie szermowanie hasłami walki z seksizmem, rasizmem, homofobią i antysemityzmem[6]. Deklarowanym celem ich działania jest stworzenie inkluzywnego, otwartego, społeczeństwa wielokulturowego[6]. W opinii Scrutona część tzw. elit intelektualnych i politycznych Europy popada w ojkofobię. Postawę wyrzeczenia się dziedzictwa i domu, wyrażaną hasłem „tam moja ojczyzna, gdzie mi dobrze”[8], przypisuje instytucjom międzynarodowym (takim jak Unia Europejska) oraz szeroko rozumianym intelektualistom kosmopolitycznym, pragmatycznym i postmodernistycznym[14]. Jako skrajną formę ojkofobii określana jest nienawiść do rodziny, ojczyzny, kultury narodowej i wspólnoty cywilizacyjnej[6][15][16], wyobcowanie połączone z niezadomowieniem, lękiem i frustracją[17]. Przyczyn upatruje autor w zeświecczeniu społeczeństwa[6]. Jako remedium wskazuje powrót do metafizyki realistycznej, antropologii i w konsekwencji – klasycznej cywilizacji chrześcijańskiej[6]. Scruton uważa, że ojkofobia jest zagrożeniem dla istnienia narodu[18].

Termin medyczny

Ojkofobia jako przykład rzadko używanego terminu psychiatrycznego pojawia się w tekście z roku 1910 w British Medical Journal[19]. Jako przykład terminu pochodzenia greckiego wymieniona jest także w pracy Philippe Chaslina[20]. W „The Encyclopedia of Phobias, Fears, and Anxieties” lęk przed domem, inaczej ojkofobia lub ekofobia jest zdefiniowana jako lęk przed otoczeniem domowym, w tym sprzętem gospodarstwa domowego oraz innymi przedmiotami stanowiącymi wyposażenie domu[21].

Międzynarodowa klasyfikacja chorób i problemów zdrowotnych ICD10[22][23], podręczniki medyczne[24][25] ani publikacje medyczne[26] nie wymieniają ojkofobii jako zaburzenia.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ J. Bartyzel, Konserwatyzm, [w:] Bartyzel J., Szlachta B., Wielomski A., Encyklopedia polityczna, t. 1: Myśl polityczna: główne pojęcia, doktryny i formy ustroju, Radom 2007, s. 171.
  2. ↑ K. Brzechczyn, Patriotyzm – nacjonalizm – ojkofobia w myśli Rogera Scrutona, „Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria” 2020, nr 1 (113), s. 51.
  3. ↑ A. Żywiołek, Intelektualista jako upadły prorok. Dyskretny, retoryczny urok Syrakuz, „Rocznik Komparatystyczny” 2019, nr 10, s. 189.
  4. ↑ Z. Ambrożewicz, Dlaczego islam nie akceptuje Zachodu? Rogera Scrutona próba odpowiedzi, „Nurt SVD” 2017, nr 2, s. 505.
  5. ↑ M. Stachurski, Rodzina jako przedmiot namysłu filozoficznego – o teorii i praktyce. Spojrzenie metafizyczno-egzystencjalne (Gabriel Marcel – Roger Scruton), „Człowiek w Kulturze” 2023, nr 1, s. 158.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 Jacek Bartyzel, Ojkofobia, [w:] Encyklopedia „Białych Plam”. T. XIII. Radom: Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2004, ISBN 83-88822-88-8, s. 223–227.
  7. 1 2 3 Roger Scruton, England and the Need for Nations (Londyn: Civitas, 2004), s. 33–38 and for the excerpt of Scruton’s definition.
  8. 1 2 Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku; Monika Żmudzka-Brodnicka: Polski patriotyzm a globalny sport; Rocznik Naukowy Tom XXII 2012, strona 78.
  9. ↑ Marta Urbaniak-Piotrowska, Ojkofobia: przyczyny, objawy i wpływ na społeczeństwo [online], Zwierciadło, 2023 [dostęp 2025-09-04] (pol.).
  10. ↑ Marian Golka: Wokół problematyki pogranicza, [w:] Aspekty kulturowe i cywilizacyjne – Paradoksy obcości. W: Transgraniczność w perspektywie socjologicznej Pogranicza i centra współczesnej Europy. T. Tom IX, część 1. Zielona Góra: Lubuskie Towarzystwo Naukowe, 2014, s. 174–175, seria: Księga pamiątkowa z okazji Jubileuszu 20-lecia Instytutu Socjologii Uniwersytetu Zielonogórskiego. ISBN 978-83-88317-13-2.
  11. ↑ Iwona Wieżel: Sprawozdanie z konferencji 1st ACS Summer Institute on Critical Literacies, Ghent (Belgia), 11–15 lipca 2011 roku. W: Studia Medioznawcze. T. 4/47. Warszawa: Instytut Dziennikarstwa UW, 2011, s. 146.
  12. ↑ Robert Southey: Letters from England. Londyn: 1808, s. 346.
  13. ↑ Byrne William F. „Conservatism and conservation”. Humanitas 26.1-2 (2013): 161-168.
  14. ↑ Smith Brian. „Roger Scruton and the Conservation of Culture.” Society 45.6 (2008): 557-561.
  15. ↑ W literaturze naukowej termin ten też jest definiowany jako „rezerwa lub nienawiść do wszystkiego, co ojczyste”, zob. P. Tarasiewicz, Szanse patriotyzmu w „globalnej wiosce”, „Cywilizacja”, 2008, nr 27, s. 45.
  16. ↑ Szersze ujęcie terminu brzmi: „odraza do miejsca w przestrzeni i historii”, zob. G. Szwat-Gyłybowa, (Nie)konwencjonalny trakt outsidera. O dylematach bułgarskich intelektualistów, [w:] „Topografia tożsamości”, t. 2, red. A. Firlej, W. Jóźwiak, Poznań 2012, s. 44. ISBN 978-83-232-2438-9.
  17. ↑ Oikofobia jako doświadczenie kulturowe, „Kultura i Historia”, 2012, nr 22.
  18. ↑ Piotr Sobański, Alfred Staszak, Ojkofobia i ksenofobia – uwagi o potrzebie prawnokarnej reakcji na zachowania skrajne związane z nienawiścią, Prokuratura i Prawo nr 10.2024, s. 30, ISSN 2957-1065.
  19. ↑ Letters, Notes, and Answers. „Br Med J.; 1(2561): 300.”. 2561 (1), s. 300, 1910 Jan 29.
  20. ↑ G.E. Berrios, F. Fuentenebro, P. Chaslin, P. Chaslin. Philippe Chaslin and descriptive psychopathology. Is ‘psychiatry’ a well made language?. „Hist Psychiatry”. 6 (23 Pt 3), s. 395–405, Sep 1995. DOI: 10.1177/0957154X9500602307. PMID: 11639854.
  21. ↑ Ronald M. Doctor, Ada P. Kahn, Christine Adamec: The Encyclopedia of Phobias, Fears, and Anxieties (wyd III). Facts on File, 2008, s. 281.
  22. ↑ Stanisław Pużyński & Jacek Wciórka: Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Badawcze kryteria diagnostyczne. Kraków, Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, 1998, s. 92. ISBN 83-85688-37-4.
  23. ↑ Stanisław Pużyński & Jacek Wciórka: Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne. Kraków, Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, 2000, s. 121–122. ISBN 83-85688-25-0.
  24. ↑ Jolanta Rabe-Jabłońska: Zaburzenia nerwicowe. W: Marek Jarema, Jolanta Rabe-Jabłońska: Psychiatria. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2011, s. 227, seria: Podręcznik dla studentów medycyny. ISBN 978-83-200-4180-4.
  25. ↑ Janusz Rybakowski: Zaburzenia lękowe w postaci fobii. W: Janusz Rybakowski, Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka: Psychiatria. Wrocław: Elsevier, 2012, s. 389. ISBN 978-83-7609-114-3.
  26. ↑ PubMed. US National Library of Medicine, National Institutes of Health. [dostęp 2018-09-28].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.