Okularkowate

Okularkowate
	Gymnophthalmidae
	Fitzinger, 1826
	; Bachia bicolor
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Nadrodzina	Gymnophthalmoidea
Rodzina	okularkowate
	Typ nomenklatoryczny
	Gymnophthalmus Merrem, 1820
Podrodziny i rodzaje
	6 podrodzin – zobacz opis w tekście
	6 podrodzin – zobacz opis w tekście

Okularkowate^[2], jaszczurki (teidy) okularowe, mikroteidy (Gymnophthalmidae) – rodzina małych jaszczurek z rzędu łuskonośnych (Squamata), przez niektórych herpetologów łączona w jedną grupę z rodziną Teiidae.

Występują w Ameryce Północnej i Południowej – od Meksyku po Argentynę, także na Małych Antylach^[3]. Zajmują różnorodne siedliska, od suchych, pustynnych, po wilgotne lasy równikowe, w ściółce leśnej, niektóre ziemnowodne.

Obecnie do Gymnophthalmidae zaliczanych jest około 300 współczesnych gatunków^[4]. Są formami jajorodnymi. Znanych jest kilka gatunków partenogenetycznych (Gymnophthalmus). Ciało wydłużone, niektóre mają kończyny częściowo (Bachia) lub całkowicie (Calyptommatus) zredukowane. Długość głowy i tułowia do 6 cm, długość całkowita do 10 cm. Ogon może być odrzucany w obliczu zagrożenia. Większość jest aktywna w ciągu dnia, chociaż prowadzą skryty tryb życia, przez co często są uważane za gatunki nocne. Żywią się owadami i innymi bezkręgowcami.

Systematyka

Do rodziny należą następujące podrodziny^[4]:

Bachiinae^[5] Colli, Hoogmoed, Cannatella, Cassimiro, Gomes, Ghellere, Nunes, Pellegrino, Salerno, Souza & Rodrigues, 2015
Cercosaurinae Gray, 1838
Ecpleopodinae Fitzinger, 1843
Gymnophthalminae Fitzinger, 1826
Rhachisaurinae Pellegrino, Rodrigues, Yonenaga-Yassuda & Sites Jr, 2001 – jedynym przedstawicielem jest Rhachisaurus brachylepis (Dixon, 1974)
Riolaminae^[6] Kok, 2015

Przypisy

↑ Gymnophthalmidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 390. ISBN 83-01-14344-4.
↑ R.R. Midtgaard R.R., Family Gymnophthalmidae, [w:] RepFocus [online] [dostęp 2024-01-28] (ang.).
1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Higher taxa: Gymnophthalmidae. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-29]. (ang.).
↑ R Alexander Pyron, Frank T Burbrink, John J Wiens. A phylogeny and revised classification of Squamata, including 4161 species of lizards and snakes. „BMC Evolutionary Biology”. 13:93, 2013. DOI: 10.1186/1471-2148-13-93. (ang.).
↑ Philippe J.R. Kok. A new species of the Pantepui endemic genus Riolama (Squamata: Gymnophthalmidae) from the summit of Murisipán‐tepui, with the erection of a new gymnophthalmid subfamily. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 174 (3), s. 500–518, 2015. DOI: 10.1111/zoj.12241. (ang.).

Bibliografia

Podrząd: Jaszczurki Sauria w: W. Zamachowski, A. Zyśk Strunowce Chordata, Wydawnictwo Naukowe WSP, Kraków 1997 ISBN 83-86841-92-3.
Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.

[itis-1] Gymnophthalmidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[pwn-2] Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 390. ISBN 83-01-14344-4.

[repfocus-3] R.R. Midtgaard R.R., Family Gymnophthalmidae, [w:] RepFocus [online] [dostęp 2024-01-28] (ang.).

[Uetz&Hallermann-4] 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Higher taxa: Gymnophthalmidae. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-29]. (ang.).

[Pyronetal-5] R Alexander Pyron, Frank T Burbrink, John J Wiens. A phylogeny and revised classification of Squamata, including 4161 species of lizards and snakes. „BMC Evolutionary Biology”. 13:93, 2013. DOI: 10.1186/1471-2148-13-93. (ang.).

[6] Philippe J.R. Kok. A new species of the Pantepui endemic genus Riolama (Squamata: Gymnophthalmidae) from the summit of Murisipán‐tepui, with the erection of a new gymnophthalmid subfamily. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 174 (3), s. 500–518, 2015. DOI: 10.1111/zoj.12241. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]