Olimpiada Astronomiczna

Olimpiada Astronomiczna (oficjalna nazwa MEN: Olimpiada z Astronomii i Astrofizyki^[1]) – olimpiada szkolna z zakresu astronomii, organizowana od roku szkolnego 1957/58 dla uczniów szkół ponadpodstawowych, a następnie szkół ponadgimnazjalnych. Organizatorem zawodów jest Planetarium Śląskie. Przewodniczącym Komitetu Głównego Olimpiady jest prof. dr hab. Paweł Rudawy^[2] z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Olimpiada jest finansowana przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, na podstawie wyników otwartego konkursu ofert^[3].

Zawody podzielone są na trzy części^[4]:

etap szkolny – rozwiązanie dwóch serii zadań (w tym zadania obserwacyjnego) i przesłanie rozwiązań do Komitetu Głównego Olimpiady;
etap okręgowy – rozwiązanie czterech zadań, w tym jednego praktycznego;
etap centralny – rozwiązanie sześciu zadań (w tym jednego obserwacyjnego) w dwóch turach. W przypadku złej pogody zadanie obserwacyjne zamienione jest na zadanie z analizy danych.

Uprawnienia wynikające z uzyskania statusu laureata bądź finalisty są zróżnicowane w zależności od danej uczelni. Decyzje Senatów mogą pozwolić na całkowite lub częściowe zwolnienie z rekrutacji na studia^[a].

Od roku szkolnego 2024/2025 odbywa się Olimpiada Astronomiczna Juniorów, odpowiednik Olimpiady Astronomicznej dla szkół podstawowych^[5].

Starty w olimpiadach międzynarodowych

Najlepsi zawodnicy Olimpiady Astronomicznej zostają wybrani do reprezentacji Polski na Międzynarodowej Olimpiadzie z Astronomii i Astrofizyki (International Olympiad on Astronomy and Astrophysics, IOAA). Do 2025 roku Polacy zdobyli 9 złotych medali, 30 srebrnych medali i 27 brązowych medali^[6].


Zawody	Kraj zawodów	Reprezentacja
IOAA 2007	Tajlandia	Przemysław Bienias, I LO im. Mikołaja Kopernika w Łodzi Tomasz Smoleński, VI LO im. Jana Kochanowskiego w Radomiu Szymon Jędrzejewski, VI LO im. Jana Kochanowskiego w Radomiu Piotr Polesiuk, I LO im. Ignacego Paderewskiego w Wałbrzychu Witold Świątkowski, XIV LO im. Polonii Belgijskiej we Wrocławiu
IOAA 2008	Indonezja	Piotr Godlewski, VI LO im. Jana Kochanowskiego w Radomiu, Joanna Bogdanowicz, XIII Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie (wyróżnienie), Patryk Pjanka, VIII LO im. Marii Skłodowskiej – Curie w Katowicach (wyróżnienie), Piotr Polesiuk, I LO im. Ignacego Paderewskiego w Wałbrzychu (wyróżnienie), Maciej Śmigielski, Gimnazjum i Liceum Akademickie w Toruniu
IOAA 2009	Iran	Przemysław Mróz, VII LO im. Juliusza Słowackiego w Warszawie Patryk Pjanka, VIII LO im. Marii Skłodowskiej-Curie w Katowicach Grzegorz Gajda, I LO im. Mikołaja Kopernika w Łodzi Rafał Sikora, II LO im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Rybniku (wyróżnienie) Michał Wojtaszek, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Piotr Godlewski, VI LO im. Jana Kochanowskiego w Radomiu (nie uczestniczył)
IOAA 2010	Chiny	Przemysław Mróz, VII LO im. Juliusza Słowackiego w Warszawie (zwycięzca IOAA) Damian Puchalski, Gimnazjum i Liceum Akademickie w Toruniu Maksymilian Sokołowski, I LO im. Mikołaja Kopernika w Krośnie Jakub Bartas, I LO im. Bolesława Chrobrego w Pszczynie (wyróżnienie) Krzysztof Będkowski, XIII Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie Jakub Pająk, II LO im. Adama Mickiewicza w Słupsku (nie uczestniczył)
IOAA 2011	Polska	Filip Ficek, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Maksymilian Sokołowski, LO im. Mikołaja Kopernika w Krośnie Krzysztof Będkowski, XIII Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie Przemysław Kuta, I LO im. K. Brodzińskiego w Tarnowie Dominik Suszalski, II LO im. Romualda Traugutta w Częstochowie Miłosz Jakubek, I LO im. Mikołaja Kopernika w Kołobrzegu Michał Glanowski, I LO w ZSO im. Marcina Wadowity w Wadowicach (wyróżnienie) Jakub Klencki, I LO im. Mikołaja Kopernika w Łodzi (wyróżnienie) Eryk Lipka, LO im. Mikołaja Kopernika w Krośnie (wyróżnienie) Michał Kamil Siłkowski, I LO im. Marii Konopnickiej w Suwałkach (wyróżnienie)
IOAA 2012	Brazylia	Filip Ficek, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Przemysław Kuta, I LO im. Kazimierza Brodzińskiego w Tarnowie Kacper Bucki, PZ nr 11 SO im. Stanisława Wyspiańskiego w Kętach Jakub Klencki, I LO im. Mikołaja Kopernika w Łodzi Aleksandra Hamanowicz, Gimnazjum i Liceum Akademickie w Toruniu (wyróżnienie)
IOAA 2013	Grecja	Marcin Wrona, I LO im. Władysława Orkana w Limanowej Damian Mazurek, I LO im. Stanisława Staszica w Lublinie Paweł Zalecki, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Mateusz Windak, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Krzysztof Szyszka, I LO im. Stanisława Dubois w Koszalinie Wojciech Marciniak, III LO im. Marynarki Wojennej R.P. w Gdyni (wyróżnienie) Tomasz Różański, III LO im. Mikołaja Kopernika w Kaliszu (wyróżnienie) Jakub Ahaddad, I LO im. Mikołaja Kopernika w Krośnie
IOAA 2014	Rumunia	Paweł Zalecki, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Tomasz Różański, III LO im. Mikołaja Kopernika w Kaliszu Maciej Głowacki, I LO im. Mikołaja Kopernika w Krośnie Michał Grendysz, II LO im. Hetmana Jana Zamoyskiego w Lublinie Piotr Staroń, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Tomasz Świerczewski, L LO im. Ruy Barbosy w Warszawie (wyróżnienie) Piotr Łubis, Publiczne LO Politechniki Łódzkiej w Łodzi Mateusz Bronikowski, I LO im. Powstańców Śląskich w Rybniku
IOAA 2015	Indonezja	Aleksander Łyczek, II LO im. Marii Skłodowskiej-Curie w Końskich Tomasz Świerczewski, L LO im. Ruy Barbosy w Warszawie Michał Grendysz, II LO im. Hetmana Jana Zamoyskiego w Lublinie (wyróżnienie) Zofia Kaczmarek, Gimnazjum i Liceum Akademickie w Toruniu (wyróżnienie) Paweł Ciuba, LO im. Ziemi Kujawskiej we Włocławku
IOAA 2016	Indie	Mateusz Bronikowski, I LO im. Powstańców Śląskich w Rybniku Zofia Kaczmarek, Gimnazjum i Liceum Akademickie w Toruniu Patryk Rachwał, III LO im. Adama Mickiewicza we Wrocławiu Cyryl Waśkiewicz, XIV LO im. Stanisława Staszica w Warszawie (wyróżnienie) Michał Wójcik, III LO im. Adama Mickiewicza w Tarnowie (wyróżnienie)
IOAA 2017	Tajlandia	Bartosz Dzięcioł XIII Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie Zofia Kaczmarek Gimnazjum i Liceum Akademickie w Toruniu Patryk Rachwał III LO im. Adama Mickiewicza we Wrocławiu (wyróżnienie) Dawid Borys V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Michał Wójcik III LO im. Adama Mickiewicza w Tarnowie
IOAA 2018	Chiny	Wojciech Kolesiński, XIII Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie Kornel Księżak, XIII Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie (wyróżnienie) Anna Olechowska, II Społeczne LO w Warszawie Jurand Prądzyński, IV LO im. Henryka Sienkiewicza w Częstochowie Patryk Skrzeczkowski, I Liceum Ogólnokształcące w Radzyniu Podlaskim
IOAA 2019	Węgry	Kamil Ciebiera, LO im. Jana Pawła II w Rzeszowie Antoni Skoczypiec, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Mateusz Kapusta, III LO im. Adama Mickiewicza we Wrocławiu Wojciech Kolesiński, XIII Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie Aleksander Lenart, I LO im. Mikołaja Kopernika w Krośnie
GeCAA 2020^[b]	Estonia	Mateusz Kapusta, III LO im. Adama Mickiewicza we Wrocławiu Antoni Skoczypiec, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Kornel Howil, XIII Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie Jakub Kappes, Publiczne LO Politechniki Łódzkiej w Łodzi (wyróżnienie) Michał Stefanik, IV LO im. Stanisława Staszica w Sosnowcu (wyróżnienie)
IOAA 2021	Kolumbia	Antoni Skoczypiec, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Aleksander Waczyński, CXXII LO im. Ignacego Domeyki w Warszawie Jakub Wróbel, XIV LO im. Stanisława Staszica w Warszawie Milan Wowra, II LO im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Rybniku Piotr Tokarczyk, III LO im. Mikołaja Kopernika w Kaliszu
IOAA 2022	Gruzja	Aleksander Waczyński, CXXII LO im. Ignacego Domeyki w Warszawie Maksymilian Wdowiarz-Bilski, V LO im. A. Witkowskiego w Krakowie Jakub Dunikowski, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie (wyróżnienie) Maciej Pilarczyk, XIV LO im. Stanisława Staszica w Warszawie (wyróżnienie) Julia Tokarska, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie
IOAA 2023	Polska	Maksymilian Wdowiarz-Bilski, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Gniewosz Armista, Akademickie LO Politechniki Wrocławskiej Michał Jagodziński, XIII Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie Piotr Jędrzejczyk, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Krzysztof Król, XIII Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie
IOAA 2024	Brazylia	Piotr Jędrzejczyk, V LO im. Augusta Witkowskiego w Krakowie Dawid Chudzik, XIV LO im. Stanisława Staszica w Warszawie Andrzej Maroń, XIV LO im. Stanisława Staszica w Warszawie Michał Jagodziński, XIII LO w Szczecinie Krzysztof Nadulicz, II LO im. Księżnej Anny z Sapiehów Jabłonowskiej w Białymstoku (wyróżnienie)
IOAA 2025	Indie	Dawid Chudzik, XIV LO im. Stanisława Staszica w Warszawie Jasmina Nurković, XIII Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie Artur Ziółkowski, Uniwersyteckie Liceum Ogólnokształcące w Toruniu Kinga Wysocka, III LO im. Marynarki Wojennej RP w Gdyni Antoni Gazda, I LO z Oddziałami Dwujęzycznymi im. M. Kopernika w Krośnie

Uwagi

↑ Muszą pozostawać w zgodzie z ustawą z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385)
↑ Z powodu pandemii COVID-19 IOAA 2020 zostało zastąpione konkursem zdalnym: Global e-Competition on Astronomy and Astrophysics.

Przypisy

↑ Terminarz poszczególnych etapów Olimpiad w roku szkolnym 2015/16 [online], men.gov.pl .
↑ Skład Komitetu Głównego Olimpiady Astronomicznej [online], planetarium.edu.pl .
↑ Wyniki oceny merytorycznej otwartego konkursu ofert pt.: „Organizacja i przeprowadzenie olimpiad i turniejów w latach szkolnych 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019”. Ministerstwo Edukacji Narodowej, 2016-05-12. [dostęp 2018-03-07]. (pol.).
↑ Regulamin Olimpiady Astronomicznej [online], planetarium.edu.pl .
↑ ZofiaZ. Lamęcka ZofiaZ., Znamy wyniki I Olimpiady Astronomicznej Juniorów [online], 6 kwietnia 2025 [dostęp 2025-09-08] .
↑ IOAA - Planetarium – Śląski Park Nauki [online], www.planetarium.edu.pl [dostęp 2025-09-08] .

Bibliografia

HenrykH. Chrupała HenrykH., Marek TadeuszM.T. Szczepański Marek TadeuszM.T., 25 lat olimpiad astronomicznych, Wydanie pierwsze, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1986, ISBN 978-83-02-02321-7 [dostęp 2024-09-24] .

Linki zewnętrzne

Strona olimpiady, Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika w Chorzowie
Olimpiada Astronomiczna. [w:] Liceum.pl [on-line]. 2007. [dostęp 2014-07-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-09-22)].

[5] Muszą pozostawać w zgodzie z ustawą z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385)

[8] Z powodu pandemii COVID-19 IOAA 2020 zostało zastąpione konkursem zdalnym: Global e-Competition on Astronomy and Astrophysics.

[1] Terminarz poszczególnych etapów Olimpiad w roku szkolnym 2015/16 [online], men.gov.pl .

[2] Skład Komitetu Głównego Olimpiady Astronomicznej [online], planetarium.edu.pl .

[3] Wyniki oceny merytorycznej otwartego konkursu ofert pt.: „Organizacja i przeprowadzenie olimpiad i turniejów w latach szkolnych 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019”. Ministerstwo Edukacji Narodowej, 2016-05-12. [dostęp 2018-03-07]. (pol.).

[4] Regulamin Olimpiady Astronomicznej [online], planetarium.edu.pl .

[6] ZofiaZ. Lamęcka ZofiaZ., Znamy wyniki I Olimpiady Astronomicznej Juniorów [online], 6 kwietnia 2025 [dostęp 2025-09-08] .

[7] IOAA - Planetarium – Śląski Park Nauki [online], www.planetarium.edu.pl [dostęp 2025-09-08] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[a]

[5]

[6]

[b]