Oliver Frljić

Oliver Frljić

Oliver Frljić (2015)
Data i miejsce urodzenia	31 marca 1976 Travnik
Zawód	reżyser, dramatopisarz
Lata aktywności	od 2002

Oliver Frljić (ur. 31 marca 1976 w Travniku) – chorwacki reżyser teatralny i dramaturg.

Karierę sceniczną rozpoczął od współpracy z amatorską grupą teatralną Le Cheval, działającą w studenckim ruchu teatralnym. W 2002 ukończył studia z zakresu filozofii i kultury religijnej w jednej z uczelni jezuickich, a następnie z zakresu reżyserii teatralnej na Akademii Sztuk Dramatycznych w Zagrzebiu. Po studiach współpracował z Teatrem Narodowym Istrii i grupą teatralną KUFER. Sztuki, które reżyserował wystawiano na festiwalach w Chorwacji i Czarnogórze, a także na festiwalach sztuk niezależnych w Wiedniu, Hamburgu i Berlinie. Pierwsze nagrody przyniosły mu inscenizacje dla dzieci, prezentowane w Chorwacji i w Serbii. Spektakl Turbo-folk w reżyserii Frljicia otrzymał nagrodę Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym w Zagrzebiu, a w 2009 główną nagrodę na festiwalu małych form teatralnych w Rijece.

Opinię skandalisty przyniosła mu inscenizacja sztuki poświęconej śmierci b. premiera Serbii Zorana Đinđicia, wystawiona na deskach belgradzkiego teatru Atelje 212^[1]. Sztuka została wyróżniona nagrodą Grand Prix 47 edycji belgradzkiego festiwalu teatralnego Bitef. W tym samym roku w Dubrowniku wystawiał sztukę Śmierć Dantona Büchnera. Zabijanie kurczaków na scenie doprowadziło do zakazu wystawiania sztuki, wydanego przez chorwackie służby weterynaryjne. W 2012 rozpoczął współpracę z teatrem satyrycznym Kerempuh. Na scenie tego teatru wystawił sztukę Gospođa ministarka Branislava Nušicia^[2].

Po sukcesach spektakli reżyserowanych przez Frljicia w Düsseldorfie i Lublanie, w 2013 reżyser rozpoczął współpracę z Narodowym Starym Teatrem w Krakowie. Nieboska komedia. Szczątki – spektakl na motywach dramatu Krasińskiego miała przedstawiać problem polskiego antysemityzmu, ale do jego premiery nie doszło. Decyzję o odwołaniu podjął ówczesny dyrektor teatru Jan Klata, co przez część środowiska teatralnego uznane zostało za akt cenzury^[3]. Na łamach pisma Didaskalia ukazał się blok tekstów relacjonujących zdarzenia oraz opisujących, jak wyglądać miało przedstawienie^[4]. Oliver Frljić wcześniej pokazywał w Polsce jeden spektakl – Przeklęty niech będzie zdrajca swej ojczyzny wyreżyserowany w Teatrze Mladinsko w Lublanie^[5]. W 2015 Frljić powrócił do Krakowa, gdzie w Teatrze POP UP przygotował spektakl Nie boska komedia. Wyznanie, który opowiadał historię konfliktu w Narodowym Starym Teatrze^[6]. W 2017 (premiera 18 lutego) wystawił kolejne kontrowersyjne^[7] przedstawienie– „Klątwę” (na motywach dramatu Stanisława Wyspiańskiego pod tym samym tytułem) w Teatrze Powszechnym w Warszawie^[8]. Przeciwnicy spektaklu zarzucali reżyserowi naruszanie wartości chrześcijańskich, polskich tradycji oraz obrazę uczuć religijnych^[9]. Przedstawienie podejmowało między innymi temat nadużyć seksualnych w polskim Kościele katolickim i przez „Gazetę Wyborczą”, „Dwutygodnik” oraz „Krytykę polityczną” zostało uznane za najlepszy spektakl ostatnich lat w polskim teatrze^[10].

Występy gościnne w Maxim Gorki Theater z warszawską Klątwą w 2017 roku, w ramach których dano dwa przedstawienia (7 i 8 czerwca), zaowocowały podjęciem przez reżysera wieloletniej współpracy z tą berlińską sceną. Pierwszym dziełem Frljicia zrealizowanym dla Maxim Gorki Theater był spektakl zatytułowany Gorki – Alternative für Deutschland? [Gorki – alternatywa dla Niemiec?] (premiera: 15.03.2018). Spośród prac scenicznych zrealizowanych przez Frljicia w Maxim Gorki Theater największy sukces odniosło Sprawozdanie dla Akademii na podstawie opowiadania Franza Kafki (premiera: 8.02.2019). W sezonach 2022/23 i 2023/24 Frljić był jednym z dyrektorów artystycznych (Co. Artistic Director) w Maxim-Gorki Theater.

W ostatnich latach Frljić w swojej pracy reżyserskiej często odwołuje się do dzieł Franza Kafki. W 2016 roku w Staatschauspiel Dresden zrealizował Requiem für Europa na motywach Kafkowskiego opowiadania Szakale i Arabowie. W 2019 roku w berlińskim Maxim Gorki Theater przygotował Sprawozdanie dla Akademii. W 2023 roku w  Lietuvos Nacionalinis Dramos Teatras w Wilnie wyreżyserował Przemianę, która w 2024 roku została zaprezentowana podczas Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Kontakt” w Toruniu^[11]. W 2024 roku w Maxim Gorki Theater podjął pracę nad adaptacją sceniczną Procesu Kafki (premiera: 21.09.2024). Interesującą koncepcją reżyserską było wprowadzenie w tym spektaklu dwóch rozpraw sądowych: Józefa K. oraz Franza Kafki, który występował przed wyimaginowanym trybunałem sprawiedliwości jako autor powieści oskarżony o to, że w Procesie opisał mechanizmy funkcjonowania tajemniczego sądu^[12]. Mowa obronna Kafki  – akcentująca, iż twórca nie może odpowiadać za to, że w kształtowanej przez niego fikcji są odnajdywane elementy rzeczywistości – stanowiła ostrą wypowiedź autotematyczną reżysera, nawiązującą do kontrowersji, protestów i skandali towarzyszących odbiorowi dzieł Frljicia, który „regularnie jest atakowany za to, że jego sceniczne analizy artystyczne odczytywane są nie jako fikcja, ale rzeczywistość (choćby w przypadku realizacji Klątwy w warszawskim Teatrze Powszechnym)”^[12].

• Oliver Frljić w bazie IMDb (ang.)
• Kim jest reżyser bluźnierczej hucpy Oliver Frljić? To "objazdowy prowokator", dla którego nie liczą się ani fakty, ani uczucia ludzi
• Oliver Frljić: Drogą do wolności jest konflikt (wywiad)