Omelan Pricak

Omelan Pricak (1919–2006)

Omelan Josypowycz Pricak (ukr. Омелян Йосипович Пріцак; ur. 7 kwietnia 1919 w Łące pod Samborem, zm. 29 maja 2006 w Bostonie) – historyk ukraiński i amerykański, orientalista.

Życiorys

Maturę uzyskał w roku 1936 w gimnazjum w Tarnopolu (do szkoły chodził m.in. z późniejszym kardynałem Władysławem Rubinem i późniejszym rektorem KUL-u Mieczysławem Krąpcem). Studia rozpoczął na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Tam studiował języki Bliskiego Wschodu i związał się z Towarzystwem Naukowym im. Szewczenki. Uczestniczył w seminarium na temat historii Ukrainy kierowanym przez Iwana Krypjakewycza. Studia ukończył w 1940 pod okupacją sowiecką. W 1940 przeniósł się do Kijowa, gdzie krótko studiował pod kierunkiem orientalisty Ahatanhiela Krymskiego. Następnie studia uzupełniał na uniwersytetach w Berlinie, Getyndze i Hamburgu. Doktoryzował się w 1951, habilitował zaś w 1961 jako turkolog i ałtaista.

W 1960 wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie wykładał na University of Washington w Seattle. Następnie na zaproszenie wybitnego językoznawcy Romana Jakobsona przeniósł się na Uniwersytet Harvarda w Cambridge. Razem z Jakobsonem badał Słowa o wyprawie Igora z wykorzystaniem orientalnych źródeł. Dzięki jego staraniom w 1973 powstał na tej uczelni Harvard Ukrainian Research Institute, prężny ośrodek badań nad Ukrainą, którego został pierwszym dyrektorem (aż do przejścia na emeryturę w 1989). W 1975 został pierwszym od czasów Mychajła Hruszewskiego profesorem historii Ukrainy, a w 1977 zainicjował wydawanie czasopisma „Harvard Ukrainian Studies”. Po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości w 1991 Pricak wrócił do Kijowa, gdzie założył Oriental Institute of National Academy of Sciences i czasopismo „Schidnyj Swit”. Ostatnie lata życia spędził w Stanach Zjednoczonych, zmarł w Bostonie w wieku 87 lat.

Pricak był mediewistą specjalizującym się w wykorzystywaniu źródeł orientalnych, a zwłaszcza tureckich, do badania dziejów Rusi Kijowskiej. Specjalizował się także w skandynawskich źródłach do dziejów Rusi. Jego opus magnum to dzieło The origin of Rus. Oprócz dziejów Rusi, Pricak badał też dzieje euroazjatyckich nomadów: Protobułgarów, Chazarów, Pieczyngów i Połowców. W odróżnieniu od swoich poprzedników (Mychajła Hruszewskiego, Dmytra Doroszenki i Iwana Krypjakewycza) nie napisał historii Ukrainy. Uważał, podobnie jak Wjaczesław Łypynski, że historia tego kraju musi być opisana „terytorialnie”, gdyż sięga starożytności, a obejmuje także dzieje Polski, ludów stepowych oraz innych narodów, które zamieszkiwały to terytorium. Idea ta została później podjęta przez jego ucznia Paula Magocsiego, związanego przez pewien okres z Harvard Ukrainian Research Institute. Pricak był politycznym konserwatystą, w młodości zwolennikiem hetmanatu i monarchizmu. Krytykował radykalizm polityczny i historyczny Hruszewskiego. Był także zwolennikiem pojednania żydowsko-ukraińskiego.

Publikacje

Bibliografia prac znajduje się w księdze pamiątkowej, [w:] Eucharisterion: Essays Presented to Omeljan Pritsak on His Sixtieth Birthday by His Colleagues and Students, ed. Ihor Ševčenko, Frank Sysyn, U. M. Pasicznyk, Cambridge Mass. 1980, t. 1-2 „Harvard Ukrainian Studies”, z. 3/4 (1979/1980).

  • The origins of the Old Rus’ weights and monetary systems. Two studies in Western Eurasian metrology and numismatics in the seventh to eleventh centuries, Cambridge, Mass. 1998.
  • From Kievan Rus’ to modern Ukraine: Formation of the Ukrainian nation (with Mykhailo Hrushevski and John Stephen Reshetar), Cambridge, Mass. 1984.
  • Khazarian Hebrew language Hebrew documents of the tenth century. (z Golb Norman) Ithaca 1982.
  • The Polovcians and Rus', Archivum Eurasiae medii aevi (1982).
  • The origin of Rus, Cambridge, Mass. 1981.
  • Studies in medieval Eurasian history, London: Variorum Reprints 1981.
  • On the writing of history in Kievan Rus, Cambridge Mass. 1980.
  • The Khazar Kingdom’s Conversion to Judaism, Harvard Ukrainian Studies (1978).
  • The Pechenegs: A Case of Social and Economic Transformation, Archivum Eurasiae medii aevi (1975).
  • Two Migratory Movements in the Eurasian Steppe in the 9th-11th Centuries, [w:] Proceedings. Proceedings of the 26th International Congress of Orientalists, New Delhi 1964, t. 2.
  • The Decline of the Empire of the Oghuz Yabghu, Annals of the Ukrainian Academy of Arts and Sciences in the United States, (1952).
  • Die Bulgarische Fürstenliste, Wiesbaden 1955.
  • Prace Omelana Pricaka w wersji elektronicznej

Publikacje w języku polskim

  • Rozmowa z profesorem Pricakiem, rozmawiał Bohdan Strumiński, „Zeszyty Historyczne” (1983), z. 65, s. 3–19 (Przedruk, [w:] Zamiłowanie do spraw beznadziejnych. Ukraina w „Kulturze” 1947-2000, wybór, opracowanie i posłowie Bogumiła Berdychowska, Paryż-Kraków: Instytut Literacki – Instytut Książki 2016, s. 458–473).
  • Kijów i wszystka Ruś. Losy pewnej idei sakralnej, [w:] Chrześcijaństwo Rusi Kijowskiej, Białorusi, Ukrainy i Rosji (X-XVII wiek), red. Jerzy Kłoczowski, Kraków 1997, s. 217–237.

Bibliografia

  • O. Pritsak, Apologia Pro Sua, „Journal of Turkish Studies” 2 (1978), s. IX-XVIII [kariera naukowa].
  • Edward L. Keenan, Omeljan Pritsak (1919–2006) [Obituary], „Kritika. Explorations in Russian and Eurasian History” 7 (2006), nr 4, s. 931–936.
  • Oleksander Dombrovsky, Pamiati Omeliana Pritsaka (Spohady). In Memory of Omeljan Pritsak. Recollections, „Ukrainskyi istoryk” 43 (2006), z. 1-3, s. 228–237.
  • Mirosław Filipowicz, Emigranci i jankesi. O amerykańskich historykach Rosji, Lublin 2007, s. 198–199.
  • L.A. Hajda, Omeljan Pritsak. A Biographical Sketch, „Harvard Ukrainian Studies”, 3/4 (1979/1980), s. 1–6.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.