Omieg górski

Omieg górski

Systematyka[1][2]
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Podrodzina	Asteroideae
Rodzaj	omieg
Gatunek	omieg górski
Nazwa systematyczna
Doronicum austriacum Jacq. Fl. Austriac. 2: 18 (1774)[3]
Synonimy
Arnica austriaca (Jacq.) Hoppe ex Schur Senecio austriacus (Jacq.) E.H.L.Krause[3]

Omieg górski (Doronicum austriacum Jacq.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Występuje w górach Azji Mniejszej oraz zachodniej, południowej i środkowej Europy^[3]. W Polsce występuje głównie w wyższych partiach gór – w Karpatach i Sudetach (góry otaczające Kotlinę Kłodzką), gdzie jest rośliną pospolitą. Poza tym ma mocno rozproszone stanowiska na Wyżynie Śląsko-Krakowskiej, Małopolskiej i w Górach Świętokrzyskich^[4].

Pokrój

Obficie owłosiona roślina zielna osiągająca do 120, rzadziej 150 cm wysokości. Z krótkiego, pozbawionego rozłogów kłącza wyrastają liczne korzenie przybyszowe i wzniesiona, obficie ulistniona i zwykle rozgałęziona w górze łodyga^[5].

Liście

Wyrastają na łodydze naprzemianlegle. Dolne liście są stosunkowo niewielkie, osadzone na ogonkach z uszkowatymi nasadami. Ich blaszki są sercowate lub jajowate, z sercowatą nasadą. Liście te zamierają w czasie kwitnienia. Środkowe liście są największe, mają blaszki o charakterystycznym, skrzypcowatym kształcie. Górne liście są mniejsze, podługowate, z tępym wierzchołkiem. Liście środkowe i górne obejmują łodygę sercowatymi nasadami. Ich blaszki są całobrzegie lub drobno i odlegle ząbkowane. Od spodu, zwłaszcza na nerwach liście są silnie owłosione^[5].

Kwiaty

Zebrane w liczne koszyczki o średnicy dochodzącej do 7 cm (licząc wraz z płatkami kwiatów języczkowych). Wyrastające na długich szypułach z kątów liści. Okrywa koszyczków jest omszona i ogruczolona, składa się z listków wyrastających w 2–3 szeregach i osiągających 1–1,5 cm długości. W koszyczku zewnętrzne kwiaty języczkowe są wyłącznie kwiatami żeńskimi, wewnętrzne rurkowe są obupłciowe. Wszystkie kwiaty są żółte, nieco jaśniejsze niż u pokrewnego gatunku, omiegu kozłowca^[5].

Owoce

Niełupki ok. 2 mm długości, żeberkowane. Niełupki z wnętrza kwiatostanu (powstające z kwiatów rurkowatych) pokryte są sztywnymi, białawymi włoskami i mają żółtawy puch kielichowy o długości ok. 5 mm, zewnętrzne niełupki, powstałe z kwiatów żeńskich są nagie i bez puchu kielichowego^[5].

• Bylina. Kwitnie od czerwca do sierpnia^[5], jest owadopylna. Wygląd zewnętrzny i wzrost rośliny zależy w dużym stopniu od wysokości nad poziomem morza i związanymi z tym warunkami życia. Najbujniej rozwija się na niższych wysokościach, w ziołoroślach i wśród kosodrzewiny.
• Siedlisko: widne miejsca w wilgotnych lasach^[5] i w kosówce, ziołorośla, nad potokami. Roślina górska, jej pionowy zasięg w Tatrach dochodzi do 2000 m n.p.m., ale występuje głównie w reglu górnym i piętrze kosówki. Hemikryptofit. Rośnie zarówno na podłożu wapiennym, jak i granitowym.
• Fitosocjologia: gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Adenostylion alliariae^[6].
• Liczba chromosomów 2n= 60^[7].

Roślina objęta była w Polsce ścisłą ochroną gatunkową w latach 2012–2014. Zagrożone są głównie stanowiska tej rośliny na niżu z powodu osuszania terenów podmokłych, regulacji rzek oraz gospodarczego użytkowania lasów.

• Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
• Zofia Radwańska-Paryska: Rośliny tatrzańskie (Atlasy botaniczne). Irena Zaborowska (ilustr.). Warszawa: WSiP, 1988. ISBN 83-09-00256-4.
• Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
• Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.