Orbilia ellipsospora

Orbilia ellipsospora (Preuss) Bin Liu, E. Weber & Baral – gatunek grzybów workowych z rodziny Arthrobotryaceae^[1]. Grzyb saprotroficzny i drapieżny polujący na nicienie glebowe^[2].

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Dactytellina, Arthrobotryaceae, Orbiliales, Orbiliomycetidae, Orbiliomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi^[1].

Gatunek ten po raz pierwszy opisał w 1862 r. Carl Gottlieb Traugott Preuss nadając mu nazwę Menispora ellipsospora. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu Bin Liu, E. Weber & Baral w 2020 r.^[3] Synonimy^[3]:

• Dactylella ellipsospora (Preuss) Grove 1886
• Dactylellina ellipsospora (Preuss) M. Scholler 1999
• Menispora ellipsospora Preuss 1862
• Monacrosporium ellipsosporum (Preuss) R.C. Cooke & C.H. Dickinson 1965

Konidiofory o długości 150–300 μm, szerokości 3,2–5 μm, zwężające się do 1,5–2,5 μm, na końcach tworzące pojedynczo oddzielające się konidia. Konidia szeroko wrzecionowate, zaokrąglone na końcach, z (2–) 4 (–6)–przegrodami. Środkowe komórki konidiów beczkowate i zdecydowanie największe, 24–65 × 7,5–19 μm (C. Dreschler, 1937 r.)^[4].

Dactylellina ellipsospora żyje w glebie. Jest saprotroficznym oraz mięsożernym, polującym na nicienie glebowe. Na strzępkach ma kilkukomórkowe trzonki z lepkimi główkami na szczycie. Gdy nicień dotknie główki, przykleja się do niej. Próbując się uwolnić szamoce się, co tylko pogarsza jego sytuację, gdyż wkrótce przykleja się do wszystkich sąsiednich główek. Z główek wyrastają silnie nabrzmiałe ssawki, które wrastają do ciała ofiary i pobierają z niej substancje pokarmowe. Zaatakowane zwierzę ginie^[2].

Pod mikroskopem świetlnym każda komórka z adhezyjnymi trzonkami zawierała pewną liczbę cząstek, które zostały równomiernie rozłożone przed złapaniem nicienia. Cząsteczki cytoplazmatyczne przemieszczały się losowo w tę i z powrotem. W momencie, gdy komórka guzka zetknęła się z nicieniem, cząsteczki gromadziły się w miejscu, w którym ściana komórkowa guzka mocno przylegała do naskórka nicieni i jednocześnie wydzielał się klej. Klej można zobaczyć w pobliżu miejsca zetknięcia ściany komórkowej guzka z naskórkiem nicieni. W tym momencie komórka guzkowa wytwarzała w większości przypadków kołek infekcyjny, a komórka najczęściej atakowała ciało nicieni, a nie ogon i głowę. Podczas chwytania nicienia obserwowano gromadzenie się cząstek cytoplazmatycznych, Na ultracienkich skrawkach w mikroskopie elektronowym większość cząstek można było zobaczyć jako pęcherzyki o dużej gęstości elektronowej o średnicy 0,2–0,6 μm. Po przyczepieniu komórki guzkowej do naskórka nicieni stwierdzono, że pęcherzyki zlewają się jeden po drugim z plazmalemmą, wydzielając klej, który jest postrzegany jako amorficzna substancja o dużej gęstości elektronowej^[5].