Orogeneza karelska

Mapa geologiczna Półwyspu Fennoskandzkiego

Orogeneza karelska – przestarzałe pojęcie z dziedziny geologii, ruchy górotwórcze z proterozoiku. Nazwa pochodzi od Karelii – krainy geograficznej w północno-wschodniej Europie, rozciągającej się między Morzem Bałtyckim a Białym.

Według pierwotnej definicji – opartej na dawnym sposobie rozumowania, według którego stopień metamorfizmu był proporcjonalny do wieku skał – karelidy miały być najmłodszym elementem tarczy bałtyckiej. Po uzyskaniu pierwszych datowań izotopowych w latach 1960-tych okazało się, że jest to pogląd błędny, w związku z czym połączono rzekome karelidy ze swekofenidami, tworząc pojęcie orogenezy swekofeno-karelskiej[1][2][3].

We współczesnych ujęciach akrecję skorupy kontynentalnej znacznej części Fennoskandii określa się mianem orogenezy swekofeńskiej[4]. Termin „orogeneza karelska” ma znaczenie wyłącznie historyczne. Z kolei masyw karelski jest wieku archaicznego i stanowi jedną z najstarszych części tarczy bałtyckiej[4].

Przypisy

  1. ↑ Krister Sundblad, Evgenia Salin, Historic background to the nomenclature used in regional geological correlations within Fennoscandia. Part II: Some obsolete, modern and everlasting concepts [online], Key note lecture, Baltic Basement Spring School, May 27-29, 2026, Arbavere research center, maj 2026.
  2. ↑ Włodzimierz Mizerski, Geologia kontynentów, Wyd. 2. zm, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2015, ISBN 978-83-01-18271-7.
  3. ↑ Gabor Gaál, 2200 million years of crustal evolution: The Baltic shield, „Bull. Geol. Soc. Finland”, 85 (1), 1986, 149—168.
  4. 1 2 Ewa Krzemińska, Stanisław Mazur, Paweł Poprawa, Maciej Tomaszczyk, Piotr Krzywiec, Platforma prekambryjska (wschodnioeuropejska), [w:] P. Aleksandrowski, K. Zglinicki (red.), Budowa geologiczna Polski. Tom 2. Tektonika, Warszawa 2026, s. 33–100.

Bibliografia

  • Stanisław Krajewski, Słownik stratygraficzny, Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1968, s. 214, OCLC 254358242.
  • Ewa Stupnicka, Zarys geologii regionalnej świata, Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1978, s. 119, 122, OCLC 749504352.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.