Orzeł molucki
| Aquila gurneyi[1] | |||
| G.R. Gray, 1861 | |||
 Ilustracja dołączona do pierwszego opisu | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
orzeł molucki | ||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
 | |||
Orzeł molucki[4] (Aquila gurneyi) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae). Występuje na Nowej Gwinei i Molukach. Bliski zagrożenia wyginięciem.
Systematyka
Gatunek ten opisał w 1861 roku brytyjski zoolog George Robert Gray na łamach „Proceedings of the Zoological Society of London”. Autor nadał gatunkowi nazwę Aquila (Heteropus ?) gurneyi, a jako miejsce typowe wskazał wyspę Batjan w archipelagu Moluków[2][5]. Gatunek bywał niekiedy umieszczany w rodzaju Spizaetus[2][6]. Nie wyróżnia się podgatunków[6][7][8].
Morfologia
Upierzenie osobników dorosłych ciemnobrązowe i czarniawe. Długość ciała 66–86 cm, rozpiętość skrzydeł 165–190 cm[8]. Jedna zbadana samica ważyła 3060 g[8]. Samice większe od samców (do 11%)[8].
Zasięg występowania
Orzeł molucki występuje na terytorium dwóch państw: Indonezji i Papui-Nowej Gwinei[3]. Zasiedla znaczną część Nowej Gwinei, archipelag Moluków (w tym Wyspy Aru), został także stwierdzony na Goodenough (jedna z Wysp d’Entrecasteaux)[3][8].
Ekologia i zachowanie
- Środowisko
- Jest to gatunek nieliczny, ale szeroko rozpowszechniony w różnych siedliskach leśnych, przeważnie do 1000 m n.p.m. (maksymalnie odnotowano go na 2970 m n.p.m.), chociaż wydaje się, że preferuje lasy pierwotne[9]. Widywany też na polanach, obrzeżach lasów, pobliskich łąkach[8] i plantacjach[3].
- Pożywienie
- Żywi się nadrzewnymi ssakami i prawdopodobnie dużymi jaszczurkami[10].
Status zagrożenia
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje orła moluckiego za gatunek bliski zagrożenia (NT – near threatened) nieprzerwanie od 1994 roku. Liczebność populacji szacowana jest na 2500–9999 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy. Głównym zagrożeniem dla gatunku jest utrata i degradacja siedlisk[3][9].
Przypisy
- ↑ Aquila gurneyi, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 3 4 D. Lepage, Gurney's Eagle Aquila gurneyi, [w:] Avibase [online] [dostęp 2026-01-05] (ang.).
- 1 2 3 4 5 Aquila gurneyi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-01-05].
- ↑ G.R. Gray, List of Birds collected by Mr. Wallace at the Molucca Islands, with Descriptions of New Species, etc., „Proceedings of the Zoological Society of London”, 28 (3), 1861, s. 342 + pl. CLXIX (ang.).
- 1 2 Gurney's Eagle (Aquila gurneyi). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-17)]. (ang.).
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2026-01-05]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Debus, S., G.M. Kirwan & J.S. Marks: Gurney's Eagle (Aquila gurneyi), version 1.1. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana & B.K. Keeney) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2024. [dostęp 2026-01-05]. (ang.).
- 1 2 Species factsheet: Gurney's Eagle Aquila gurneyi [online], BirdLife International, 2021 [dostęp 2026-01-05] (ang.).
- 1 2 Species account: Gurney's Eagle Aquila gurneyi. [w:] Global Raptor Information Network [on-line]. The Peregrine Fund, 2010-06-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-01-25)]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).