Osoba trzecia

Osoba trzecia – w znaczeniu ogólnym „ktoś trzeci”, czyli człowiek niezaangażowany bezpośrednio w daną sytuację, relację lub stosunek prawny. W języku prawnym i prawniczym termin odnosi się do podmiotu określanego względem konkretnej czynności albo relacji prawnej, a jego znaczenie zależy od przepisu, w którym został użyty^[1].

W polszczyźnie określenie „osoba trzecia” ma kwalifikator książkowy i oznacza osobę postronną wobec danej sytuacji, relacji lub stosunku prawnego. Wielki słownik języka polskiego PAN odnotowuje również, że wyrażenie to jest używane jako termin prawny, w którym przyjmuje sprecyzowane znaczenie^[1].

W Kodeksie cywilnym pojęcie osoby trzeciej występuje w różnych konstrukcjach prawnych. Dotyczy m.in. zgody osoby trzeciej potrzebnej do dokonania czynności prawnej^[2.1], zobowiązania, że osoba trzecia zaciągnie określone zobowiązanie albo spełni świadczenie^[2.2], oraz umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej, w której dłużnik ma spełnić świadczenie na jej rzecz, a ona – jeżeli umowa nie stanowi inaczej – może żądać świadczenia bezpośrednio od dłużnika^[2.3]. Pojęcie występuje także przy skardze pauliańskiej: art. 527 § 1 Kodeksu cywilnego odnosi się do osoby trzeciej, która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli^[2.4]. W przepisach o testamencie ustnym osoba trzecia może spisać oświadczenie spadkodawcy^[2.5].

W kodeksie spółek handlowych termin pojawia się m.in. w regulacji spółki jawnej. Zgodnie z art. 38 § 1 nie można powierzyć prowadzenia spraw spółki osobom trzecim z wyłączeniem wspólników^[3.1].

Wyrażenie „osoby trzecie” występuje także w przekazach medialnych, policyjnych i prokuratorskich dotyczących okoliczności śmierci, zwłaszcza w sformułowaniach typu „wykluczono udział osób trzecich” albo „do śmierci nie przyczyniły się osoby trzecie”^[4]. Takie użycie bywa odbierane jako budzące wątpliwości logiczne, ponieważ w sytuacjach takich jak samobójstwo albo nieszczęśliwy wypadek nie musi występować relacja między dwiema bezpośrednio zaangażowanymi osobami, względem których można by mówić o „osobie trzeciej”^[5].

• język potoczny