Pětka

Pětka, Piątka – niesformalizowany pozakonstytyucyjny organ zrzeszający przywódców pięciu czołowych partii Czechosłowacji powołany do koordynowania polityki koalicji rządowej, założony w 1920 roku.

Powołana z inicjatywy prezydenta Tomáša Masaryka w obliczu kryzysu politycznego w Czechosłowacji[1]. Skupiła przedstawicielu pięciu (przejściowo sześciu) największych (z wyłączeniem partii mniejszości narodowych) największych czechosłowackich partii politycznych: Czeskiej Partii Narodowo-Społecznej, Republikańskiej Partii Ludu Wiejskiego i Małorolnego, Czechosłowackiej Partii Ludowej, Czechosłowackiej Partii Socjaldemokratycznej i Czechosłowackiej Narodowej Demokracji; okazjonalnie system ten uzupełniała efemeryczna Rzemieślniczo-Kupiecka Partia Stanu Średniego[2].

System polityczny oparty na tym organie zapewnił międzywojennej Czechosłowacji stabilność w polityce wewnętrznej i zapobiegł trwałym kryzysom rządowym. Kluczowe decyzje dotyczące polityki państwa podejmowano po dyskusji w zamkniętym gronie liderów piątki, po czym decydowano się na utrzymanie jednolitego zgodnego stanowiska wobec opinii publicznej. Z ramienia piątki funkcję premiera najczęściej pełnił Antonín Švehla[3][4].

Według Arenda Lipjharta czeska Pětka obok szwajcarskiego systemu kooperacji partii stanowiła przykład szerokich koalicji charakterystycznych dla systemu demokracji zgody (konsensualnej)[5].

Twórcy piątki

Przypisy

  1. ↑ Česká, ČT24 [online], www.ct24.cz [dostęp 2026-07-29] [zarchiwizowane z adresu 2009-04-28] (cz.).
  2. ↑ Michał Jarnecki, ELITA POLITYCZNA PIERWSZEJ REPUBLIKI CZECHOSŁOWACKIEJ 1918-1938, „Scripta Historica”, 2018.
  3. ↑ Czech Republic - Political Parties [online], countrystudies.us [dostęp 2026-07-29].
  4. ↑ Walter Tyree, Czechoslovakia [online], www.geohistory.com [dostęp 2026-07-29] [zarchiwizowane z adresu 2007-06-29].
  5. ↑ Waldemar Irek, WOKÓŁ POJĘCIA DEMOKRACJI [online], 1993.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.