Palazzo Borghese
Palazzo Borghese – zabytkowa rezydencja w Rzymie, uznawana za jedną z tzw. czterech cudowności Rzymu obok Palazzo Farnese, schodów Caetaniego oraz portalu Carbonianich[1]. Budowla o charakterystycznym, asymetrycznym rzucie przypominającym klawesyn bywa określana mianem il cembalo Borghese (pol. „klawesyn Borghese”)[2].
Historia
Pierwotna budowa rozpoczęła się w 1561 roku z inicjatywy Tommasa del Giglio, który zlecił projekt Jacopowi Barozziemu da Vignola[3], zaprojektował dziewięcioosiowy odcinek pałacu przy Piazza Fontanella Borghese, a nad portalem od strony Piazza Borghese umieścił do dzisiaj zachowany herb rodu Del Giglio. Do jego śmierci ukończono fasadę oraz wyjątkowe, dwukondygnacyjne arkady dziedzińca z podwójnym rzędem kolumn. Po jego śmierci w 1578 roku prace przejął Martino Longhi Starszy, kontynuując rozbudowę dla nowego właściciela – kardynała Pedro de Dezy, ograniczając się jednak tylko do rozbudowy dziedzińca[3].
W 1596 roku pałac nabył kardynał Camillo Borghese, przyszły papież Paweł V, który zlecił dalsze prace Flaminiowi Ponzio, a po jego śmierci nad budową czuwali Carlo Maderno i Giovanni Vasanzio. Po zakupie w 1604 roku kolejnych parcel w kierunku Tybru, rozszerzono zabudowę o nowe skrzydła, kompleks powiększono według planów Carla Rainaldiego. Powiększono fasadę oraz dodano owalną klatkę schodową prowadzącą z dziedzińca do ogrodu sięgającego aż do via di Ripetta.
Od 1922 roku w reprezentacyjnych salach pierwszego piętra działa Circolo della Caccia – ekskluzywny klub arystokratyczny, którego członkami byli m.in. król Juan Carlos I, książę Karol, książę Filip z Edynburga oraz książę Albert II z Monako[1]. Od lat 40. XX wieku skrzydło wychodzące na via di Ripetta mieści Ambasadę Hiszpanii w Republice Włoskiej.
Architektura
Fasada główna pałacu otwiera się na plac Fontanella di Borghese (nazwa nawiązuje do historycznej fontanny na tym placu)[1]. Monumentalny portal flankowany jest dwiema kolumnami doryckimi podtrzymującymi balkon zwieńczony herbem rodu. Z tej strony prowadzi wejście na dziedziniec otoczony podwójnym portykiem z 96 kolumn doryckich i jońskich. Na jego osi znajduje się monumentalna Łaźnia Wenus – barokowe nimfeum ozdobione rzeźbami, fontannami i roślinnością pnącą.
Drugi portal, analogiczny w formie, otwiera się od strony placu Borghese. Ta część ma 24 okna powtarzające rytm fasady głównej. Skrzydło zachodnie wychodzi na ulicę di Ripetta i Tyber, a niewielka, dwukondygnacyjna elewacja z balkonami określana jest mianem klawiatury klawesynu (tastiera del cembalo)[1].
Przypisy
- 1 2 3 4 Palazzo Borghese [online], Turismo Roma, 12 stycznia 2019 [dostęp 2025-10-10] (wł.).
- ↑ Palazzo Borghese [online], www.romeartlover.it [dostęp 2025-10-10].
- 1 2 Hibbard, H. (1962). The architecture of the Palazzo Borghese (Vol. 27). American Academy in Rome.