Palle Mikkelborg

Palle Mikkelborg (ur. 6 marca 1941 w Kopenhadze) – duński trębacz i kompozytor jazzowy, aranżer, dyrygent, bandlider oraz producent muzyczny; gra także na skrzydłówce[1][2][3]. Od lat 60. należy do głównych postaci progresywnego nurtu duńskiego jazzu, działając w małych zespołach, orkiestrach radiowych i projektach łączących jazz ze współczesną muzyką artystyczną[4][5]. Najszerszy rozgłos przyniosła mu suita „Aura” (1984), napisana dla Milesa Davisa i nagrana z jego udziałem na albumie Aura, wydanym w 1989[1][3].

Życiorys i działalność

Naukę gry na trąbce rozpoczął w 1956 i w znacznej mierze uczył się samodzielnie[1][5]. W 1959 został członkiem orkiestry Knuda Ratha, która zwyciężyła w konkursie jazzowym dziennika „Ekstra Bladet” i wytwórni Tono; z zespołem tym zarejestrował swoje pierwsze nagranie płytowe[2]. Od 1960 pracował jako zawodowy muzyk[1][2].

W 1963 dołączył do Radiojazzgruppen, początkowo dziewięcioosobowego zespołu warsztatowego związanego z duńskim radiem[1][6]. Kierował nim w latach 1967–1972; w tym okresie formacja występowała pod nazwą Opportunity[1][6]. Równolegle, od 1964 do 1971, był członkiem Radioens Big Band, późniejszego Danish Radio Big Band, w którym działał jako instrumentalista, kompozytor i aranżer, a w następnych latach kilkakrotnie obejmował kierownictwo zespołu[1][7]. Z orkiestrą nagrał w 1969 własną kompozycję „Tempus incertum remanet”[1].

Od połowy lat 60. współprowadził z perkusistą Alexem Rielem kwintet, który w 1968 zdobył pierwszą nagrodę w konkursie zespołów na Montreux Jazz Festival i dzięki temu wystąpił również na Newport Jazz Festival[1][2]. Następnie kierował m.in. oktetem V8 (1970–1975) i zespołem Entrance (1975–1985), związanym z nurtem jazz-rockowym[1][2]. Koncertował i nagrywał z big-bandami Petera Herbolzheimera i George’a Gruntza oraz z Terjem Rypdalem; do jego pozostałych współpracowników należeli m.in. Abdullah Ibrahim, Jan Garbarek, Gil Evans, Karin Krog, Dexter Gordon, George Russell, Don Cherry, Dino Saluzzi, Gary Peacock i L. Shankar[1]. Od połowy lat 80. występował z własnymi zespołami, a także jako solista i gościnny dyrygent; komponował również dla filmu, telewizji i radia[1].

W 1984, w związku z przyznaniem Milesowi Davisowi Nagrody Fundacji Muzycznej Léonie Sonning, Mikkelborg skomponował dla niego suitę „Aura”[5][8]. Utwór zarejestrowano w Kopenhadze w styczniu 1985 z udziałem Davisa, Radioens Big Band oraz gości, wśród których znaleźli się m.in. John McLaughlin, Niels-Henning Ørsted Pedersen i Marilyn Mazur; Mikkelborg skomponował i zaaranżował cały materiał, wyprodukował sesję oraz zagrał na trąbce i skrzydłówce[3]. Album Aura ukazał się nakładem Columbia Records dopiero w 1989, a w 1990 zdobył dwie nagrody Grammy – za jazzowe wykonanie solowe i za wykonanie big-bandowe[3]. Suita została później włączona do duńskiego kanonu kultury[4][8].

W latach 90. Mikkelborg występował m.in. z własnym zespołem oraz ze swoją żoną, walijską harfistką Helen Davies[4][2]. W późniejszej działalności powracał zarówno do projektów orkiestrowych, jak i do kameralnej improwizacji: z gitarzystą Jakobem Bro nagrał album Returnings (2018), a zapis koncertu tria z Bro i Mazur ukazał się na albumie Strands – Live at the Danish Radio Concert Hall (2023)[9]. W 2025 ukazał się album Louisiana Ritual, dokumentujący dziesięcioletnią współpracę tria Mikkelborg–Michael Riessler–Wayne Siegel w parku rzeźb muzeum Louisiana Museum of Modern Art[10]. W 2026 wydał Light, pierwszy od ponad 25 lat album sygnowany wyłącznie własnym nazwiskiem, na którym przedstawił kameralne opracowania swoich kompozycji orkiestrowych oraz utworów Pera Nørgårda i Thomasa Lauba[11].

Styl i twórczość

Na styl gry Mikkelborga wywarł wpływ Miles Davis; cechują go czyste, zwarte brzmienie oraz wykorzystanie różnorodnych efektów elektronicznych[1]. Od lat 70. eksperymentował ze wzmacnianą elektrycznie trąbką i elektronicznymi instrumentami klawiszowymi[4][5].

Na jego działalność kompozytorską wpłynęli zarówno muzycy jazzowi, zwłaszcza Davis, Gil Evans i George Russell, jak i kompozytorzy Maurice Ravel, Olivier Messiaen oraz Charles Ives[1][5]. Często posługuje się formą suity i rozbudowanymi, niekonwencjonalnymi obsadami, zestawiając solistów jazzowych z big-bandem, orkiestrą symfoniczną, smyczkami, instrumentami dętymi drewnianymi lub chórem[1][2]. Jego muzykę cechują zainteresowanie przestrzenią brzmieniową i duchowym wymiarem twórczości, a także inspiracje filozofią Wschodu[1][5]. Należy również do muzyków kontynuujących tradycję third streamu, łączącą improwizację jazzową z technikami i formami wywodzącymi się z zachodniej muzyki artystycznej[12].

Nagrody i wyróżnienia

W 1968 został wybrany duńskim muzykiem jazzowym roku, a w 1998 przyznano mu dożywotnie świadczenie honorowe Duńskiej Państwowej Fundacji Sztuki[2][4]. W 1999 otrzymał nagrodę honorową Fundacji Carla Nielsena i Anne Marie Carl-Nielsen[13]. W 2001 został laureatem Nagrody Muzycznej Rady Nordyckiej[14]. W 2013 otrzymał honorową nagrodę Fundacji Bena Webstera, a w latach 2013–2018 był profesorem honorowym Det Jyske Musikkonservatorium[15][8].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Erik Wiedemann, Frank Büchmann-Møller. Mikkelborg, Palle. „Grove Music Online”, 2005-07-20. Oxford University Press. DOI: 10.1093/gmo/9781561592630.article.J300400. (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Birger Jørgensen, Merete Harding: Palle Mikkelborg. [w:] Dansk Biografisk Leksikon [on-line]. Lex, 2023-04-23. [dostęp 2026-07-20]. (duń.).
  3. 1 2 3 4 Aura. [w:] Miles Davis Official Site [on-line]. Sony Music Entertainment. [dostęp 2026-07-20]. (ang.).
  4. 1 2 3 4 5 Ib Skovgaard, Merete Harding: Palle Mikkelborg. Lex, 2024-09-10. [dostęp 2026-07-20]. (duń.).
  5. 1 2 3 4 5 6 Palle Mikkelborg. [w:] Wise Music Classical [on-line]. Wise Music Group. [dostęp 2026-07-20]. (ang.).
  6. 1 2 Erik Wiedemann. Radiojazzgruppen [Danish Radio Jazz Group] (i). „Grove Music Online”, 2005-07-20. Oxford University Press. DOI: 10.1093/gmo/9781561592630.article.J368100. (ang.).
  7. ↑ Erik Wiedemann, Frank Büchmann-Møller. Radioens Big Band [Danish Radio Big Band; Danish Radio Jazz Orchestra]. „Grove Music Online”, 2005-07-20. Oxford University Press. DOI: 10.1093/gmo/9781561592630.article.J368000. (ang.).
  8. 1 2 3 Palle Mikkelborg. Det Jyske Musikkonservatorium. [dostęp 2026-07-20]. (ang.).
  9. ↑ Strands – Live at the Danish Radio Concert Hall. ECM Records. [dostęp 2026-07-20]. (ang.).
  10. ↑ Louisiana Ritual. Dacapo Records, 2025. [dostęp 2026-07-20]. (ang.).
  11. ↑ Light. [w:] Bandcamp [on-line]. Loveland Music, 2026-01-30. [dostęp 2026-07-20]. (ang.).
  12. ↑ Gunther Schuller, Tom Greenland. Third stream. „Grove Music Online”, 2021-09-22. Oxford University Press. DOI: 10.1093/gmo/9781561592630.article.A2252527. (ang.).
  13. ↑ Hæderspriser. Carl Nielsen og Anne Marie Carl-Nielsens Legat. [dostęp 2026-07-20]. (duń.).
  14. ↑ Nominees 2001. Nordic Co-operation. [dostęp 2026-07-20]. (ang.).
  15. ↑ Honorary Award. Ben Webster Foundation. [dostęp 2026-07-20]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.