Pamfil z Cezarei

Święty
Pamfil(usz)
Παμφίλος
prezbiter
biskup
męczennik
Ilustracja
Wizerunek Pamfila pochodzący z Menologium Bazylego II (X wiek)
Data i miejsce urodzenia

ok. 240
Bejrut

Data i miejsce śmierci

16 lutego 308/309/310
Cezarea palestyńska

Czczony przez

Kościół katolicki
Cerkiew prawosławną

Wspomnienie

16 lutego[a]
29 lutego lub 1 marca[b]
1 lipca[c]

Atrybuty

krzyż, Ewangelia

Pamfil z Cezarei, Pamfilusz, gr. Παμφίλος, cs. Swiaszczennomuczenik Pamfił preswitier (ur. ok. 240 w Bejrucie, zm. 16 lutego 308/309/310) – prezbiter, domniemany biskup Cezarei palestyńskiej, męczennik, święty Kościoła katolickiego i prawosławny, ojciec Kościoła należący do nurtu Szkoły aleksandryjskiej.

Życiorys

Urodził się około 240 roku w Bejrucie[1]. Był uczniem Pieriusza z Aleksandrii i zwolennikiem Orygenesa, przez co zyskał przydomek „Orygenes młodszy”[2]. Kształcił się w szkole aleksandryjskiej, a następnie przyjął święcenia kapłańskie w Cezarei[3]. Gdy został biskupem tego miasta wzbogacił bibliotekę i uczynił z Cezarei centrum nauk[2]. Informacja o jego sakrze biskupiej może być błędna, gdyż Euzebiusz z Cezarei, Hieronim ze Strydonu i Focjusz I nazywają go konsekwentnie kapłanem[4]. W czasie swojej działalności Pamfil skupił się na przepisywaniu dzieł Orygenesa, między innymi „Heksapli” i zawartej w niej „Septuaginty”[2]. W 307 roku został aresztowany podczas prześladowań chrześcijan za cesarza Galeriusza[3]. Jego następca Firmilian z Cezarei skazał go na śmierć przez ścięcie[3]. Przebywając w więzieniu z Euzebiuszem, opracował „Obronę Orygenesa”[2]. Został stracony 16 lutego 308 albo 309 albo 310 roku w Cezarei[2][3]. Euzebiusz podaje, że wraz z nimi męczeństwo ponieśli jeszcze Seleukos, Teodulos, Porfiriusz, Julian i Egipcjanin, którego imienia nie zdołał odnotować, i inni[5].

Kult

W Martyrologium Rzymskim wraz z towarzyszami męczeństwa wpisany został pod dniem 1 lipca. W Martyrologium św. Hieronima widnieli oni pod dwiema datami: 16 lutego i 2 lipca. W synaksarionach wschodnich widnieli pod dniem 16 lutego[5]. Kościół katolicki obchodzi jego wspomnienie liturgiczne 16 lutego i 1 czerwca[3].

W tym też dniu wraz z innymi wspominają go: Cerkiew prawosławna. Z uwagi jednak na liturgię według kalendarza juliańskiego wspominają św. Pamfila 16 lutego/1 marca (29 lutego)[d], tj. 1 marca (lub 29 lutego w roku przestępnym) według kalendarza gregoriańskiego[1].

Ikonografia

W ikonografii Pamfil przedstawiany jest, jako młody mężczyzna ubrany w czerwone kapłańskie szaty[1]. W prawej dłoni trzyma krzyż, a w lewej Ewangelię[1]. Niektóre ikony przedstawiają go w towarzystwie innych męczenników spośród których wszyscy, poza diakonem Walentym, dzierżą w dłoniach męczeńskie krzyże[1].

Zobacz też

Uwagi

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 Jarosław Charkiewicz: Pamfił, kapłan z Cezarei Palestyńskiej (307-308). cerkiew.pl. [dostęp 2026-04-28]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
  2. 1 2 3 4 5 Marek Starowieyski, Jan Szymusiak: Nowy słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. Poznań: Święty Wojciech Dom Medialny, 2022, s. 780. ISBN 978-83-8065-459-4. (pol.).
  3. 1 2 3 4 5 Pamphilus und Gefährten. Ökumenisches Heiligenlexikon. [dostęp 2026-04-28]. (niem.).
  4. ↑ Stanisław Kalinkowski: Obrona Orygenesa. Kraków: WAM, 1996, s. 9. ISBN 83-7097-298-5. (pol.).
  5. 1 2 Henryk Fros, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 4. Kraków: WAM, 2000, s. 494. ISBN 83-7097-671-9. (pol.).

Bibliografia

  • Pamfil z Cezarei, Obrona Orygenesa, w: Pamfil z Cezarei, Obrona Orygenesa. Rufin z Akwilei, O sfałszowaniu pism Orygenesa, S. Kalinkowski (przekład, wstęp i opracowanie), Kraków: WAM, 1996, s.28-104, seria: Źródła Myśli Teologicznej 3 ISBN 83-7097-298-5.
  • Pamfil z Cezarei, w: Słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. Jan Maria Szymusiak, Marek Starowieyski (oprac. ). Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1971, s. 313-314.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.