Pandka ruda

Pandka ruda
	Ailurus fulgens
	(F. Cuvier, 1825)
	Okres istnienia: plejstocen–dziś PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N Q ↓
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	drapieżne
Podrząd	psokształtne
Rodzina	pandkowate
Rodzaj	pandka
Gatunek	pandka ruda
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; zagrożony
	Zasięg występowania

Pandka ruda^[4] (Ailurus fulgens) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny pandkowatych (Ailuridae).

Systematyka

Dawniej pandka ruda była zaliczana do szopowatych. Wraz z pandą wielką tworzyła niegdyś podrodzinę pandowatych (Ailurinae) w rodzinie niedźwiedziowatych (Ursidae). Do tej systematyki nawiązują poprzednie polskie nazwy: panda mała^[5], panda czerwona, panda ruda, panda mniejsza. Takson po raz pierwszy został opisany przez Frédérica Cuviera w 1825 roku pod nazwą Ailurus fulgens^[6]. Jako miejsce typowe autor wskazał Indie Wschodnie^[6].

Zasięg występowania

Pandka ruda występuje w Nepalu, w indyjskich stanach Sikkim, Bengal Zachodni i Arunachal Pradesh, w Bhutanie, w północnej Mjanmie, w południowym Tybecie oraz w chińskich prowincjach Syczuan i Junnan^[3]. Szacuje się, że potencjalny zasięg występowania pandki rudej na świecie wynosi maksymalnie 47 100 km²; obszar ten leży w strefie klimatu umiarkowanego Himalajów, gdzie średnia roczna temperatura waha się w przedziale 18–24 °C. W całym tym zasięgu gatunek występuje na wysokości od 2000 do 4300 m n.p.m.^[7]^[8]^[9]^[10]

Tryb życia, charakterystyka, cechy

Pandka ruda podczas karmienia, Orientarium ZOO, Łódź

Pandka prowadzi nocny tryb życia i jest zwierzęciem wszystkożernym, jednakże pokarm roślinny jest podstawą jej wyżywienia.

Długość: 51–63 cm

Długość ogona: 30–60 cm

Masa: samce 4,5–6,2, samice 3–4,5 kg

Ubarwienie: rdzawe lub rdzawobrązowe, pysk, policzki i końce uszu białe; na ogonie ciemniejsze pierścienie, koniuszek ogona puszysty i ciemny, łapy i brzuch ciemniejsze od reszty ciała.

Rozmnażanie: ciąża trwa od 90 do 150 dni, w miocie 1-5 młodych.

Siedlisko: lasy na obszarach górzystych

Status: gatunek zagrożony

Pandka ruda zamieszkuje dziuple lub nory w korzeniach drzew na stromych skalnych zboczach. Pandka ma częściowo wysuwalne pazury, co ułatwia jej wspinaczkę. Żyje w parach lub małych grupach rodzinnych, jak większość drapieżników jest terytorialna i znakuje swój teren wydzielinami specjalnych gruczołów i moczem. Dość dobrze aklimatyzuje się w warunkach ogrodów zoologicznych.

Nazwa

Na terenach występowania pandki rudej w potocznym języku chińskim jest ona nazywana hǔo hú (火狐), co dosłownie oznacza „ognisty lis” (ta nazwa jest stosowana także na określenie zwykłego lisa). W wyniku pomyłki dosłowny angielski odpowiednik tego określenia (firefox) – zamiast nazwy właściwej (red panda lub lesser panda) – znalazł się na stronie internetowej Wellington Zoo. Tłumaczenie to wybrano jako ostateczną nazwę przeglądarki internetowej Mozilla Firefox^[11]^[12].

Przypisy

↑ Ailurus fulgens, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ SupriyoS. Dalui SupriyoS. i inni, Geological and Pleistocene glaciations explain the demography and disjunct distribution of red panda (A. fulgens) in eastern Himalayas, „Scientific Reports”, 11 (1), 2021, s. 65, DOI: 10.1038/s41598-020-80586-6, ISSN 2045-2322, PMID: 33420314, PMCID: PMC7794540, OCLC 8875537137 [dostęp 2026-08-14] (ang.).
1 2 A.A. Glatston A.A., F.F. Wei F.F., ThanT. Zaw ThanT., A.A. Sherpa A.A., Ailurus fulgens, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015, wersja 2015.2 [dostęp 2015-08-15] (ang.).
↑ Nazwa polska za: Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 165. ISBN 978-83-88147-15-9.
↑ Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 132. ISBN 83-01-14344-4.
1 2 F. Cuvier: Panda. W: E. Geoffroy Saint-Hilaire, F. Cuvier: Histoire Naturelle des Mammifères. T. 5. Paryż: Chez A. Belin, 1824, s. ryc. + tekst. (fr.).
↑ SangayS. Dorji SangayS., RajanathanR. Rajaratnam RajanathanR., KarlK. Vernes KarlK., The Vulnerable red panda Ailurus fulgens in Bhutan: distribution, conservation status and management recommendations, „Oryx”, 46 (4), 2012, s. 536–543, DOI: 10.1017/S0030605311000780, ISSN 1365-3008 [dostęp 2026-08-14] (ang.).
↑ KanchanK. Thapa KanchanK. i inni, Landscape variables affecting the Himalayan red panda Ailurus fulgens occupancy in wet season along the mountains in Nepal, „PLOS One”, 15 (12), 2020, e0243450, DOI: 10.1371/journal.pone.0243450, ISSN 1932-6203, PMID: 33306732, PMCID: PMC7740865 [dostęp 2026-08-14] (ang.).
↑ XinX. Dong XinX. i inni, Evaluating habitat suitability and potential dispersal corridors across the distribution landscape of the Chinese red panda (Ailurus styani) in Sichuan, China, „Global Ecology and Conservation”, 28, 2021, e01705, DOI: 10.1016/j.gecco.2021.e01705, ISSN 2351-9894 [dostęp 2026-08-14] .
↑ Angela R.A.R. Glatston Angela R.A.R., Red Panda: Biology and Conservation of the First Panda, wyd. 2, Londyn: Academic Press, 2021, s. 475–488, ISBN 978-0-12-823754-0 [dostęp 2026-08-14] (ang.).
↑ Why change the name?. mozilla.org. [dostęp 2012-03-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-30)].
↑ StevenS. Garrity StevenS., GervaseG. Markham GervaseG., BenB. Goodger BenB., BartB. Decrem BartB., Mozilla Firefox – Brand Name FAQ [online], 4 września 2006 .

[itis-1] Ailurus fulgens, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Dalui-2021-2] SupriyoS. Dalui SupriyoS. i inni, Geological and Pleistocene glaciations explain the demography and disjunct distribution of red panda (A. fulgens) in eastern Himalayas, „Scientific Reports”, 11 (1), 2021, s. 65, DOI: 10.1038/s41598-020-80586-6, ISSN 2045-2322, PMID: 33420314, PMCID: PMC7794540, OCLC 8875537137 [dostęp 2026-08-14] (ang.).

[iucn-3] 1 2 A.A. Glatston A.A., F.F. Wei F.F., ThanT. Zaw ThanT., A.A. Sherpa A.A., Ailurus fulgens, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015, wersja 2015.2 [dostęp 2015-08-15] (ang.).

[miiz-4] Nazwa polska za: Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 165. ISBN 978-83-88147-15-9.

[pwn-5] Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 132. ISBN 83-01-14344-4.

[autor-6] 1 2 F. Cuvier: Panda. W: E. Geoffroy Saint-Hilaire, F. Cuvier: Histoire Naturelle des Mammifères. T. 5. Paryż: Chez A. Belin, 1824, s. ryc. + tekst. (fr.).

[Dorji-2012-7] SangayS. Dorji SangayS., RajanathanR. Rajaratnam RajanathanR., KarlK. Vernes KarlK., The Vulnerable red panda Ailurus fulgens in Bhutan: distribution, conservation status and management recommendations, „Oryx”, 46 (4), 2012, s. 536–543, DOI: 10.1017/S0030605311000780, ISSN 1365-3008 [dostęp 2026-08-14] (ang.).

[Thapa-2020-8] KanchanK. Thapa KanchanK. i inni, Landscape variables affecting the Himalayan red panda Ailurus fulgens occupancy in wet season along the mountains in Nepal, „PLOS One”, 15 (12), 2020, e0243450, DOI: 10.1371/journal.pone.0243450, ISSN 1932-6203, PMID: 33306732, PMCID: PMC7740865 [dostęp 2026-08-14] (ang.).

[Dong-2021-9] XinX. Dong XinX. i inni, Evaluating habitat suitability and potential dispersal corridors across the distribution landscape of the Chinese red panda (Ailurus styani) in Sichuan, China, „Global Ecology and Conservation”, 28, 2021, e01705, DOI: 10.1016/j.gecco.2021.e01705, ISSN 2351-9894 [dostęp 2026-08-14] .

[Glatston-2021-10] Angela R.A.R. Glatston Angela R.A.R., Red Panda: Biology and Conservation of the First Panda, wyd. 2, Londyn: Academic Press, 2021, s. 475–488, ISBN 978-0-12-823754-0 [dostęp 2026-08-14] (ang.).

[11] Why change the name?. mozilla.org. [dostęp 2012-03-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-30)].

[12] StevenS. Garrity StevenS., GervaseG. Markham GervaseG., BenB. Goodger BenB., BartB. Decrem BartB., Mozilla Firefox – Brand Name FAQ [online], 4 września 2006 .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]